Alerjik astım belirtileri nelerdir? Alerjik astım nasıl tedavi edilir?

Alerjik astım, çevredeki alerjenler tarafından tetiklenen özel bir astım türüdür. Egzersiz veya soğuk hava gibi faktörler tarafından tetiklenebilen diğer astım türlerinin aksine, alerjik astım öncelikle polen, toz akarları, küf, evcil hayvan tüyü veya bazı yiyecekler gibi alerjenlere maruz kalmaktan kaynaklanır.

Alerjik astımı olan bireylerin bağışıklık sistemi bu alerjenlere aşırı tepki vererek solunum yollarında iltihaplanmaya ve şişmeye neden olur. Bu da öksürük ve nefes darlığı gibi semptomlara yol açar. Bazı durumlarda alerjik astım atakları şiddetli ve yaşamı tehdit edici olabilir ve acil tıbbi müdahale gerektirebilir. Alerjik astımla ilişkili komplikasyonlar arasında, yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilen sık alevlenmeler veya ataklar yer alır. Ayrıca, tedavi edilmediği takdirde, solunum yollarının kronik iltihabı uzun vadeli hasara ve akciğer fonksiyonlarında azalmaya yol açabilir.

Alerjik astımı yönetmek için, bireylerin spesifik alerjik tetikleyicilerini belirlemeleri ve bunlardan kaçınmaları, ayrıca inhaler kortikosteroidler, bronkodilatörler veya alerji iğneleri gibi ilaçları içerebilecek kişiselleştirilmiş bir tedavi planı izlemeleri önemlidir. Alerjik astım semptomlarının en iyi şekilde yönetilmesi ve alevlenmelerin önlenmesi düzenli izleme ve takip çok önemlidir.

Alerjik astım nedir?

Alerjik astım, polen, evcil hayvanlar ve toz akarları gibi alerjenler tarafından tetiklenen astımdır. Alerjenler vücudunuza girdiğinde, bağışıklık sisteminiz immünoglobulin E (IgE) adı verilen bir antikor salgılayarak bu zararlı maddeleri uzaklaştırmaya çalışır. Ancak çok fazla IgE salgılandığında, solunum yollarında iltihaplanmaya neden olarak hırıltı, nefes darlığı ve diğer astım belirtilerine yol açar.

Alerjik astım belirtileri nelerdir?

Alerjenler, alerjik reaksiyona neden olan maddelerdir. Alerjenler solunum yoluyla, yutulma yoluyla, temas yoluyla veya enjeksiyon yoluyla vücuda girebilir. Vücudunuz onları zararlı olarak algıladığı için alerjik reaksiyona neden olurlar. Bağışıklık sisteminiz, immünoglobulin E (veya IgE) adı verilen bir antikor salgılayarak yanıt verir. Çok fazla IgE, akciğerlerinizdeki hava yollarının iltihaplanmasına (şişmesine) neden olabilir. Alerjik astımınız varsa, alerjenler astım semptomlarınızı tetikler. Alerjik astımın yaygın belirti ve semptomları şunlardır:

• Nefes darlığı
• Öksürük
• Göğüste sıkışma veya ağrı
• Hırıltı (nefes alırken çıkan ıslık sesi)
• Astım belirtileri nedeniyle geceleri uyanmak
• Fiziksel aktivitelerde zorluk çekmek

Ayrıca, gözlerde kızarıklık ve kaşıntı, hapşırma, burun tıkanıklığı ve burun akıntısı gibi alerji belirtileri de yaşanabilir.

Alerjik astım neden olur?

Astım genellikle çevresel tahriş edicilerden kaynaklanır; bunlar, dokunduğumuz veya soluduğumuz ve vücudumuzda alerjik bir iltihaplanma tepkisini tetikleyen şeylerdir. En yaygın tahriş edicilerden bazıları şunlardır:

• Toz akarları
• Evcil hayvan kepeği
• Çimenlerden, ağaçlardan ve yabani otlardan gelen polenler
• Küf sporları
• Hava kirliliği
• Sigara dumanı
• Gıda alerjileri solunum problemlerine de neden olabilir.

