Psikoloji

Psikoloji, en genel anlamıyla davranışı ve zihni inceleyen bilimdir. Bilinçli ve bilinçsiz olayların yanı sıra daha çok duygu ve düşüncenin incelemesini yapar. Psikoloji, çok kapsamlı bir bilimsel alandır. Bu alanda uzman olan ve aynı zamanda bilgi araştırması yapanlara psikolog denir. Psikoloji bilimi, bir sosyal bilim olmasına rağmen doğa bilimlerini de içerir. Özellikle beyin biyolojisi bilgisini oldukça kullanır ve geliştirir.

Psikoloji tıbbi birimi ise kişilerin ruhsal durumlarını ele alarak iyileştirilmesine yardımcı olur. Klinik psikoloji, aile terapisi ve bilişsel terapi gibi birçok alanda destek sağlanır. Aynı zamanda psikolojik testlerle sorunların çözüme kavuşmasına rehberlik eder.

Psikoloji Nedir?

Psikoloji, insan zihninin ve gelişen davranışların incelenmesinde önemli rol oynayan bilim dalıdır. Kelime anlamı olarak ruh bilimi olan psikoloji, kişinin düşünce, duygu, öğrenme, algı ve motivasyon gibi davranışlarını inceler. Bu alanda uzmanlaşan kişiler ise psikolog olarak tanımlanır.

Psikoloji neleri inceler?

Psikoloji, hem doğrudan gözlenen davranışları, hem de düşünme, zihinde canlandırma, hatırlama ve hayal etme gibi doğrudan gözlenemeyen karmaşık zihinsel süreçleri psikolojinin inceleme alanına girer. Bir yandan algı, dikkat, duygu, motivasyon, zeka, kişilik gibi içsel süreçler; bir yandan kişiler arası ilişki süreçleri, grup-içi ve gruplar arası ilişki süreçleri psikoloji biliminin çalıştığı konulardır. Psikoloji bilimi dâhilinde hem insanların, hem hayvanların davranışları çalışılabilir. Tüm bu özellikleriyle psikoloji, hem fen ve tıp bilimleri ile hem de sosyal bilimlerle yakından ilişkilidir.

Psikoloji hangi bilimlerle ilişkilidir?

Duygu, düşünce, hafıza ve öğrenme gibi zihinsel süreçleri inceleyen psikoloji, oldukça kapsamlı bir alan olması sebebiyle pek çok farklı bilim dalıyla her zaman yakın ilişki içerisinde çalışır. Felsefeden antropolojiye, genetik ilminden biyolojiye kadar uzanan farklı alanlarla yakın münasebet içinde olan psikolojide amaç, insanların ruhsal sağlığını düzenlemek ve korumak olarak betimlenebilir.

Psikologlar nerelerde çalışır?

Psikologlar; ruh sağlığı merkezleri, çocuk yuvaları, okullar, adliyeler ve ıslahevleri gibi çeşitli kurumlarda çalışabildikleri gibi sıklıkla da hastanelerde görev alarak bireysel ya da toplumsal sağlık alanında olumlu yönde başrol oynamaktadırlar. Tıpkı fiziksel rahatsızlıklarda olduğu gibi zihinsel rahatsızlıkların yaşandığı durumlarda da bireyler doktorlardan yardım alarak eski sağlıklarına kısa sürede kavuşabilmektedirler.

Psikologlar hangi yöntemleri kullanır?

Alanında yeterli beceri ve uzmanlığa sahip olan psikologlar kendilerine başvuran danışanların bireysel durumlarına göre farklı tedavi yöntemlerine giderler. Genel anlamda psikolojik danışmanlık, psikoterapi, psikolojik test ve psikolojik değerlendirmeler yapan psikologların amacı, mümkün olan en kısa sürede bireyleri eski sağlıklarına kavuşturmaktır. Sosyal yaşamın içinde kendisini iyi hissetmeyerek psikoloğa başvuran kişilerde görülen hafif uyum sorunlarının çözümlenmesinde genel olarak psikolojik danışmanlık yöntemi baz alınır. Daha ileri seviye davranış bozukluklarının tedavisinde ise psikoterapi denilen tedavi sürecine başlanır. Tedavinin nasıl ve ne yönde olacağı ve ne kadar süreceği ile ilgili detaylı bilgileri psikologlar kendilerine başvuran hastalara ön görüşme esnasında ayrıntılarıyla birlikte iletirler ve böylelikle tedaviye başlanır.

