SAĞLIK REHBERİ


Ayak Üşümesi Neden Olur?



Ayak üşümesi gibi günlük hayatta deneyimlenebilen bazı durumlar, kişilerin altta yatan sağlık sorunlarına yönelik önemli bilgiler verebilir. Bu belirtilerin uzun bir süre boyunca devam etmesi halinde, sağlık kuruluşlarına başvurmak önemli olabilir.


Ayak Üşümesi Nedir?

Normal ortam sıcaklığında ayaklarda üşüme, uyuşma, elektriklenme olarak hissedilen rahatsız edici hisler, toplumda sık görülen tıbbi şikayetlerden biridir. Ayaklardaki üşüme hissinin uzun süre devam etmesi halinde önemli sağlık problemlerine işaret ediyor olabilir. Bunun ayrımının yapılabilmesi için hastanın bir hekim tarafından muayene edilmesi ve gerekli görülen hallerde çeşitli testlerle araştırma yapılması gerekir.


Ayak Üşümesi Neden Olur?

Vücut sıcaklığını düşürecek herhangi bir neden olmadığı halde, ayaklarda üşüme hissi olan hastalarda aşağıdaki rahatsızlıkların varlığının araştırılması gerekebilir:


Dolaşım Bozukluğu: Bacaklarda kan dolaşımının bozulduğu hallerde ayaklarda ödem gelişmesini takiben, sinir hücreleri tarafından dokunma ve sıcaklık algılarında bozulmalar yaşanır. Bunun sonucunda ise ayaklarda üşüme hissedilebilir. Dolaşım bozukluğunun temelinde kalp yetmezliği olabildiği gibi bacağın toplardamarlarında kanın kalbe geri götürme mekanizmalarının bozulması ile izlenen varis hastalığı da söz konusu olabilir. Bunların yanında hareketsiz (sedanter) yaşam tarzının benimsenmesi, sigara alışkanlığının olması, yüksek tansiyon gibi durumlarda da dolaşım bozukluğu gelişerek ayaklarda üşüme ortaya çıkabilir.


Şeker Hastalığı: Kan şekerinin yüksek seyrettiği hallerde sinir hücrelerinin hasar görmesine bağlı ayaklarda dokunma ve sıcaklık hislerinde aksamalar yaşanır. Sonuçta hastanın ayakları soğuk olmadığı halde üşüyor olarak hissedilebilir veya ayağın dolaşımını sağlayan kan damarlarının sinirsel kontrolünde aksamalar yaşandığından ayakların dolaşımı ikincil olarak bozulabilir. Düzenli tedavi almayan diyabet hastalarında sinir dokularında bozukluklar sık görülür. Bunun sonucunda ayaklarda ve ellerde his kaybı gelişen hastalarda, ayağın çeşitli nedenlerle fiziksel travmaya maruz kalmasına rağmen ayakta ağrı hissi gelişmediğinden ciddi kronik yaralanmalar ortaya çıkabilir. Bu duruma diyabetik ayak adı verilir ve tedavi edilmediği takdirde hayatı tehdit edebilecek düzeyde sağlık problemleri yaratabilir. Diyabetik hastalarda yapılan ampütasyon ameliyatların en sık sebebi diyabetik ayak yaralanmalarıdır.


Tiroit Hastalıkları: Tiroit bezi, vücuttaki dokuların metabolizmasını düzenleyen hormonları üretir. Bu hormonların üretiminde aksamaların yaşanması durumuna ise hipotiroidi adı verilir. Hipotiroidi durumunda dokuların metabolizması yavaşlar ve vücut genelinde doku ödemi gelişebilir. Bunun sonucunda ayaklarda sinir hücrelerinin algı yetenekleri bozulabilir ve ayaklarda üşüme gelişebilir. Hipotiroidi klinik semptom olarak da vücutta üşüme şikayetine yol açabilir.


Anemi: Kansızlık olarak da bilinen anemi durumunda kanda oksijen taşınmasından sorumlu kan hücrelerinin üretimi çeşitli nedenlerle aksar ve sayıları hızla azalır. Bunun sonucunda dokulara yeterli miktarda oksijen desteği yapılamadığından dokulardaki metabolik aktiviteler sekteye uğrar. Ayaktaki sinir hücreleri de fonksiyonlarını yerine getiremediği için üşüme hissi meydana gelebilir.


Karaciğer ve Böbrek Yetmezlikleri: Karaciğer ve böbrekler vücuttaki zararlı maddelerin uzaklaştırılmasını sağlayan önemli organlar olup kan sıvısının damar içinde kalmasında da önemli fonksiyonlar yerine getirir. Karaciğer veya böbrek yetmezliği durumlarında kan sıvısı damar içinde kalamaz ve dokulara geçerek ciddi düzeyde ödeme neden olur. Toksik maddelerin kandaki seviyelerinin yükselmesi ile sinir hücreleri başta olmak üzere dokular zarar görmeye başlar ve ayaktaki sinir hücrelerinin ödem nedeniyle algılama görevini yapamaması üşüme şikayetiyle sonuçlanır.