Alerjik astım nasıl tedavi edilir?

Alerjik astım tedavisi genellikle iki yönlü bir yaklaşım gerektirir. Hem alerjilerin hem de astımın tedavi edilmesi gerekir. Alerjiler için birçok tedavi seçeneği mevcuttur ve genellikle antihistaminiklerle başlamak ilk adımdır. Bu ilaçlar, alerjik reaksiyonlar sırasında salınan kimyasallar olan histamini bloke eder ve gerektiğinde kullanılabilir, ancak alerji mevsiminde (alerjene bağlı olarak) günlük olarak alındığında genellikle daha iyi sonuç verirler.

Şiddetli alerjik astım atağı geçirdiyseniz, siz ve doktorunuz alerjen immünoterapisini düşünebilirsiniz. Bu tedavi, alerji iğneleri veya tabletler şeklinde uygulanır. İmmünoterapi, semptomları azaltmak veya ortadan kaldırmak amacıyla alerjene karşı toleransınızı artırmaya yardımcı olur.

Alerjik astımınız olduğu doğrulandığında, yapmanız gereken şeylerden biri de semptomları önlemektir. Bu nedenle, potansiyel tetikleyicilerinizi kaydetmek ve alerji testleri yaptırmak teşhisin belirlenmesinde çok önemlidir. Neye alerjiniz olduğunu öğrendikten sonra, o alerjene maruz kalmanın semptomlara neden olup olmadığını görmek için semptomlarınızı izleyebilirsiniz. Eğer neden oluyorsa, alerjenden kaçınmak veya maruz kalmayı sınırlamak için adımlar atabilirsiniz.

Doktorunuzla düzenli kontroller yapmak, astım tedavi planınızın önemli bir parçasıdır. Doktorunuz semptomlarınızın sıklığını ve şiddetini sizinle görüşecektir. Bu, doktorunuzun hastalığınızın şiddetini belirlemesine yardımcı olur. 

Belirtileri azaltmak için ilaç kullanabilirsiniz, ancak çevresel alerjenlerin evinize ve solunum yollarınıza girmesini önlemek için de adımlar atabilirsiniz. Bu adımlar şunlar olabilir:

Evinizi temiz tutun

Tozu silmek, elektrik süpürgesiyle temizlik yapmak, çarşafları (perdeler dâhil) sıcak suda yıkamak ve hava filtrelerini düzenli olarak değiştirmek, evde maruz kaldığınız alerjen sayısını sınırlamaya yardımcı olacaktır.

Ev işleri yaparken maske takın

Maske, temizlik yaparken havaya kalkan tozları veya çim biçerken ya da bahçe işleriyle uğraşırken maruz kaldığınız küf sporlarını ve polenleri solumaktan kaçınmanıza yardımcı olabilir.

Çamaşırlarınızı içeride kurutun ve pencerelerinizi kapalı tutun

Bu, çamaşırlarınıza yapışan ve evinize giren dış mekan küf sporları ve polenlerinin sayısını azaltmaya yardımcı olabilir.

Egzersizi kapalı alanda yapın

Egzersiz bazı kişilerde astımı tetikleyebilir ve hava kirliliği veya polen bulunan bölgelerde açık havada egzersiz yapıldığında bu durum daha da kötüleşir. Evinizde veya kapalı bir spor salonunda egzersiz yapmayı deneyin.

Alerjik astım tehlikeli mi?