Psikolojinin Alt Dalları Nelerdir?

Pek çok alt dalı olan psikoloji biliminin; klinik psikoloji, sosyal psikoloji, gelişim psikolojisi, eğitim psikolojisi gibi alanlarının herhangi birinde yüksek lisans yaparak uzman psikolog unvanını alan kişiler, kendilerini geliştirdikleri bu alanlarda insanlığa yararlı olmak için çalışmaktadırlar.

Psikolojinin alt dalları şöyle sıralanabilir:

Klinik Psikoloji

Klinik psikolog, depresyon başta olmak üzere anksiyete, bipolar bozukluk gibi çeşitli ruh sağlığı hastalıklarıyla ilgilenir. Bu alan içerisinde zihinsel bozukluklara yönelik olarak psikoterapi ve danışmanlık hizmetleri sağlanır. Klinik psikologlar, kişileri ruhsal açıdan değerlendirdikten sonra duygusal ve davranışsal olarak kökenine inerek kanıta dayalı olarak terapi yöntemlerini kullanır. Buradaki amaç kişinin psikolojik işlevselliğini iyileştirmektir. 

Sosyal Psikoloji

Sosyal psikoloji, bireylerin diğer insanlarla ve içinde yer aldıkları sosyal çevreyle olan etkileşimlerinin düşünce, duygu ve davranışlar üzerindeki etkisini inceler. Bireylerin kendilerini ve çevrelerindeki kişileri nasıl algıladığı, sosyal ilişkileri, tutumları, davranışları ve grup içindeki etkileşimleri sosyal psikolojinin çalışma alanları arasında yer alır.

Gelişim Psikolojisi

Gelişim psikolojisi, bireylerin hayatları boyunca geçirdiği psikolojik ve davranışsal değişimleri inceler. Çocukluk ve ergenlik döneminin yanında yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerinde bilişsel, duygusal, sosyal ve davranışsal gelişim de bu alanın çalışma konuları arasında yer alır.

Eğitim Psikolojisi

Eğitim psikolojisi, öğrenme ve öğretme süreçlerinde rol oynayan psikolojik faktörleri inceleyen alandır. Öğrenme biçimleri, motivasyon, bilişsel süreçler ve eğitim ortamlarının bireylerin öğrenmesi üzerindeki etkileri eğitim psikolojisinin çalışma konuları arasında yer alır.

Psikoloji Bölümü Hangi Hastalıklara Bakar?

Psikologlar, zihinsel ve duygusal sorunların değerlendirerek ve duyguların yönetilmesi sürecinde bireylerin yaşam kalitesini desteklemek için çalışır. Kaygı ve endişelerin yönetilmesi, olumsuz duygu ve düşüncelerle başa çıkılması, bireyin güçlü ve gelişime açık yönlerini fark etmesi ve psikolojik işlevselliğinin desteklenmesi bu çalışmalar arasında yer alır. Psikolojik sorunlar kişinin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini etkileyebildiğinden, ihtiyaç halinde psikolog desteğine başvurulabilir. Psikoterapi, psikolojik danışmanlık ve psikolojik değerlendirme gibi yöntemler kişinin ihtiyaçlarına göre planlanabilir.

Psikoloji bölümü hastalıkları şöyle sıralanabilir:

• Depresyon
• Anksiyete ve Kaygı Bozuklukları
• Sosyal Fobi
• Bipolar Bozukluk
• Bağımlılık ve Madde Kullanımı
• Uyku Bozuklukları
• Yeme Bozuklukları
• Aile ve Çift Sorunları
• Cinsel İşlevlerle İlgili Sorunlar
• Obsesif Kompulsif Bozukluk
• Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB)
• Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB)

Depresyon

Depresyon, çocuk, ergen ve yetişkinlerde görülerek, uzun süre devam eden ruh hali çöküklüğü, ilgi ve keyif kaybı gibi belirtilerle kişinin günlük yaşamını etkiler. Psikoterapi, depresyonun yönetiminde kullanılarak, kanıta dayalı tedavi yaklaşımlarından birini benimser.

Anksiyete ve Kaygı Bozuklukları

Anksiyete bozuklukları, yoğun korku, endişe, gerginlik ve kişinin kaygısını kontrol etmekte zorlanması gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Psikoterapi, kaygı bozukluklarının yönetiminde kullanılan yaklaşımlar arasında yer alır.

