Ağız ve diş sağlığı birimi, hastanelerin ve benzeri sağlık kuruluşlarının ağız, diş, diş eti ve çene bölgesiyle ilgili hastalıklara gerekli tıbbi müdahalenin yapılmasından sorumludur. Bu birimde çalışan sağlık görevlileri başhekim, diş hekimi, diş teknisyeni, diş protez teknisyeni, röntgen teknisyeni, hemşire, sterilizasyon hemşiresi şeklinde sıralanır.
Medicana ağız ve diş sağlığı bölümünde, hastaların ağız, diş, diş eti ve çene bölgesine ilişkin ihtiyaçları ilgili diş hekimliği alanlarında değerlendirilerek tanı ve tedavi süreçleri planlanır. Ağız ve diş sağlığı birimleri; ortodonti, periodontoloji, pedodonti, ağız ve çene cerrahisi, endodonti ve estetik diş hekimliği gibi farklı alanlarda hizmet sunar.
Ağız ve Diş Sağlığı Nedir?
Ağız ve diş sağlığı, ağız içerisinde gelişen durumlar, dişler, diş etleri, çevre dokular ve çene kemiklerinin tanı ve tedavisiyle ilgilenen uzmanlık alanıdır. Diş çürükleri, diş eti hastalıkları, diş dizilim bozuklukları, diş kayıpları ve çene problemleri gibi farklı durumlar bu kapsamda değerlendirilir.
Ağız ve diş sağlığı sorunları çok çeşitli şekillerde yaşanabilir. Genetik yapı, yaş, kişisel bakım ve hijyen kurallarına dikkat etme/etmeme, beslenme şekli gibi pek çok etkene bağlı olarak ağız ve diş sağlığı sorunları gelişebilir. Bu durum, ağız ve diş sağlığı bölümünün pek çok alt biriminin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu bölümler; ortodonti, periodontoloji, pedodonti, ağız ve çene cerrahisi, endodonti ve estetik diş hekimliği şeklinde sınıflandırılmıştır. Bu birimlerden her biri ayrı bir hastalık ile ilgilenirken kimi zaman kompleks durumlarda alt birimler arasında iş birliği kurulabilmektedir.
Ağız ve diş sağlığı biriminde hastanın şikayeti ilgili sağlık hizmeti veren kişi tarafından ayrıntılı bir şekilde dinlenmekte ve ardından gerekli testler yapılmaktadır. Bu esnada doktorun muayenesi, hastanın sağlık geçmişini dinlemesi önem taşır. Hastanın verdiği bilgiler ve test sonuçları ışığında teşhis konulmaktadır. Yapılan teşhise göre uygulanacak tedavi yöntemi hasta ile paylaşılmalıdır. Tedavi yöntemleri, yaşanan ağız ve diş sağlığı problemine göre farklılaşmaktadır.
Ağız ve Diş Sağlığı Hangi Hastalıklara Bakar?
Ağız ve diş sağlığı, dişler, diş etleri, çene ve ağız içindeki dokuları etkileyen farklı hastalık ve sağlık sorunlarının tanı ve tedavisiyle ilgilenir. Böylelikle ağız ve diş sağlığı hizmetleri arasında ortodonti, periodontoloji, pedodonti, ağız ve çene cerrahisi, endodonti ve estetik diş hekimliği gibi farklı uzmanlıklar yer alır. Her bir alan farklı ağız ve diş sağlığı sorunlarına odaklanırken, gerekli durumlarda tanı ve tedavi süreci birden fazla uzmanlık alanının iş birliğiyle planlanabilir.
Aşağıda ağız ve diş sağlığı biriminin hangi hastalıklarla ilgilendiği sınıflandırılarak açıklanmıştır.
Koruyucu Diş Hekimliği
Özellikle gençlik ve çocukluk döneminde diş ve ağız sağlığı önem taşımaktadır. Bu dönemde kişinin düzenli kontrol yaptırması ve kişisel hijyen kurallarına dikkat etmesi gerekmektedir. Bu yaş grubundaki kişilere azı dişlere fissür örtücü uygulama, topikal flor uygulama gibi yöntemler uygulanabilmektedir.
