Böbrek nakli nedir? Böbrek nakli nasıl yapılır?

Böbrek nakli, böbrekleri çalışmayan bir kişiye canlı veya ölü bir donörden alınan sağlıklı bir böbreğin nakil işlemidir. Ayrıca aile bireyleri veya uygun eşleşme gösteren diğer kişiler böbreklerinden birini bağışlayabilirler. Başarılı bir böbrek nakli, kronik böbrek hastalığı için en etkili tedavi yöntemidir çünkü kaybedilen böbrek fonksiyonunu neredeyse tamamen telafi edebilir ve normal bir yaşam sürmenizi sağlayabilir.

Böbrek nakli kimlere yapılır?

Böbrekler, omurganın her iki yanında, kaburgaların hemen altında bulunan, fasulye şeklinde iki organdır. Her biri yaklaşık bir yumruk büyüklüğündedir. Böbreklerin temel görevi, idrar üreterek kanı atık maddelerden, minerallerden ve sıvıdan arındırmaktır. Böbrekler bu filtreleme yeteneğini kaybettiğinde, vücutta zararlı seviyelerde sıvı ve atık birikir. Bu durum kan basıncını yükseltebilir ve böbrek yetmezliğine, diğer adıyla son dönem böbrek hastalığına yol açabilir.

Böbrek nakli; son dönem böbrek yetmezliği olanlar, uzun süredir diyalize giren hastalar, diyalize başlamadan önce uygun görülen bazı hastalar için uygundur. Nakil, uygun hastalarda diyalize alternatif ve çoğu zaman daha kaliteli bir yaşam sağlayan tedavi seçeneğidir.

Böbrek naklinin hasta için doğru tedavi yöntemi olmayabileceği yaygın nedenler şunlardır:

• Ameliyat ve ameliyat sonrası bakımla başa çıkamayacak kadar hasta veya güçsüz olanlar
• Yakın zamanda kanser, ciddi bir enfeksiyon, kalp krizi veya inme geçirenler
• Böbrek naklinden sonra bağışıklık sistemini baskılayan ilaçları kullanmakta zorlanabilecek olanlar

Böbrek nakli şartları nelerdir?

Böbrek nakli için gerekenler, işlemin başarısını ve hem verici hem de alıcının güvenliğini sağlamak için çeşitli kritik yönleri içerir. Adayların genellikle son dönem böbrek yetmezliği veya sıklıkla diyaliz gerektiren önemli böbrek fonksiyon bozukluğu olması gerekir. Kan grubu ve doku uyumu için uyumluluk testleri, reddedilme riskini azaltmak için çok önemlidir ve adayların ayrıca ameliyatı veya iyileşmeyi zorlaştırabilecek aktif enfeksiyonlardan arınmış olmaları gerekir.

Kalp, akciğer, karaciğer ve diğer organ fonksiyonlarının değerlendirilmesi de dâhil olmak üzere genel sağlık durumunun kapsamlı bir değerlendirmesi yapılır ve diyabet ve hipertansiyon gibi durumların yönetimine odaklanılır. Ek olarak, adaylar naklin duygusal yönleriyle başa çıkabileceklerinden emin olmak için psikolojik değerlendirmelerden geçerler ve ameliyat sonrası bakım için güvenilir bir destek sistemine sahip olmak hayati önem taşır.

İlaç kullanımına uyum ve düzenli tıbbi randevular da dâhil olmak üzere, nakil sonrası gerekli olan ömür boyu sürecek taahhüdün net bir şekilde anlaşılması da gereklidir. Kesin bir yaş sınırı olmamakla birlikte, daha yaşlı adaylar genel sağlık durumları dikkate alınarak vaka bazında değerlendirilebilir.

Böbrek nakli ameliyatı kaç saat sürer?

Böbrek nakli ameliyatı genellikle 3 ila 6 saat sürer. Ancak, kesin süre aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli faktörlere bağlı olarak değişebilir:

Vakanın karmaşıklığı

Alıcının daha önce geçirdiği ameliyatlar veya prosedürü zorlaştıran diğer tıbbi durumları varsa, işlem daha uzun sürebilir.

Donör böbrek

Donör böbreğin durumu ve boyutu, ayrıca kullanılan cerrahi teknik de gereken süreyi etkileyebilir.

Cerrahın tekniği

Farklı cerrahların farklı yaklaşımları olabilir ve bu da ameliyatın süresini etkileyebilir.

Ameliyat öncesi hazırlık

Anestezi de dâhil olmak üzere hazırlık için harcanan süre, toplam süreyi uzatabilir.

Ameliyat sonrası aşamalar

Nakil işlemi tamamlandıktan sonra, hastanın iyileşme odasına alınmadan önce izlenmesi ve stabilizasyonu için ek süre gerekebilir.