Sosyal Fobi

Sosyal fobi veya sosyal anksiyete bozukluğu, kişinin sosyal ortamlarda değerlendirilme veya yargılanma konusunda yoğun kaygı yaşamasına ve sosyal durumlardan kaçınmasına neden olur. Psikoterapi, özellikle bilişsel davranışçı terapi gibi yaklaşımlar, sosyal anksiyetenin tedavisinde kullanılan yöntemler arasındadır.

Bipolar Bozukluk

Bipolar bozukluk, mani veya hipomani dönemleri ile depresif dönemlerin görülebildiği bir duygu durum bozukluğudur. Tedavi sürecinde psikoterapi ve psikososyal müdahalelerden yararlanılabilir. Gerekli durumlarda psikolog ve psikiyatrist iş birliğiyle kapsamlı bir tedavi planı oluşturulur.

Mani nedir?

Bipolar bozuklukta mani, kişinin ruh halinin değiştiği, enerjisinin ve aktivite düzeyinin aşırı derecede yüksek olduğu, coşku ya da aşırı huzursuzluk içeren bir dönemdir.

Hipomani nedir?

Bipolar bozuklukta hipomani, kişinin enerjisi ve aktivesi aynı zamanda duygu durumunun en belirgin şekilde yükseldiği fakat mani kadar şiddetli olmayan hafif bir coşku dönemidir.

Bağımlılık ve Madde Kullanımı

Psikologlar, alkol ve madde kullanımına bağlı sorunların değerlendirilmesi ve yönetilmesinde psikoterapi ve davranış değişikliğine yönelik yaklaşımlardan yararlanabilir. Gerektiğinde bağımlılık tedavisi farklı sağlık profesyonellerinin birlikte çalıştığı bir süreç olarak planlanabilir.

Uyku Bozuklukları

Uyku sorunları ve bozukluğu, kişinin günlük yaşamını ve psikolojik iyi oluşunu etkiler ve bazı ruhsal sağlık sorunlarıyla birlikte görülebilir. Özellikle uykusuzlukta bilişsel davranışçı terapi gibi kanıta dayalı psikolojik yaklaşımlardan yararlanılabilir.

Yeme Bozuklukları

Yeme bozuklukları, kişinin yeme davranışlarını ve beden algısını etkileyen psikolojik sorunlar arasında yer alır. Yemek bozuklukları arasında anoreksiya ve bulimia nervoza yer alır.

• Anoreksiya nervoza, kişinin zayıflama korkusuyla kendini aç bırakmasıyla kilosunu tehlikeli derecede düşük tutmasıdır.
• Bulimia nervoza ise kısa süre içerisinde kontrolsüzce yemek yeme sonrasında kilonun artışını engellemek için kusma ya da aşırı egzersize başvurmadır.

Tedavi sürecinde psikoterapötik yaklaşımlardan yararlanılabilir ve kişinin ihtiyaçlarına göre farklı sağlık dallarıyla iş birliği gerekebilir.

Aile ve Çift Sorunları

Psikologlar, aile ve çift ilişkilerinde yaşanan iletişim sorunları, çatışmalar ve uyum güçlükleri gibi konularda psikolojik danışmanlık ve çift veya aile terapisi uygulayabilir. Uygulanacak yaklaşım, kişilerin ve ilişkinin ihtiyaçlarına göre belirlenir.

Cinsel İşlevlerle İlgili Sorunlar

Cinsel işlevlerle ilgili sorunlar bazı durumlarda psikolojik, ilişkisel veya biyolojik etkenlerle ilişkili olabilir. Psikologlar, psikolojik ve ilişkisel boyutların değerlendirilmesi ve uygun psikoterapi yaklaşımlarının uygulanmasında rol alabilir; gerekli durumlarda ilgili tıbbi uzmanlık alanlarıyla iş birliği yapılabilir.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)

Travma sonrası stres bozukluğu, kişinin ciddi veya tehdit edici bir olayın ardından korku, kaygı, olayı yeniden yaşama, kaçınma, uyku ve konsantrasyon sorunları gibi belirtiler yaşamasıyla görülür. Belirtilerin uzun sürmesi ve günlük yaşamı etkilemesi durumunda bir ruh sağlığı uzmanı tarafından değerlendirme yapılması ve kişinin ihtiyaçlarına uygun psikoterapi planlanması gerekir.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), dikkatini sürdürmede güçlük, dürtüsellik ve aşırı hareketlilik gibi belirtilerle kendini gösterebilen nörogelişimsel bir bozukluk olarak değerlendirilir. Psikologlar, DEHB'nin kişinin günlük yaşamındaki etkilerini değerlendirme ve başa çıkma becerilerini geliştirmeye yönelik psikolojik destek ve davranışsal yaklaşımlar sunma sürecinde rol alabilir.

