SAĞLIK REHBERİ


Lyme Hastalığı Nedir? Belirtileri & Tedavisi



Borrelia burgdorferi bakterisinden kaynaklanan Lyme hastalığı, ilk olarak ciltte kırmızı ve geniş döküntülerle kendini gösterir. Erken evrede teşhis edilemeyen Lyme hastalığı birçok organda tutulum gösterebileceği için ciddi rahatsızlıklara neden olabilir. Keneden insana bulaşan bir hastalık olduğundan, kenelerin olabileceği çimenlik ya da ormanlık ortamlardan mümkün olduğunca uzak durmak ve bu alanlara gidildiğinde de vücudu kaplayan ve kenenin ısırabileceği hiçbir bölgeyi açıkta bırakmayacak kıyafetler tercih etmek gerekir.


Lyme Hastalığı Nedir?

Lyme hastalığı, geyik kenesi ya da Ixodes cinsi kenelerin ısırması sonucu insana bulaşan ve Borrelia burgdorferi adı verilen bakterinin neden olduğu bir enfeksiyon hastalığıdır. Tipik olarak kenenin ısırdığı bölgede geniş ve kırmızı döküntü, baş ağrısı, ateş ve yorgunluk şeklinde belirti veren Lyme hastalığı; kalp, göz, merkezi sinir sistemi ve diğer organları da etkileyebilir. İncelenen vakaların çoğunda hastalığın en çok eklemleri etkilediği tespit edilmiştir. Hastalığın erken dönemde teşhis edilmesi bakterinin tamamen vücuttan atılmasına yardımcı olur. Ancak, geç kalınan durumlarda bu hastalık ciddi nörolojik komplikasyonlara neden olabilir. Böcek ilacı kullanmak, kenelerin yaşam alanlarından uzak durmak ve kenenin vücuttan çıkarılmasını sağlamak Lyme hastalığından korunmak için alınabilecek başlıca önlemler arasında yer alır.

Lyme hastalığı ilk olarak 1972-1977 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri’nin Connecticut eyaletinde bulunan Lyme Kasabası’ndaki çocuklarda görülmüştür. Adını da bu kasabadan alan Lyme hastalığı, ABD’de en sık karşılaşılan vektör kaynaklı hastalıktır ve her yıl ülkede yaklaşık 30 bin yeni Lyme tanısı konur. Lyme hastalığı Türkiye’de ise ilk olarak 1990 yılından sonra ortaya çıkmıştır. Ülkemizde de görülen Ixodes cinsi kenelerle birlikte vaka sayısı her geçen gün artmış ve bunun sonucunda konuyla ilgili epidemiyolojik çalışmalar başlatılmıştır.

Vücudun çeşitli bölgelerinde görülmesi ve hastalık hakkında ülkemizde yeterli anlamda farkındalık olmamasından dolayı, tanı konulmakta zorluk yaşanan Lyme hastalığı; bazı durumlarda epilepsi, kalp hastalıkları, hiperaktivite, gribal enfeksiyonlar, Alzheimer hastalığı ve MS gibi hastalıklar ile karıştırılabilir. Örneğin, Lyme hastalığına neden olan kenenin yaşadığı bölgelerde iki hastalıkta da görülen ortak nörolojik belirtiler nedeniyle Lyme hastalığı ve MS hastalığı karıştırılabilir. Hatta bazı durumlarda aslında Lyme hastası olan kişilere yanlış tanı konur ve bu hastaların MS hastası olduğu düşünülür. MS dışında 300’den fazla hastalığı taklit etmesi nedeniyle “taklitçi” olarak da anılan Lyme hastalığının belirtileri detaylı bir şekilde incelenmeli ve buna göre uygun bir tedavi planı oluşturulmalıdır.