Böbrek nakli sonrası iyileşme süreci nasıldır?

Böbrek naklinden sonra herkesin iyileşme hızı farklıdır. Nakilden önce çalışan hastalar genellikle nakilden sonraki 2-3 ay içinde işlerine geri dönerler. Ameliyattan sonraki ilk birkaç ay geçtikten sonra, böbrek fonksiyonlarınızın stabil hale gelmesi ve nakil kliniğine o kadar sık gelmenize gerek kalmaması muhtemeldir. İlk 3-6 aydan sonra, nakil reddi riski daha düşüktür ve ilaçlarınız genellikle azalır.

Böbrek nakli riskleri nelerdir?

Böbrek nakliyle bağlantılı sağlık riskleri, doğrudan ameliyatla ve donör organın reddedilmesiyle ilgili riskleri içerir. Riskler ayrıca, vücudun bağışlanan böbreği reddetmesini önlemek için gerekli olan immünosupresan adı verilen anti-red ilaçlarının yan etkilerini de kapsar. Böbrek nakli ameliyatında, her ameliyatta olduğu gibi, komplikasyonlar da ortaya çıkabilir. Bazı komplikasyonlar şunları içerebilir:

• Kanama
• Enfeksiyon
• Yeni böbreğe giden kan damarlarının tıkanması
• İdrar kaçağı veya üreterde idrar tıkanıklığı
• Bağışlanan böbreğin işlevini yitirmesi veya reddedilmesi
• Kan pıhtılaşması ve kanama
• Bağışlanan böbrek yoluyla bulaşabilen bir enfeksiyon veya kanser
• Kalp krizi, inme veya ölüm

Yeni böbrek reddedilebilir. Reddedilme, vücudun yabancı bir cisme veya dokuya karşı normal bir reaksiyonudur. Yeni bir böbrek alıcının vücuduna nakledildiğinde, bağışıklık sistemi bunu bir tehdit olarak algılar ve yeni organa saldırır. Nakledilen organın hayatta kalabilmesi için, bağışıklık sistemini kandırarak nakli yabancı bir cisim olarak kabul etmesini ve ona saldırmamasını sağlamak amacıyla ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar, aşağıdakiler de dâhil olmak üzere çeşitli yan etkilere neden olabilir:

• Kemik incelmesi ve kemik hasarı
• Diyabet
• Aşırı saç büyümesi veya saç dökülmesi
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol

Diğer yan etkiler arasında şunlar da yer alabilir:

• Özellikle cilt kanseri ve lenfoma olmak üzere kanser riskinde artış
• Enfeksiyon
• Şişlik
• Kilo artışı
• Akne

Canlı vericiden böbrek nakli nasıl olur?

Canlı vericiden yapılan tüm böbrek nakillerinde işlem aynıdır ve vericiden sağlıklı bir böbreğin güvenli bir şekilde alınarak alıcıya nakledilmesini içerir. Bu ameliyatların, verici organların canlılığını koruyacak şekilde koordine edilmesi gerekir. Canlı donör organları, genellikle böbreği serbest bırakmak için üç adet 1 cm'lik kesi gerektiren minimal invaziv bir işlem olan laparoskopik nefrektomi kullanılarak elde edilir; daha sonra böbrek, biraz daha büyük bir kesi yoluyla hastadan çıkarılır. Çıkarılan donör böbrek, alıcıya nakledilene kadar buz üzerinde saklanır.

Cerrah, donör böbreği aldıktan sonra, böbreği alıcının ön alt karın bölgesinin bir tarafına yerleştirmek için 10-25 cm'lik bir kesi yapar. Böbreklerin vücudun arkasındaki doğal konumuna kıyasla bu yeni yerleşim, cerrahın böbreği mesaneye daha kolay bağlamasını sağlar. Yeterli kan akışını sağlamak için cerrah ayrıca böbreği bacaklara giden bir atardamar ve toplardamara bağlar. Çoğu durumda, hastanın kendi böbrekleri çıkarılmaz, böylece gereksiz ek ameliyatlardan kaçınılır.

Organ nakli ameliyatı genellikle 2,5 ila 5 saat sürer. Hasta hastanede en az üç gün kalır ve evde yaklaşık altı hafta iyileşme sürecini geçirir. Böbrek nakli alıcıları da dâhil olmak üzere tüm organ nakli alıcılarının günlük bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar alması gerekir.

Canlı böbrek donörü olarak en uygun adaylar genellikle aile üyeleridir. Ancak, arkadaşlar, iş arkadaşları gibi akraba olmayan kişilerden alınan böbreklerle de başarılı canlı donör nakilleri yaygındır. Planlı canlı organ nakli için, ameliyattan önce, genellikle gece yarısından sonra, 8 saat boyunca aç kalmanız gerekir.