Psikolojik sorunların değerlendirilmesi ve tedavisi kişinin yaşına, belirtilerine, yaşam koşullarına ve ihtiyaçlarına göre değişebilir. Gerekli durumlarda psikologlar, psikiyatri ve diğer sağlık profesyonelleriyle iş birliği içinde çalışarak kişinin ihtiyaçlarına uygun tedavi ve takip planının oluşturulmasına katkı sağlayabilir.

Psikoloji Bölümünde Verilen Hizmetler Nelerdir?

Psikoloji bölümünde verilen hizmetler, kişinin ruh sağlığını destekleyerek iyileştirilmesini sağlar. Kişilerin içinde bulunduğu duygusal, sosyal ya da psikolojik zorluklar farklılık gösterir. Psikolojik testler, bu süreçte kişisel gelişimi sağlayarak sorunların çözülmesinde etkili olur.

Psikoloji biriminde verilen başlıca hizmetler şöyle sıralanabilir:

• Bireysel terapi
• Grup terapileri
• Çocuk ve ergen danışmanlığı
• Aile ve çift danışmanlığı
• Psikolojik test ve değerlendirmeler
• Nöropsikolojik değerlendirme

Psikolojik Hastalıklar Nasıl Teşhis Edilir?

Psikologlar, psikolojik hastalıkların teşhisi için birçok testler ve yöntemlerden yararlanır. Kişinin belirtileri, ruhsal davranışları ön planda tutularak uygulama yapılır. Psikolojik hastalıkların teşhisinde kullanılan yöntemler şöyle sıralanabilir:

• Klinik görüşme
• Kişilik envanteri, zeka testleri ve projektif testler
• Fiziksel muayene ve tıbbi testler
• Aile geçmişinin incelenmesi

Psikoloji Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Psikoloji tedavi yöntemleri arasında bilişsel davranışçı terapi, kısa süreli çözüm odaklı terapi, EMDR terapisi ve şema terapisi yer alır. Uygulanan bu psikolojik tedavi yöntemleri, kişinin ruh sağlığını iyileştirmek ve güçlendirmek için kullanılır.

Psikoloji tedavi yöntemleri şöyledir:

• Bilişsel davranışçı terapi
• Kısa süreli çözüm odaklı
• EMDR terapisi
• Şema terapisi

Bilişsel Davranışçı Terapi

Bilişsel davranışçı terapi (BDT), bireyin duygu, düşünce ve davranışları arasındaki bağı ele alarak inceleyen psikoterapi yaklaşımıdır. Terapi sırasında kişinin kendisi ve yaşadığı olaylarla ilgili düşünce ve davranışların fark edilmesine odaklanılır. BDT; depresyon, anksiyete bozuklukları ve farklı psikolojik sorunların tedavisinde kullanılan yaklaşımlardan biridir.

Kısa Süreli Çözüm Odaklı Terapi

Kısa süreli çözüm odaklı terapi, bireyin yaşadığı sorunların geçmişine odaklanmak yerinde mevcuttaki durumlara odaklanan terapi yaklaşımıdır. Terapi esnasında kişinin hedefleri belirlenir. Güçlü yönleri ele alınarak üzerinde durulur. Buna yönelik bir yönteml izlenir.

EMDR Terapisi

EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme) terapisi, özellikle travmatik veya yoğun stres yaratan yaşantıların ele alınmasında kullanılan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Terapi sürecinde kişinin rahatsızlık veren anıları ve bunlarla ilişkili düşünce, duygu ve bedensel tepkileri üzerinde çalışılır; terapist eşliğinde uygulanan yapılandırılmış tekniklerle bu anıların yeniden işlenmesi hedeflenir.

Şema Terapisi

Şema terapisi, kişinin yaşamının erken dönemlerinde gelişebilen ve zaman içinde tekrarlayan düşünce, duygu ve davranış kalıplarına odaklanan bütüncül bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bilişsel davranışçı terapi başta olmak üzere farklı terapi yaklaşımlarından yararlanır ve özellikle uzun süredir devam eden, kişinin ilişkilerini ve günlük yaşamını etkileyen kalıpların ele alınmasına yönelik çalışmalarda kullanılabilir.

