Nefrit nasıl teşhis edilir? Nefrit tedavisi ne kadar sürer?
Nefrit, bir veya her iki böbreğin iltihaplanmasına ve idrara protein sızmasına neden olan bir hastalıktır ve çoğunlukla büyük organları etkileyen otoimmün hastalıklardan kaynaklanır, ancak enfeksiyon sonucu da ortaya çıkabilir. Nefrit, idrarda aşırı miktarda protein atılmasına ve vücutta sıvı birikmesine neden olabilir. Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak nedeni çocuklarda mı yoksa yetişkinlerde mi görüldüğüne bağlı olarak değişir. Çocuklarda nefrit genellikle streptokok bakterilerinin neden olduğu enfeksiyonların sonucunda gelişirken, yetişkinlerde genellikle vaskülit, zatürre veya hepatitin sonucudur.
Nefrit tanısı, kapsamlı bir fizik muayene ve tüm semptomların incelenmesiyle konulur. Kan testleri, idrar tahlili ve böbrek biyopsisi ek testler olarak istenir. Kan testleri, kreatinin ve kan üre nitrojen seviyelerini ölçmek için kullanılır; böbrek fonksiyonu bozuldukça bu seviyeler artar. Nefrit tedavisinin süresi, altta yatan neden, hastalığın şiddeti, hastanın genel sağlık durumu ve bireyin tedaviye ne kadar iyi yanıt verdiği gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Nefrit ne demek?
Nefrit, böbreğin bazı bölümlerinin iltihaplanmasıdır (şişmesi). Bu şişme, böbreklerin kanı atıklardan arındırma işlevini düzgün bir şekilde yerine getirmesini engeller. Ani gelişen ve kısa süren nefrite akut nefrit denir. Yavaş gelişen, uzun süren ve zamanla kötüleşen nefrite ise kronik nefrit denir. Akut nefrit, kronik nefritten daha yaygındır.
Akut nefritin çeşitli türleri vardır:
Glomerülonefrit
Glomerülonefrit, böbreklerin kandaki atık maddeleri ve sıvıları filtreleyen bölümü olan glomerüllerin hasar görmesi sonucu ortaya çıkar.
İnterstisyel nefrit
İnterstisyel nefrit, böbreklerin önemli maddeleri geri emmesini ve atıkları atmasını kontrol eden böbrek tüpleri arasındaki boşlukların şişmesi durumunda ortaya çıkar.
Piyelonefrit
Piyelonefrit ise idrar yolu enfeksiyonunun böbreklere yayılması sonucu oluşur. Piyelonefrite genellikle bakteriler neden olur.
Glomerülonefrit ve interstisyel nefrit de kronik olabilir. Kronik nefritin bir diğer türü ise lupus nefritidir; bu durum, lupus adı verilen otoimmün bir hastalık nedeniyle bağışıklık sisteminin böbreklere saldırmasıyla ortaya çıkar.
Nefrit, enfeksiyon, otoimmün veya lupus gibi iltihaplı hastalıklar, genetik bozukluklar veya diğer durumlar nedeniyle ortaya çıkabilir.
Nefrit aşağıdaki nedenlerden kaynaklanabilir:
- İlaçlara karşı alerjik reaksiyon
- Lupus gibi otoimmün hastalıklar
- Genellikle mesanede başlayan bakteriyel enfeksiyon
- Kanda yüksek kalsiyum veya ürik asit seviyesi
- Böbrek taşları
- Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı
- Kandaki potasyum seviyesinin düşüklüğü
- İlaçların yan etkileri
- İdrar yollarıyla ilgili ameliyat
Nefrit belirtileri nelerdir?
Nefritin en yaygın belirtilerinden biri, normalden daha az idrara çıkmaktır. Diğer belirtiler arasında şunlar yer alabilir:
- İdrarda kan
- Bulanık idrar
- Uyuşukluk veya kafa karışıklığı
- Ateş
- Yüksek tansiyon
- Bulantı
- Karın, pelvis veya böbrek bölgesinde ağrı
- İdrar yaparken ağrı veya yanma hissi
- Döküntü
- Genellikle ellerde veya ayaklarda oluşan şişlik
- Kusma
- Vücutta fazla sıvı birikmesinden kaynaklanan kilo artışı
Nefrit nasıl tedavi edilir?
