Endoskopi nedir? Endoskopi nasıl yapılır?

Endoskopi tıp dünyasında çok önemli bir işlemdir. Çeşitli semptomların nedenini belirlemek ve teşhis etmek için ağızdan, burundan veya anüsten vücuda kamera ve ışık içeren ince, esnek bir tüpün sokulmasıdır. Farklı endoskopi türleri vardır. Gastroskopi (ağız yoluyla yapılır) yemek borusu, mide ve ince bağırsağı etkileyen sorunları ortaya çıkarabilir. Anüs yoluyla yapılan esnek sigmoidoskopi veya kolonoskopi ise alt bağırsaktaki (kolon ve rektum olarak da bilinir) sorunları tespit eder.

Endoskopi nedir?

Endoskopi, organları veya yapıları incelemek veya tedavi etmek için vücudun içine bakmak amacıyla endoskop kullanılan bir işlemdir. Çoğu endoskop, ucunda ışık bulunan ince, içi boş tüplerdir. Bazı endoskoplarda, görüntüleri bir bilgisayar ekranına yansıtan küçük bir video kamera bulunur. Farklı endoskoplar, vücudun belirli bir bölümüne bakmak için tasarlanmıştır. Endoskopiler, inceledikleri veya tedavi ettikleri organ veya yapıya göre adlandırılır ve şunları içerir:

Kolonoskopi

Bağırsakları kontrol etmek için makattan yapılan muayene.

Kolposkopi

Rahim ağzını (rahmin açıklığını) kontrol etmek için vajinada yapılan bir muayenedir.

Sistoskopi

İdrar yolunda (idrarın çıktığı tüp) mesaneyi kontrol etmek için yapılan bir işlemdir.

Gastroskopi

Yemek borusunu, mideyi ve ince bağırsağın bir bölümünü kontrol etmek için ağızdan yapılan bir işlemdir.

Histeroskopi

Rahmin kontrol edilmesi için vajinada yapılan bir işlemdir.

Laringoskopi

Ses kutusunu (gırtlak) ve ses tellerini incelemek için yapılır.

Laparoskopi

Karın veya pelvis bölgesinin incelenmesi için yapılır.

Özofagoskopi

Yemek borusuna bakmak için yapılır.

Panendoskopi

Farenks (boğaz), larenks (ses kutusu), yemek borusu, trakea (soluk borusu) ve bronşları (akciğerlere hava giriş çıkışını sağlayan tüpler) incelemek için yapılır.

Mediastinoskopi

Mediastinumdaki (akciğerler arasındaki boşluk) organları ve yakındaki lenf düğümlerini incelemek için yapılır.

Proktoskopi

Rektumun iç yüzeyini kaplayan mukozanın incelenmesidir.

Sigmoidoskopi

Kalın bağırsağın son bölümü olan sigmoid kolonu ve rektumu incelemek için yapılır.

Torakoskopi

Göğüs boşluğunun incelenmesi için yapılır.

Endoskopi neden yapılır?

Endoskopi, mide ekşimesi, bulantı, kusma, karın ağrısı, yutma güçlüğü ve gastrointestinal kanama gibi sindirim sistemi belirti ve semptomlarına neyin neden olduğunu belirlemeye yardımcı olabilir. Doktorlar, çeşitli sorunların nedenini bulmak için endoskopi önerebilirler. Bunlar arasında şunlar yer alır:

• Doktorun vücuttaki organların veya yapıların içini görmesine olanak tanır.
• Test için doku örnekleri almak (endoskopik biyopsi olarak adlandırılır)
• Kanamanın kontrol altına alınması veya küçük tümörlerin ve diğer oluşumların çıkarılması
• Kanserin ne kadar yayıldığını görmek (evreleme)
• Kanser tedavisinin işe yarayıp yaramadığını öğrenmek veya takip sürecinin bir parçası olarak
• Kanama kontrolü veya tıkanıklıkların giderilmesi gibi semptomları azaltmak veya kontrol altına almak.

Endoskopi öncesi hazırlık nasıl olmalı?

Endoskopiye hazırlanmak, işlemin güvenli ve etkili olmasını sağlamak için birkaç önemli adımı içerir. İlk olarak, doktorunuzla işlem öncesi bir randevu almanız çok önemlidir; bu randevuda tıbbi geçmişinizi, ilaçlarınızı ve alerjilerinizi görüşebilir ve doktorunuzdan sağlık ihtiyaçlarınıza özel talimatlar alabilirsiniz. Diyet kısıtlamaları genellikle işlemden 6 ila 12 saat önce aç kalmayı içerir, ancak bazı doktorlar bir gün önce berrak sıvılara izin verebilir. Ayrıca, ilaçlarınızı gözden geçirmek çok önemlidir; doktorunuza kullandığınız tüm ilaçları bildirin, çünkü özellikle kan sulandırıcılar veya diyabet ilaçları gibi bazı ilaçları işlemden önce bırakmanızı önerebilir. Gastrointestinal endoskopi yaptırıyorsanız, bağırsakların temizlenmesi için müshil veya lavman gibi bağırsak hazırlığı gerekebilir. İşlem sırasında genellikle sedasyon kullanıldığı için, sizi daha sonra eve götürecek birinin olması da önemlidir. Son olarak, işlem günü rahat kıyafetler giymek deneyimi daha keyifli hale getirmeye yardımcı olabilir. Bu hazırlık adımlarını izlemek, sorunsuz bir endoskopi ve doğru sonuçlar için hayati önem taşır.