Psikolojik destek almak veya terapi yöntemleri hakkında daha detaylı bilgi edinmek isteyen kişiler, ihtiyaçlarına uygun değerlendirme ve terapi süreci için Medicana Psikoloji Bölümü'nde görev yapan uzman psikologlardan destek alabilir.

Psikolojik Sağlığı Korumak için Neler Yapılmalıdır?

Sağlıklı bir psikoloji yani ruh sağlığı için kişinin günlük olarak uygulayabileceği ve hayatına dahil edebileceği yöntemler bulunuyor. Bu yöntemler ve dikkat edilmesi gereken noktalar şöyle sıralanabilir:

• Kendinize göre stresle başa çıkma yöntemleri geliştirin
• Düzenli olarak egzersiz yapın
• Kaliteli ve yeterli uyku alımına dikkat edin
• Sağlıklı beslenmeye özen gösterin
• Kendinize zaman ayırın
• Olumlu düşünmeye odaklanın
• Profesyonel destek almaktan çekinmeyin

Psikoloji Birimi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Psikiyatri ve psikoloji arasındaki fark nedir?

Psikiyatri, ruhsal hastalıkların tıbbi değerlendirme ve tedavisiyle ilgilenen bir tıp uzmanlık alanıdır. Psikoloji ise duygu, düşünce ve davranışları değerlendirerek psikoterapi ve psikolojik destek sunar. Psikiyatristler ilaç tedavisi uygulayabilirken, psikologlar ağırlıklı olarak psikoterapi ve psikolojik değerlendirme yöntemlerinden yararlanır.

Psikolojinin 4 temel amacı nedir?

Psikolojinin dört temel amacı davranışı tanımlamak, açıklamak, öngörmek ve değiştirmektir. Bu amaçlar doğrultusunda psikoloji; insanların düşünce, duygu ve davranışlarını bilimsel yöntemlerle anlamaya ve gerektiğinde psikolojik işlevselliği desteklemeye çalışır.

Psikolog hangi durumlarda gidilir?

Psikoloğa; yoğun kaygı, çökkünlük, stres, ilişki sorunları, uyku problemleri, travma veya günlük yaşamı etkileyen duygusal ve davranışsal güçlüklerde başvurulabilir. Belirtiler günlük yaşamı etkiliyor, uzun süre devam ediyor veya giderek artıyorsa profesyonel destek almak uygun olabilir.

Bozuk psikoloji nasıl anlaşılır?

Bozuk psikoloji tıbbi bir tanı olarak değerlendirilmez. Ruhsal bir sorun, kişinin duygu, düşünce veya davranışlarında günlük yaşamını ve işlevselliğini etkileyen belirgin değişikliklerle kendini gösterebilir. Uzun süren çökkünlük, yoğun kaygı, uyku ve iştah değişiklikleri, dikkat güçlüğü, ilgi kaybı veya günlük sorumlulukları yerine getirmekte zorlanma değerlendirme gerektirebilir.

Psikolog ilk görüşmede ne sorar?

Psikolog ilk görüşmede genellikle kişinin başvuru nedenini, yaşadığı belirtileri, bu belirtilerin ne zamandır devam ettiğini ve günlük yaşamını nasıl etkilediğini sorabilir. Görüşmede kişinin geçmişi, mevcut yaşam koşulları, terapi hedefleri ve ihtiyaçları da değerlendirilerek uygun yaklaşım belirlenebilir.

Psikoloji kendiliğinden düzelir mi?

Bazı hafif ve kısa süreli psikolojik zorlanmalar zamanla azalabilir; ancak belirtiler devam ediyor, kötüleşiyor veya günlük yaşamı etkiliyorsa profesyonel destek alınması önerilir. Uygun psikoterapi yaklaşımı, kişinin yaşadığı soruna ve bireysel ihtiyaçlarına göre belirlenebilir.

Psikologların yaptığı testler nelerdir?

Psikologlar; kişilik, zeka, dikkat, bilişsel beceriler, öğrenme ve duygusal durum gibi alanları değerlendirmek amacıyla farklı psikolojik test ve değerlendirme araçlarından yararlanabilir. Hangi testin uygulanacağı kişinin yaşına, başvuru nedenine ve değerlendirme amacına göre belirlenir; test sonuçları klinik görüşme ve diğer bilgilerle birlikte değerlendirilir.