Diz ve kalça protezi ameliyatı nedir, kimlere yapılır?

Diz ve kalça protezi ameliyatı, hasar görmüş eklem yüzeylerinin çıkarılarak yerine yapay eklem (protez) yerleştirilmesi işlemidir. Genellikle ileri derecede kireçlenme (osteoartrit), romatizmal hastalıklar, travma sonrası eklem bozulması veya kalça kırıkları gibi durumlarda uygulanır. Genellikle ileri derecede eklem hasarı olan ve diğer tedavilere rağmen ağrısı geçmeyen hastalara yapılır. Amaç ağrıyı azaltmak, hareketi artırmak ve yaşam kalitesini yükseltmektir.

Diz protezi nedir?

Diz protezi, diğer adıyla diz artroplastisi veya total diz protezi, artrit nedeniyle hasar görmüş bir dizin yüzeyini yenilemek için yapılan cerrahi bir işlemdir. Diz eklemini oluşturan kemiklerin uçlarını ve diz kapağını kapatmak için metal ve plastik parçalar kullanılır. Diz protezi ameliyatına ihtiyaç duyulmasına neden olan en yaygın durum osteoartrittir.

Osteoartrit, eklem kıkırdağının parçalanmasıyla karakterize edilir. Kıkırdak ve kemiklerdeki hasar hareketi kısıtlar ve ağrıya neden olabilir. Şiddetli dejeneratif eklem hastalığı olan kişiler, ağrı nedeniyle yürüme veya merdiven çıkma gibi dizden bükülmeyi gerektiren normal aktiviteleri yapamayabilirler. Eklem stabil olmadığı için diz şişebilir veya "gevşeklik" hissi verebilir.

Romatoid artrit ve diz yaralanması sonucu oluşan artrit gibi diğer artrit türleri de diz ekleminin dejenerasyonuna yol açabilir. Ayrıca kırıklar, kıkırdak yırtılması ve/veya bağ yırtılması diz ekleminde geri dönüşü olmayan hasara neden olabilir.

Kalça protezi nedir?

Kalça protezi ameliyatı, kalça ekleminin hasar görmüş bölümlerinin çıkarılıp yerine yenilerinin takılması işlemidir. Takılacak parçalar genellikle metal, seramik ve sert plastikten yapılır. Protez adı verilen bu yapay eklem, ağrıyı azaltmaya ve fonksiyonu iyileştirmeye yardımcı olur. Kalça protezi ameliyatına ayrıca total kalça artroplastisi de denir. En yaygın olarak osteoartritin neden olduğu kalça eklemindeki ağrı ve sertliği tedavi etmek için kullanılır. Kalça protezi ameliyatı; diğer tedaviler veya yaşam tarzı değişiklikleri, kalça ağrısı ve hareket kaybı günlük yaşamı etkiliyorsa önerilebilir.

Diz protezi ameliyatı nasıl yapılır?

Diz protezi ameliyatı, en yaygın diz protezi türüdür. Bu ameliyatta uyluk kemiğinizin alt ucu ve kaval kemiğinizin üst ucu metal ve plastik parçalarla değiştirilir. Ameliyat sırasında cerrah dizinizin ön kısmından bir kesi yapar ve diz kapağınızı yana doğru çekerek arkasındaki diz eklemine ulaşır. Kaval kemiğinizin ve uyluk kemiğinizin hasarlı uçlarını kesip çıkarırlar. Yeni eklemi oluşturmak için her iki kemiğin uçlarına yeni parçalar takılır. Bu parçalar genellikle metal ve plastikten yapılır. Bazı kişilerde diz kapağının arka kısmı da yeni bir parçayla değiştirilebilir. Diz kapağı yerine geri yerleştirilir.

Cerrah, dizinizdeki kesiği dikiş veya klips kullanarak kapatır ve pansuman ve bandajla örter. Ameliyattan sonra ağrılarınızı hafifletmek için ilaçlar verilebilir.

Kalça protezi ameliyatı kaç saat sürer?

Kalça protezi ameliyatında lokal anestezi uygulanacaksa, ameliyat genellikle 1 ila 2 saat sürer. Yapılacak ameliyatın türü, kalçanızdaki hasarın derecesine, hasara neyin neden olduğuna ve genel sağlık durumunuza bağlıdır.

Diz ve kalça protezi sonrası iyileşme süresi ne kadar?

Genel olarak, diz protezi ameliyatından sonra tam iyileşme süresi 3-12 ay, kalça protezi ameliyatından sonra ise 2-6 aydır. Tam iyileşme, cerrahi yaralar ve yumuşak dokular tamamen iyileştiğinde, günlük aktivitelerinize dönebilecek kadar iyi hissettiğinizde ve ekleminizin fonksiyonları ve hareket açıklığı önemli ölçüde iyileştiğinde gerçekleşir. Her iki durumda da vücut 2 yıla kadar iyileşmeye devam edebilir, ancak bu durum birey tarafından özellikle fark edilmeyebilir. Fizik tedavi ve egzersiz programına düzenli uyum, iyileşme süresini de doğrudan etkiler. Ayrıca kalça protezinde iyileşme süreci genellikle diz protezine göre biraz daha hızlı ve rahat olabilir.

Protez ameliyatı riskli midir?

Protez ameliyatı, genel olarak güvenli olmakla birlikte, her cerrahi işlem gibi belirli riskler taşır. Bunlar arasında enfeksiyon, kanama ve anestezi komplikasyonları gibi genel cerrahi risklerinin yanı sıra implantın başarısız olması, çıkık ve alerjik reaksiyonlar gibi protezin kendisiyle ilgili özel sorunlar da yer alır. Cihazın aşınması ve yıpranması ile potansiyel kronik ağrı gibi uzun vadeli hususlar da rol oynar. Mevcut tıbbi durumlar ve rehabilitasyona bağlılık gibi bireysel sağlık faktörleri, ameliyatın başarısını ve güvenliğini etkileyebilir. Bu nedenle, hastaların özel risklerini ve faydalarını doktorlarıyla görüşmeleri çok önemlidir.

Protez ameliyatı sonrası ağrı ne kadar sürer?

Protez ameliyatından sonraki ağrı süresi, yapılan ameliyat türü, kişinin ağrı toleransı ve genel sağlık durumu gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak büyük ölçüde değişebilir. Hastalar genellikle ameliyattan sonraki ilk birkaç gün içinde en fazla rahatsızlığı yaşarlar ve bu dönemde rahatsızlığı gidermek için genellikle ağrı kesici ilaçlar reçete edilir.

İyileşme ilerledikçe ağrı genellikle bir ila iki hafta içinde önemli ölçüde azalmaya başlar ve birçok hasta bu süre zarfında reçetesiz satılan ağrı kesicilere geçebilir. Bazı hastalar, özellikle rehabilitasyon egzersizlerine başladıklarında ve aktivite düzeylerini artırdıklarında, haftalar ila aylar boyunca aralıklı veya hafif ağrı veya rahatsızlık yaşayabilirler. Az sayıda vakada, bireyler protezle ilişkili kronik ağrı yaşayabilirler; bu durum daha fazla değerlendirme ve tedavi gerektirebilir.