Katarakt nedir? Katarakt belirtileri nelerdir?
Katarakt, gözün iris ve pupilinin arkasında bulunan doğal merceğinin bulanıklaşmasıdır. Görüntülerin bulanık veya soluk görünmesine neden olarak görmeyi etkileyebilir. En yaygın nedenleri yaşlanma, yaralanma veya diyabet gibi tıbbi durumlardır. Katarakt genellikle yavaş yavaş oluşur ve başlangıçta görmeyi etkilemeyebilir, ancak zamanla kötüleşebilir. Katarakt, bulanık veya puslu görme, parlak ışıkların etrafında parlama ve haleler, gece veya düşük ışık koşullarında görmede zorluk gibi belirtilere neden olabilir. Katarakt ayrıca renk algısında da değişikliğe yol açabilir, çünkü doğal mercek bulanıklaştığında renkler daha az canlı ve soluk görünür. Katarakt ameliyatı, kataraktı ortadan kaldırmanın ve net görüşü geri kazandırmanın tek yoludur.
Katarakt neden olur?
Katarakt, gözün içindeki merceğin saydamlığını kaybettiği yaygın bir göz rahatsızlığıdır. Mercek, ışığı retinaya, yani görüntülerin oluştuğu ışığa duyarlı tabakaya odaklamaya yardımcı olan gözün bir parçasıdır. Sağlıklı gözlerde mercek şeffaftır ve ışığın geçmesine izin verir. Katarakt nedeniyle mercek bulanıklaştığında, görüntüler de bulanıklaşır. Katarakt, göz merceğinde meydana gelen değişikliklerden kaynaklanır. Başlıca nedenleri yaşlanma ve ultraviyole (UV) ışığa maruz kalmadır. Katarakt, mercekteki proteinlerin hasar görmesi ve bir araya toplanması sonucu oluşur. Bu durum, mercekten retinaya ulaşan ışık miktarını azaltır. Görme kaybına neden olan da budur. Kataraktın geliştiği konuma, nedenine ve hastanın yaşına bağlı olarak değişen çeşitli türleri bulunmaktadır:
Nükleer sklerotik katarakt (Merkezi katarakt)
Nükleer katarakt, merceğin merkezini etkiler ve renkleri ayırt etmeyi zorlaştırabilir.
Kortikal katarakt
Kortikal kataraktlar, merceğin dış kenarını etkiler.
Subkapsüler katarakt (Arka kapsüler katarakt)
Arka subkapsüler kataraktlar, merceğin arka kısmında oluşur. Özellikle okumayı zorlaştırır ve ışıkların etrafında haleler oluşmasına neden olur. Bu katarakt türü, diğer türlere göre daha hızlı ilerleme eğilimindedir.
Konjenital (Doğuştan) katarakt
Doğumsal veya çocukluk döneminde gelişen katarakt türüdür. Genetik faktörler, anne karnında geçirilen enfeksiyonlar (kızamıkçık, toksoplazmoz gibi) veya metabolik hastalıklar nedeniyle ortaya çıkabilir. Bebeklerde ve çocuklarda görme gelişimini olumsuz etkileyerek şaşılık veya göz tembelliğine neden olabilir.
Travmatik katarakt
Bu katarakt türü, göz yaralanmaları, delici veya künt travmalar sonrası gelişir. Travmanın şiddetine bağlı olarak hemen ortaya çıkabileceği gibi yıllar sonra da gelişebilir.
Çoğu insanda katarakt yaşla birlikte gelişir. Yaşlandıkça, gözdeki mercek doğal olarak kalınlaşır, daha az şeffaf ve daha az esnek hale gelir. Mercekteki dokular parçalanmaya başlayabilir ve merceğin küçük bölgelerini bulanıklaştıran protein kümeleri oluşturabilir. Işık bu bulanık bölgelerden geçemez, bu nedenle görüşün bulanık veya puslu hale geldiği fark edilebilir. Katarakt büyümeye devam ettikçe, bulanıklık daha belirgin hale gelir ve merceğin daha büyük kısımlarını etkiler.
Bulanık, loş veya puslu görmenin yanı sıra, kataraktla ilişkili başka belirtiler de olabilir. Bunlar arasında gece görüşünde zorluk, ışıkların etrafında haleler, parlamaya duyarlılık, renklerin solması ve tek taraflı çift görme yer alır. Kataraktı olan kişiler okumak için daha parlak ışıklara ihtiyaç duyabilirler. Ayrıca, gözlük veya kontakt lens reçetelerinin sıklıkla değiştirilmesi de katarakt belirtisi olabilir.
Katarakt ameliyatı nasıl yapılır?
Kataraktın cerrahi tedavisi oldukça güvenli ve ağrısızdır. Genellikle bulanıklaşmış merceğin çıkarılması ve yerine yapay, şeffaf bir merceğin takılması işlemidir. İşlem bir göz doktoru tarafından gerçekleştirilir. Her iki göz de etkilenmişse, genellikle önce bir göz ameliyat edilir ve diğer göz birkaç gün veya hafta sonra ameliyat edilir. Katarakt ameliyatı genellikle görmeyi geri kazandırmada çok başarılıdır.
Katarakt ameliyatı lokal anestezi altında yapılır, bu nedenle uyanık olacaksınız, ancak göz doktorunuz gözünüzün etrafındaki bölgeyi hissetmemenizi sağlayacaktır ve özellikle endişeliyseniz sakinleştirici verilebilir. Çok yaygın ve başarılı bir işlemdir ve bulanık merceğin çıkarılıp yerine şeffaf, yapay bir mercek takılmasını içerir. Bu yapay mercek aynı şekilde bulanıklaşmaz, bu nedenle ameliyattan sonra katarakt tekrar oluşmaz.
Katarakt ameliyatının iki türü vardır: küçük kesi katarakt ameliyatı (fakoemülsifikasyon) ve ekstrakapsüler katarakt ekstraksiyonu. Bu ameliyatlar genellikle ayakta tedavi şeklinde yapılır, bu nedenle hastanede gece kalmanıza gerek kalmaz ve genellikle bir saatten kısa sürer.
Katarakt ameliyatı kaç dakika sürer?
Katarakt ameliyatı nispeten basit bir işlemdir ve genellikle durumun ciddiyetine bağlı olarak 10 ila 20 dakika sürer.
Katarakt ameliyatı riskli midir?
Katarakt ameliyatı oldukça etkili ve düşük riskli bir işlemdir. Ancak, her cerrahi işlemde olduğu gibi, enfeksiyon, morarma veya şişlik gibi bazı küçük riskler söz konusudur.
Katarakt tekrarlar mı?
Katarakt ameliyatında bulanıklaşmış mercek değiştirildikten sonra, o gözde tekrar katarakt oluşmaz.
Katarakt ameliyatı sonrası iyileşme süresi ne kadar?
Katarakt ameliyatı sonrası sık görülen bir etki bulanık görmedir, ancak ne zaman ve ne kadar sürdüğüne bağlı olarak, iyileşme sürecinin normal bir parçası olabilir. Katarakt ameliyatından sonra bulanık görme bir veya iki hafta sürebilir ve bu endişelenecek bir şey değildir. Gözün tamamen iyileşmesi sekiz haftaya kadar sürebilir.