Endoskopi nasıl yapılır?

İncelenecek vücut bölgesine bağlı olarak, endoskopi doktor muayenehanesinde, klinikte veya hastanede yapılabilir. Lokal veya genel anestezi kullanılabilir.

Hazırlık, yapılacak işlemin türüne bağlıdır. Hiçbir hazırlık gerekmeyebilir, gece boyunca aç kalmanız veya müshil alıp lavman yaptırmanız gerekebilir. İşlem sırasında rahatlamanıza yardımcı olacak ilaçlar verilebilir.

İncelenecek vücut bölgesine bağlı olarak, endoskop ağız, anüs veya üretra gibi vücuttaki bir açıklıktan veya küçük bir kesiden (insizyon) sokulabilir.

Endoskopun içindeki bir kanal aracılığıyla aletler yerleştirilerek küçük doku parçaları veya tüm bir tümör çıkarılabilir.

Biyopsi örnekleri mikroskop altında incelenmek üzere laboratuvara gönderilir.

İşlem sonrası bakım, yapılan endoskopi türüne bağlıdır.

Endoskopi acı verir mi?

Endoskopi genellikle ağrılı değildir, ancak rahatsızlık verebilir. Çoğu insan sadece hazımsızlık veya boğaz ağrısına benzer hafif bir rahatsızlık hisseder. İşlem genellikle uyanıkken yapılır. Vücudunuzun belirli bir bölgesini uyuşturmak için lokal anestezi verilebilir. Bu, örneğin boğazınızı uyuşturmak için sprey veya pastil şeklinde olabilir. Ayrıca rahatlamanıza ve çevrenizde olup bitenlerin daha az farkında olmanıza yardımcı olmak için size bir sakinleştirici de verilebilir. Gerekirse, sakinleştirici damar yoluyla verilir.

Endoskopi kaç dakika sürer?

Endoskopi işlemi, kullanım amacına bağlı olarak genellikle 15 ila 45 dakika sürer. Genellikle aynı gün eve gidebilirsiniz ve hastanede kalmanıza gerek yoktur.

Endoskopi sonrası nelere dikkat edilmeli?

Endoskopi işleminden sonra, sorunsuz bir iyileşme sağlamak ve komplikasyonları en aza indirmek için bazı önlemler önemlidir. İşte dikkat edilmesi gereken temel yönergeler:

• Eğer sedasyon (hafif anestezi) aldıysanız, birkaç saat uyku hali, baş dönmesi ve sersemlik olabilir.
• Aynı gün araç kullanmayın, önemli kararlar almayın.
• Yanınızda bir refakatçi olması tavsiye edilir.
• Anestezinin etkisinden vücudunuzun tamamen kurtulabilmesi için en az 24 saat boyunca alkolden ve herhangi bir sakinleştirici ilaçtan uzak durun.
• Mide endoskopisinden sonra boğazda uyuşukluk olabilir; yutma refleksi tamamen dönene kadar (genellikle 1-2 saat) bir şey yiyip içmeyin.
• Sonrasında hafif ve yumuşak gıdalar tercih edin.
• Kolonoskopi sonrası genellikle kısa sürede normal beslenmeye dönülebilir; ancak gaz ve şişkinlik olabilir.
• Özellikle gastrointestinal endoskopi yaptırdıysanız, vücudunuzun susuz kalmaması için bol sıvı tüketmeye özen gösterin.
• Şiddetli karın ağrısı, ateş, yutma güçlüğü veya sürekli kusma gibi olağandışı belirtilere dikkat edin. Bunlardan herhangi birini yaşarsanız, derhal doktorunuzla iletişime geçin.
• İşlem öncesinde geçici olarak bıraktığınız ilaçlara ne zaman tekrar başlayabileceğiniz konusunda doktorunuza danışın.

Endoskopi riskli midir?

Genellikle güvenlidir; ciddi komplikasyonlar nadirdir. Nadir görülen riskler arasında kanama (özellikle biyopsi/tedavi yapılırken), enfeksiyon, sindirim sisteminde yırtılma ve sedasyon/anesteziye karşı reaksiyon bulunur. Ancak işlem öncesi hazırlıklara uyulması riskin azalmasına yardımcı olur.