Ortodonti
Ortodonti, dişlerde çarpıklık, alt ve üst çene uyumsuzlukları, ağız kapanışında dişlerde görülen bozukluklarla ilgilenir. Dişlerde görülen bu tip bozukluklar kişilerin hem dış görünüşünün estetiğini bozabilmekte hem de çiğneme sorunu gibi problemlere davetiye çıkarabilmektedir. Halk arasında tel tedavisi diye bilinen ortodontik tedavi, bu ve benzeri ağız ve diş sağlığı hastalıklarında kullanılmaktadır.
Periodontoloji
Periodontoloji birimi, diş eti hastalıklarıyla ilgilenmektedir. Diş eti iltihabı ile başlayan diş eti hastalıkları, diş dökülmesi, diş taşı, diş eti çekilmeleri, periodontitis (dişleri destekleyen dokular ile alveol kemikte hasar oluşması) gibi sorunlara yol açmaktadır. Diş eti hastalıklarının belirtileri aşağıdaki gibi sıralanmakta olup bu belirtilere sahip olan kişilerin periodontoloji birimine başvurması gerekmektedir:
- Diş eti kanaması,
- Diş etinde kızarma ve şişme,
- Dişlerin sallanması, uzaması,
- Diş ile diş eti arasından gelen iltihap,
- Dişlerin yer değiştirmesi,
- Diş eti çekilmeleri ve buna bağlı olarak açığa çıkan kök yüzeylerinde görülen hassasiyet,
- Ağızda kötü koku ve tat,
- Dişlerin arasında ya da diş etinin kenarlarında diş taşlarının yol açtığı siyah alanlar.
Pedodonti
Çocukluk döneminde görülen ağız ve diş sağlığı sorunları pedodonti biriminde tedavi edilmektedir. Bu birim, 0-15 yaş arası hastaları kabul etmektedir. Bu yaş grubundaki hastaların dişsiz dönem, süt dişlerinin çıkmaya başladığı dönem, karışık dişlenme dönemi (süt dişlerin ve sürekli dişlerin bir arada görüldüğü dönem), sürekli dişlerin tamamlanma dönemi gibi evrelerde yaşadıkları ağız ve diş sağlığı sorunları, pedodonti biriminde değerlendirilmektedir.
Pedodonti biriminde diş çürükleri, erken dönem diş kayıpları gibi var olan problemler tedavi edildiği gibi aynı zamanda önleyici ve koruyucu sağlık hizmetleri de verilmektedir. Bu hizmetler arasında protez, yer tutucular, fissür örtücü, fluorid jeli ve fluorid verniği gibi uygulamalar yer almaktadır.
Ağız ve Çene Cerrahisi
Çene kemiklerinde kist ve lezyon oluşumu, diş ve çene kırıkları, implant tedavileri, çene kemiklerinde görülen boyut kayıpları gibi hastalıkların tedavisinde ağız ve çene cerrahisi birimi rol oynamaktadır. Bu hastalıkların tedavisinde kemik tozu (greft) uygulamaları, sinüs lifting (sinüs yükseltilmesi), apikal rezeksiyon gibi tedavi yöntemleri uygulanmaktadır. Yapılan işlemler sırasında lokal anestezi uygulanmaktadır.
Ayrıca ağız içerisinde yumuşak ve sert dokularda (damak, dil, yanak, dudak, kaslar; kemikler ve dişler) meydana gelen tümör veya kist oluşumlarının tedavisinde de ağız ve çene cerrahisi birimi görev almaktadır.
Endodonti
Dişlerde sinir ile damar paketlerinin bulunduğu pulpa dokusunun hasar görmesi sonucu dişlerin canlılığını yitirmesi sorununun tedavisinde endodonti birimi görev almaktadır. Tedavi ihmal edildiği takdirde diş dökülmeleri ve diş köklerinde lezyonlar gibi sağlık problemleri yaşanabilmektedir.
Kök kanal tedavisi, dental travma tedavisi, kök kanalı boşluğuna (kuronal restorasyon işleminin yapılması için) post yerleştirilmesi ve benzeri endodontik uygulamalar, bu birimin çatısı altında ele alınmaktadır.