Lyme Hastalığı Belirtileri

Lyme hastalığı belirtileri bölgeden bölgeye ve kişiden kişiye değişiklik gösterir. Ayrıca, belirtiler kene ısırmasından sonra geçen süreye göre de farklılaşabilir. Kene ısırmasından sonraki 3 gün ila 30 gün içerisinde, ateş, yorgunluk, baş ağrısı, şişmiş lenf bezleri, kas ve eklem ağrıları görülebilir. Kenenin tutunduğu bölgede kırmızı döküntülerin oluşmasının ardından, hastalık; ortası pembe kenarları ise kırmızı halkalar (Eritema migrans- EM) şeklinde kendini belli eder. Eritema migrans olarak adlandırılan bu cilt döküntüleri, enfekte olmuş kişilerin yaklaşık %70-80’inde görülen bir komplikasyondur. Kene ısırmasından sonra 7 gün içerisinde ortaya çıkabilen bu döküntüler kademeli olarak büyür ve 30 cm’e kadar ulaşabilir. Ayrıca, bazı döküntülere dokunulduğunda o bölgede sıcaklık hissedilirken, bazılarında nadiren de olsa ağrı veya kaşıntı gözlenir.

Kene ısırmasından günler ya da aylar sonra Lyme hastalığı teşhisi konulmamış kişilerde ise daha ciddi belirtiler ortaya çıkabilir. Şiddetli baş ağrıları, vücudun diğer bölgelerinde EM döküntüleri, yüz felci, eklem ağrısı ve şişliği, kemik ve kaslarda ağrı, kalp çarpıntısı, düzensiz kalp atışı, baş dönmesi, nefes darlığı, beyin veya omurilik iltihabı, göz iltihabı, el ve ayaklarda uyuşma hissi, algılama güçlüğü, menenjit, konsantrasyon güçlüğü, uyku bozukluğu ve depresyon ilerleyen dönemlerde görülen belirtiler arasında yer alır.

Lyme Hastalığı Tedavisi

Doğru hastalık tanısı konduğu sürece, Lyme hastalığı tedavisi mümkün olan bir hastalıktır. Erken teşhis ile hastalığın yayılmasının önüne geçmek ve ilerleyen dönemlerde oluşabilecek belirtileri önlemek için birkaç hafta süreyle oral antibiyotik tedavisi uygulanır. Vakaların çoğunda antibiyotik tedavisi ile birlikte hastaların hızlıca ve tamamen iyileştiği görülür. Geç tanı konan vakalarda ise antibiyotik tedavisi damardan uygulanır. Tedaviye rağmen, ileri evredeki bazı hastalarda eklem ağrısı ve nörolojik hasarlar ortaya çıkabilir.

Lyme Hastalığı Tanısı

Lyme hastalığında en tanımlayıcı bulgu Eritema migrans olarak adlandırılan boğa gözü görünümündeki döküntüler olsa da hastalığın kesin tanısı için laboratuvar testlerine başvurulması gerekir. Lyme hastalığı testi, vücutta Borrelia burgdorferi bakterisi varlığını inceleyen ELISA veya IFA antikor testlerini içeren bir testtir. Antikor testlerinin pozitif çıkması halinde, Western blot testi ile doğrulama yapılır. ELISA testinin bazı durumlarda yanlış sonuç verme ihtimali bulunduğundan, bu test hastalık tanısı için tek başına yeterli değildir. Bu nedenle, tanının kesinlik kazanması için iki testin birlikte yapılması büyük önem taşır.

Lyme Hastalığı İnsandan İnsana Bulaşır mı?

Lyme hastalığı cinsel yol, sarılma veya öpüşme ile insandan insana bulaşan bir hastalık değildir. Ancak, yapılan araştırmalarda, hamilelik döneminde anneden bebeğe ya da kan, doku ve organ nakli ile bu hastalığa sebep olan bakterinin insandan insana geçebileceği gözlemlenmiştir.

Prof. Dr.
Reşit Mıstık
Enfeksiyon Hastalıkları
MEDICANA BURSA
Profili Gör
Oluşturma: 25.11.2020 02:48
Son Güncelleme: 11.01.2021 02:31
Oluşturan: Reşit Mıstık
+A A-

İlgili Bölüm Hekimleri