Amalgam dolgu nedir? Amalgam dolgu zararlı mı?

Amalgam dolgu, diş çürüklerini tedavi etmek için kullanılan; gümüş, kalay, bakır ve az miktarda civa karışımından elde edilen ve halk arasında “gümüş dolgu” olarak da bilinen bir dolgu türüdür. Amalgam dolgular özellikle arka azı dişleri olmak üzere çürümüş dişlerin onarımında olağanüstü dayanıklılıkları, yüksek mukavemetleri ve maliyet etkinliği nedeniyle tercih edilirler. Amalgam dolguların çoğu insan için ciddi sağlık zararları açıkça kanıtlanmamıştır. Amalgam dolgularla ile ilgili en büyük endişe kaynağı esas olarak, özellikle amalgam yaşlandıkça salınabilen az miktarda cıva buharı ile ilgilidir. Genel araştırmalar, standart diş dolgusu kullanımının genel popülasyonda sağlık açısından büyük etkiler göstermediğini ortaya koymuştur.

Hamile olan veya hamile kalmayı planlayan kadınlar, emziren anneler, özellikle altı yaşın altındaki çocuklar, diş dolgusunun bileşenlerine ve cıvaya karşı hassas olanlar, nörolojik bozukluğu veya böbrek fonksiyon bozukluğu olan kişilerin amalgam dolgudan kaçınmaları önerilmektedir.

Amalgam dolgu neden yapılır?

Yüksek mukavemeti ve güçlü çiğneme kuvvetlerine dayanabilme özelliği nedeniyle öncelikle çürümüş arka dişlerin onarımında kullanılan amalgam dolgular, sıvı (elementel) cıva ve gümüş, kalay ve bakırdan oluşan toz halindeki bir alaşımdan oluşan bir metal karışımıdır. Çürük nedeniyle oluşan diş boşluklarını doldurmak için kullanılır. Güçlü ve uzun ömürlü oldukları için diğer bazı dolgu türlerine göre kırılma olasılıkları daha düşüktür. Diş çürümesi riski yüksek olan hastalarda, büyük diş operasyonlarında ve nemin reçine gibi diğer malzemelerin dişe yapışmasını zorlaştırdığı durumlarda faydalıdır.

Amalgam dolgu kullanımının başlıca nedenleri arasında şunlar yer alır:

Mukavemet ve dayanıklılık

Amalgam son derece sağlamdır, ağır ve uzun süreli çiğneme kuvvetlerine ve öğütmeye dayanabilir, bu da onu arka dişler (azı dişleri) için ideal kılar.

Uzun ömürlüdür

Bu dolguların 150 yıllık kanıtlanmış bir geçmişi vardır ve genellikle kompozit alternatiflerinden daha uzun süre dayanır; uygun bakımla 10-15 yıl dayanır.

Maliyet etkinliği

Amalgam dolgular genellikle kompozit dolgulardan veya diğer restorasyonlardan daha uygun fiyatlıdır.

Hızlı yerleştirme

Amalgamın yerleştirilmesi daha kolay olduğu için, çocuklar veya özel ihtiyaçları olan bireyler gibi uzun süre hareketsiz oturmakta zorlanan hastalar için pratiktirler.

Nemli koşullarda bile uygulanabilir

Amalgam, kompozit dolgu için ideal olmayan bir durum olan, çürüğün tükürüğe maruz kaldığı durumlarda bile yerleştirilebilir; bu da onu doldurulması zor, derin çürüklerde kullanışlı hale getirir.

Amalgam dolgu cıva içerir mi?

Diş çürümesi sonucu oluşan boşlukları doldurmak için kullanılan bir diş dolgu malzemesi olan amalgam dolgunun yaklaşık yarısı (%50) ağırlıkça elementel cıvadır. Elementel cıvanın kimyasal özellikleri, gümüş/bakır/kalay alaşım parçacıklarıyla reaksiyona girmesini ve onları bir araya getirerek amalgam oluşturmasını sağlar.

Amalgam dolgu sökülmeli mi?

Dolgular iyi durumdaysa ve dolgunun altında çürük yoksa, amalgam dolguların çıkarılması veya değiştirilmesi önerilmez. Sağlam amalgam dolguların çıkarılması, sağlıklı diş yapısının gereksiz yere kaybına neden olur ve çıkarma işlemi sırasında açığa çıkan cıva buharında geçici bir artışa maruz kalmanıza yol açar. Hamile/emziren anneler ve çocuklar gibi hassas gruplar da dâhil olmak üzere herhangi bir bireyde, sağlam amalgam dolgular, bir sağlık uzmanı tarafından tıbbi olarak gerekli görülmedikçe, herhangi bir hastalığı veya sağlık durumunu önlemek amacıyla çıkarılmamalıdır.

Amalgam dolgu yerine ne yapılır?

Amalgam dolgu yerine günümüzde daha estetik ve modern dolgu seçenekleri tercih edilir. En yaygın alternatifler arasında; kompozit dolgu (beyaz dolgu), porselen dolgu, cam iyonomer dolgu, zirkonyum veya porselen kaplama yer alır. Kompozit kaplama, diş renginde, dayanıklı ve cıva içermeyen yapısıyla en popüler seçenektir; seramik ise üstün estetik ve uzun ömürlülük (20 yıla kadar) sunar. Bu seçenekler estetik ve güvenlik açısından tercih edilir.

Amalgam dolgu sağlığa zarar verir mi?

Yaklaşık %50 cıva içeren amalgam dolgular, salınan cıva seviyelerinin genellikle zarara yol açamayacak kadar düşük olması nedeniyle genellikle güvenli ve etkili olarak kabul edilmektedir. Amalgam, çiğneme sırasında düşük seviyelerde cıva buharı salar; bu buhar vücut tarafından emilir, ancak bu seviyeler genellikle güvenlik sınırlarının altındadır. Ancak cıva maruziyeti, cıva ile genel olarak ilişkilendirilen potansiyel olumsuz etkilere daha duyarlı olabilecek belirli gruplarda daha büyük bir sağlık riski oluşturabilir. Yüksek riskli popülasyonlar şunlardır:

• Hamile kadınlar ve gelişmekte olan fetüsleri
• Hamile kalmayı planlayan kadınlar
• Emziren kadınlar ve yenidoğanları ile bebekleri
• Çocuklar, özellikle altı yaşından küçük olanlar
• Önceden nörolojik hastalığı olan kişiler (örneğin, Alzheimer, Parkinson)
• Böbrek fonksiyonları bozuk olan kişiler
• Diş dolgusunun içeriğindeki cıva veya diğer bileşenlere (gümüş, bakır, kalay) karşı bilinen yüksek hassasiyeti (alerjisi) olan kişiler.

Amalgamdan kaynaklanan cıva ile olası zararlı sağlık etkileri arasında doğrudan bir ilişki kurulmamış olsa da ve çevre veya beslenme gibi diğer kaynaklardan gelen cıvaya maruz kalmanın kümülatif etkileri olabileceği düşünülse de vücutta aşırı cıva bulunmasının bazı belirti ve semptomları şunları içerebilir:

• Duygu durum bozuklukları (örneğin, kaygı, depresyon, sinirlilik)
• Uyku sorunları veya bozuklukları
• Yorgunluk (bitkinlik hissi)
• Hafıza sorunları veya bozuklukları
• Titreme (sarsıntı)
• Koordinasyon sorunları
• Görsel değişiklikler
• İşitmede değişiklikler