Estetik Diş Hekimliği
Dişlerde çarpık görüntü, diş yüzeyinde ya da şeklinde bozulmalar, diş etleri ile diş arasındaki fiziksel uyum, çürük, renklenme gibi sorunlar estetik diş hekimliği biriminde tedavi edilmektedir. Hastaya daha estetik bir gülüş kazandırma amacıyla kompozit veya porselen lamine, porselen veneer, beyazlatma, diş eti düzenlemeleri gibi uygulamalara başvurulmaktadır.
Ağız ve Diş Sağlığı Hangi Şikayetlere Bakar?
Ağız ve diş sağlığı biriminde kişinin diş çürükleri, diş eti hastalıkları, çene eklemi problemleri ve ağız içi yaralar gibi pek çok farklı şikayete bakılır ve tedavi planı oluşturulur.
Ağız ve Diş Sağlığı birimi şikayetleri şöyle sıralanabilir:
Diş Ağrısı ve Çürükler
Yemek tüketirken sıcak, soğuk veya tatlı olduğunda dişte sızı, diş kırıkları ve diş aşınması.
Çene ve Eklem Rahatsızlıkları
Diş sıkma veya gıcırdatma (bruksizm), çene ekleminden ses gelmesi ve çenenin kilitlenmesi
Diş Eti Problemleri
Diş eti kızarıklığı (gingivit), diş eti kanaması ve ilerlemiş doku kayıpları (periodontit)
Estetik ve Yapısal Problemler
Dişte renk değişimi, diş lekeleri, dişte çapraşıklıklar ve eksik dişler
Gömülü ve 20 Yaş Dişleri
Yirmi yaş dişi ağrıları ve gömülü dişlerin sebep olduğu durumlar
Ağız İçinde Gelişen Bulgular
Aftlar, geçmeyen ağız kokusu (halitozis), ağız içi yaralar ve lezyonlar
Ağız ve Diş Sağlığında Hangi Tedaviler Uygulanır?
Ağız ve diş sağlığı biriminde uygulanan tedavi yöntemleri, kişide gelişen diş çürükleri, diş eti problemleri ve diş ve çene yapısındaki bozukluklara göre planlanır. Hastanın ağız ve diş muayenesi sonrasında belirlenen ihtiyaca göre dolgu, kanal tedavisi, diş taşı temizliği, diş eti tedavileri, implant, protez, ortodontik tedaviler ve diş çekimi gibi farklı uygulamalardan yapılır.
Ağız ve diş sağlığı tedavi yöntemleri şöyle sıralanabilir:
Diş Dolgusu
Diş dolgusu, dişte gelişen çürük ya da hasar sebebiyle oluşan boşlukların uygun dolgu materyaliyle onarılmasıdır. Tedavinin amacı, dişin işlevini ve mümkün olduğunca doğal yapısını korumaktır.
Kanal Tedavisi (Endodonti)
Kanal tedavisi, dişin iç kısmında bulunan pulpa dokusunun enfekte veya hasarlı olduğu durumlarda uygulanır. Tedavi sırasında enfekte doku uzaklaştırılır, kök kanalları temizlenip doldurulur ve dişin ağızda korunması amaçlanır.
Diş Taşı Temizliği
Diş taşı temizliği, diş yüzeylerinde biriken plak ve tartarın belirli yöntemlerle uzaklaştırılmasıdır. Düzenli ağız bakımının yanı sıra gerekli durumlarda profesyonel diş temizliği, diş ve diş eti sağlığının korunmasına yardımcı olur.
Diş Eti Tedavileri (Periodontoloji)
Periodontoloji, diş etlerini ve dişleri destekleyen dokuları etkileyen hastalıkların tanı ve tedavisiyle ilgilenir. Tedavisi ise hastalığın durumuna göre detaylı temizlik, diş eti altındaki birikimlerin uzaklaştırılması ve gerekli durumlarda cerrahi uygulamaları içerir.
Protez ve İmplant Uygulamaları
Eksik dişlerin tamamlanmasında sabit veya hareketli protezler ile dental implantlardan yararlanılabilir. Dental implantlar, çene kemiğine yerleştirilen yapay diş kökleri üzerine kron, köprü veya protezlerin desteklenmesini sağlayabilir.