Nefrit tedavisi, iltihabı azaltmaya ve altta yatan nedenleri tedavi etmeye odaklanır. Enfeksiyonu tedavi etmek için antibiyotikler verilebilir. Bazı hastalar, normal böbrek fonksiyonunu geri kazandırmak ve kalıcı hasar riskini azaltmak için aşağıdakileri içeren bir tedaviye ihtiyaç duyabilir:
- Diyetteki tuz, potasyum ve protein miktarını sınırlamak
- Sıvı alımını azaltmak
- İltihap önleyici ilaçlar almak
- Yüksek tansiyonu kontrol altına almak için ilaç kullanmak
- Ağır vakalarda, böbrek fonksiyonlarının yeterli düzeyde devam edebilmesi için geçici olarak diyaliz gerekebilir.
Nefrit tedavisinin süresi, hastalığın türüne ve altta yatan nedenine bağlı olarak büyük ölçüde değişir. Genellikle enfeksiyonlardan veya bazı ilaçlardan kaynaklanabilen akut nefrit tedavisi birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir. Böbrekler birçok durumda, özellikle altta yatan neden belirlenip derhal tedavi edildiğinde, tamamen iyileşebilir.
Kronik nefrit tedavisi ise genellikle süreklidir ve yıllarca hatta süresiz olarak devam edebilir. Hastaların kan basıncını kontrol altına almak, proteinüriyi azaltmak ve diğer semptomları yönetmek için ilaç tedavisi de dâhil olmak üzere ömür boyu tedaviye ihtiyaçları olabilir.
Lupus nefriti gibi durumlarda tedavi, uzun süreli immünosupresif terapi gerektirebilir. Bu tedavi, hastalığın aktivitesine ve tedaviye verilen yanıta bağlı olarak birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir. Streptokok enfeksiyonu sonrası gibi enfeksiyon sonrası nefrit vakalarında, iltihap iyileşene kadar tedavi genellikle birkaç hafta sürer ve daha kısa sürebilir.
Nefrit tehlikeli midir?
Nefrit, böbrek fonksiyonlarında sorunlara yol açarak vücutta atık maddelerin birikmesine neden olabilir. Bu birikim, vücuttaki asit seviyelerinin çok yüksek olması durumunda ortaya çıkan metabolik asidoza yol açabilir. Eğer uzun süre teşhis edilmez veya tedavi edilmezse ya da belirtiler şiddetliyse, nefrit kalıcı hasara ve nihayetinde böbrek yetmezliğine yol açabilir. Ancak birçok nefrit vakası kısa sürelidir ve altta yatan neden tedavi edildikten sonra iyileşir.
Nefrit nasıl teşhis edilir?
Bazı nefrit vakaları belirgin semptomlara neden olmaz ve rutin fizik muayeneler sırasında veya diğer rahatsızlıklar için yapılan testler sonucunda teşhis edilir. Eğer semptomlarınız varsa, doktorunuz fizik muayene yaparak, sağlık geçmişiniz hakkında sizinle konuşacak ve teşhisi koymak için bazı testler isteyecektir.
Kan testleri şunları içerir:
Kan üre azotu (BUN)
Böbreklerin, bir atık madde olan üre azotunu kandan ne kadar iyi filtrelediğini gösterir.
Tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR)
Yaşa, kreatinin seviyelerine ve cinsiyete bağlı olarak böbreklerin ne kadar verimli çalıştığını gösterir.
Serum (kan) kreatinin
Böbreklerin, atık bir madde olan kreatinini kandan ne kadar iyi süzdüğünü gösterir.
İdrar testleri şunları içerir:
İdrar albümin-kreatinin oranı (uACR)
İdrarda albümin adı verilen bir proteinin yüksek seviyelerini arar.
İdrar çıkışı
Vücudun her gün ne kadar idrar ürettiğini takip eder.
İdrar protein-kreatinin oranı (uPCR)
uPCR testi sadece albümini değil, idrardaki tüm protein türlerinin yüksek seviyelerini inceler
Diğer testler:
BT taraması
Vücuttaki organların, kemiklerin ve dokuların görüntülerini oluşturan bir test.
Böbrek biyopsisi
Böbrek dokusunun küçük parçalarının mikroskop altında incelenerek hastalık belirtilerinin kontrol edilmesini içeren bir işlemdir. Bu test, nefrit tanısını doğrulamak için kullanılır.
Ultrasonografi
Organlarda sorun olup olmadığını kontrol etmek için ses dalgalarını kullanarak görüntü oluşturur.