Periferik Damar Hastalıkları: Ayakların kan dolaşımını sağlayan atardamarlarda kanın aktığı pasajı daraltan damar sertliği, anevrizma, plak, pıhtı gibi durumlarda ayaklara yeterli kan desteği gelmez. Hem kan miktarının azalmasına hem de besin ve oksijen desteğinin kesilmesine bağlı olarak ayak sıcaklığı düşer, sinir sistemi hücreleri zarar görür ve üşüme ortaya çıkabilir.


Nörolojik Problemler: Ayaktaki sinir hücrelerinin görevlerini yerine getiremediği nörolojik hastalıkların seyrinde üşüme şikâyeti meydana gelebilir. Bu doğrultuda beyin ve omuriliğin zarar gördüğü inme durumlarında, multipl skleroz gibi hastalıklarda ve uzuvlarda bulunan sinir hücrelerinin bası altında kaldığı rahatsızlıklarda üşüme görülebilir.


Ayak Üşümesinin Tedavisinde Ne Yapılır?

Ayak üşümesi şikayetinin giderilmesinde önemli olan nokta altta yatan hastalığın doğru tespit edilmesidir. Altta yatan nedene uygun tedavi planlanır. Aşağıdaki tedaviler, ayak üşümesinin giderilmesinde uygulanabilir:


  • Dolaşım yetmezliği durumunda buna yol açan unsurun tespit edilmesi gerekir. Kalp yetmezliğine yönelik kalp atımını kuvvetlendiren antiaritmik ilaçlar ile ödemi azaltan ve tansiyon kontrolü sağlayan ilaçlar tedavide verilebilir. Varise bağlı dolaşım yetmezliklerinde varis çorabı kullanılması, destekleyici ilaç tedavilerinin verilmesi ve gerekli hallerde cerrahi müdahalede bulunulması gündeme gelebilir.
  • Diyabete bağlı üşümelerde en önemli nokta kan şekeri kontrolünün sağlanmasıdır. İnsüline bağlı şeker hastalıklarında doğru dozda insülin uygun şekilde uygulanmalı ve kan şekerinin titizlikle takibi yapılmalıdır. Üşüme şikâyeti olan şeker hastalarının en sık yaptığı hataların başında, ayaklarındaki üşümeye yönelik ısıtıcı kullanımı gelir. Oysaki şikâyetin temelinde sinir sistemindeki problemler yer aldığından, ayaklarının fazla ısınmalarını algılamaları mümkün olmaz ve ciddi yanık veya ayak yaralanmaları ile hastaneye başvurular gerçekleşir. Bu durum hayatı tehdit edici düzeyde derin doku enfeksiyonlarına ve ampütasyonlara yol açar. Şeker hastalarının üşüme şikayetini ciddiye almaları ve şeker hastalığına yönelik tedavilerini düzenli almaları önemlidir.
  • Hipotiroidi durumunda tedavide eksik olan tiroit hormonları tablet olarak hastalara verilir. Doz ayarlaması aralıklı kan ölçümleriyle sağlanır.
  • Anemi durumunda, kansızlığa neyin sebep olduğu kesin olarak tespit edilmelidir. Demir veya vitamin eksikliklerine bağlı anemilerde eksik olan maddenin takviye edilmesi sorunu çözmede yeterliyken kemik iliği yetmezliği veya kronik hastalık gibi durumlara bağlı anemilerde farklı tedavi yöntemlerinin uygulanması gündeme gelebilir.
  • Karaciğer ve böbrek yetmezliklerinde altta yatan hastalığın spesifik tedavisinin verilmesinin yanında, ödem sorunun çözümüne yönelik ilaç tedavileri verilmesi gündeme gelebilir.
  • Periferik damar hastalıklarında darlık tespit edilen damarlarda, darlığın derecesine göre ilaç tedavisi, anjiografi ile stent takılması veya cerrahi olarak damarın değiştirilmesi gibi tedavi yöntemleri gündeme gelir.
  • Nörolojik problemlerde altta yatan hastalığa yönelik tedaviler nöroloji uzmanı tarafından belirlenir ve uygulanır.

  

Op. Dr.
Elif Ceylan Uyanık
Kalp ve Damar Cerrahisi
MEDICANA BURSA
Profili Gör
Oluşturma: 01.12.2021 10:26
Son Güncelleme: 01.12.2021 10:29
Oluşturan: Elif Ceylan Uyanık
+A A-

İlgili Bölüm Hekimleri