Ortodontik Tedaviler
Ortodontik tedaviler, dişlerin ve çenelerin konumundan kaynaklanan çapraşıklık ve kapanış bozukluklarının düzeltilmesidir. Tedavi planına göre sabit diş telleri veya şeffaf plaklar gibi farklı ortodontik yöntemlerden yararlanılabilir.
Diş Çekimi
Diş çekimi, tedavi edilmesi mümkün olmayan veya çekilmesi tıbben gerekli görülen dişlerin ağızdan uzaklaştırılması işlemidir. Çekim kararı, dişin durumu ve uygulanabilecek diğer tedavi seçenekleri değerlendirildikten sonra verilir.
Ağız Sağlığını Korumak için Neler Yapmalıyız?
Ağız ve diş sağlığını korumak için öncelikle kişinin günlük ağız bakımını düzenli olarak yapması önemlidir. Bunun yanında gelişebilecek hastalıkların önlenmesi adına diş hekimliği kontrollerinin ihmal edilmemesi gerekir.
Ağız ve diş sağlığını korumak için şu yöntemlerden yararlanabilirsiniz:
- Dişlerinizi günde iki kez, özellikle florür içeren diş macunu ile fırçalayın.
- Diş aralarını diş ipi kullanın.
- Şekerli yiyecek ve içeceklerin tüketimini azaltın.
- Dengeli ve sağlıklı beslenmeye özen gösterin.
- Sigara ve diğer tütün ürünlerinden uzak durun.
- Diş fırçası ve ağız bakım ürünlerinizi düzenli olarak yenilemeyi ihmal etmeyin.
- Diş ve diş eti sağlığınızı korumak için düzenli diş hekimi kontrollerinizi yaptırın.
- Diş ağrısı, diş eti kanaması, şişlik veya ağız içinde iyileşmeyen yaralar gibi sorunlarda diş hekimine başvurun.
Ağız ve Diş Sağlığı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ağız ve diş sağlığına nelere bakar?
Ağız ve diş sağlığı bölümü, diş çürükleri, diş eti hastalıkları, çene eklemleri ve ağız içi yumuşak dokulardaki her türlü rahatsızlığın teşhis ve tedavisine bakar.
Ağız, diş ve çene cerrahisi dolgu yapar mı?
Ağız, diş ve çene cerrahisi, diş dolgusu işlemi yapmaz. Bu bölüm, özellikle gömülü diş çekimi, dental implant, çene kırıkları, kist ve tümör operasyonları gibi cerrahi işlemlerle ilgilenir.
Diş ağrısı için hangi bölüme gidilir?
Diş ağrısı için öncelikle diş hekimine başvurulması gerekir. Muayene sonucunda ağrının nedenine bağlı olarak endodonti, periodontoloji veya ağız ve çene cerrahisi gibi ilgili uzmanlık alanına yönlendirilir.
Kanal tedavisi nedir ve ne zaman yapılır?
Kanal tedavisi, dişin içinde bulunan pulpa dokusunun enfekte veya hasarlı olduğu durumlarda uygulanır. Tedavi sırasında enfekte doku uzaklaştırılır, kök kanalları temizlenip doldurulur ve dişin ağızda korunması amaçlanır.
Diş eti kanaması neden olur?
Diş eti kanaması, diş eti hastalıklarının belirtilerinden biri olabilir ve sıklıkla plak birikimiyle ilişkili diş eti iltihabında görülür. Tekrarlayan veya devam eden diş eti kanamalarında diş hekimi tarafından değerlendirme yapılması önerilir.
İmplant hangi durumlarda yapılır?
Diş implantları, eksik dişlerin yerine sabit bir diş restorasyonu oluşturmak amacıyla kullanılır. İmplantın uygun olup olmadığı ise ağız ve diş sağlığı, çene kemiğinin durumu ve kişinin genel sağlık koşulları değerlendirilir.
Diş teli ve şeffaf plak arasındaki fark nedir?
Diş teli ve şeffaf plaklar, dişlerin konumunu ve kapanışını düzeltmek amacıyla kullanılan ortodontik tedavisidir. Hangi yöntemin uygun olduğu, dişlerin ve çenelerin yapısı ile tedavi ihtiyacına göre ortodontist tarafından belirlenir.