Alerji kaynaklı astım ciddi olabilir ve komplikasyonlara yol açabilir. Alerjik astımla ilişkili potansiyel tehlikelere dair bazı önemli noktalar şunlardır:

• Alerjik astım, hırıltılı solunum, öksürük, nefes darlığı ve göğüs sıkışması gibi önemli solunum semptomlarına yol açabilir. Şiddetli vakalarda bu belirtiler hızla artabilir.
• Alerjenlere maruz kalmak, nefes darlığına yol açan akut ataklara neden olabilen astım krizlerini tetikleyebilir. Bu krizler, zamanında tedavi edilmezse hayati tehlike oluşturabilir.
• Sık görülen astım semptomları fiziksel aktiviteyi sınırlayabilir, uyku kalitesini etkileyebilir ve günlük rutinleri aksatarak kişinin yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir.
• Alerjik astım, solunum yollarının kronik iltihaplanmasını içerir ve bu durum akciğer fonksiyonlarında uzun vadeli değişikliklere ve solunum yolu aşırı duyarlılığının artmasına yol açabilir.
• Kontrol altına alınmayan alerjik astım, solunum yolu enfeksiyonları ve aşırı durumlarda solunum yetmezliği gibi komplikasyonlara yol açabilir.

Alerjik astım ilaçsız geçer mi?

Alerjik astımın kesin bir tedavisi yoktur, ancak kontrol altına alınabilir. Alerjilerinizin tedavisiyle semptomlarınızın sıklığını sınırlayabilirsiniz. Alerji immünoterapisi, alerji semptomlarınızı önemli ölçüde azaltabilir veya hatta tamamen ortadan kaldırabilir. Tüm alerjenler için immünoterapi seçeneği bulunmadığını bilmeniz önemlidir.

Alerjik astım genetik midir?

Evet, alerjik astımın genetik bir bileşeni olabilir. Çevresel faktörlerden etkilenmekle birlikte, aile öyküsü gelişiminde önemli bir rol oynar. Astım veya saman nezlesi veya egzama gibi diğer alerjik rahatsızlıkları olan ebeveynleri veya kardeşleri olan çocukların kendilerinde de alerjik astım gelişme olasılığı daha yüksektir. Bağışıklık sistemi ve iltihaplanma ile ilişkili bazı genler, astım ve alerjilere yatkınlığı artırarak vücudun alerjenlere nasıl tepki verdiğini etkileyebilir.

Bununla birlikte, genetik tek başına bir kişinin alerjik astım geliştirip geliştirmeyeceğini belirlemez; alerjenlere maruz kalma (örneğin polen, evcil hayvan kepeği, toz akarları), kirlilik, solunum yolu enfeksiyonları ve yaşam tarzı seçimleri gibi çevresel faktörler de önemli roller oynar. Ayrıca, epigenetik faktörler, çevresel etkilerin gen ekspresyonunu değiştirebileceğini ve potansiyel olarak astım riskini artırabileceğini göstermektedir. Genetik yatkınlık ve çevresel tetikleyiciler arasındaki etkileşim karmaşıktır, yani aile öyküsü olan herkes alerjik astım geliştirmez. Genel olarak, astım riski ve yönetimi ele alınırken hem genetik hem de çevresel faktörler dikkate alınmalıdır.

Alerjik astım hastaları nelere dikkat etmelidir?

Alerjik astımı olan kişilerin etkili yönetim için birkaç önemli faktörün farkında olmaları gerekir. Polen, toz akarları ve evcil hayvan kepeği gibi tetikleyicileri belirlemek ve bunlardan kaçınmak, kurtarıcı inhalerler ve kontrol edici ilaçlar da dâhil olmak üzere reçete edilen ilaçları anlamakla birlikte çok önemlidir. Bir doktorla kişiselleştirilmiş bir astım eylem planı oluşturmak, semptomları izlemeye ve ataklara yanıt vermeye yardımcı olabilir. Tütün dumanı ve güçlü kokular gibi tahriş edicilere maruz kalmayı en aza indirmek ve sürekli değerlendirme için düzenli kontroller planlamak önemlidir. Ek olarak, egzersiz, dengeli beslenme ve stres yönetimi yoluyla sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmek, genel refahı ve astım kontrolünü artırabilir. Bilgili ve hazırlıklı olmak, bireylerin durumlarını etkili bir şekilde yönetmelerini ve yaşam kalitelerini iyileştirmelerini sağlar.

Astım ile bronşit aynı hastalık mıdır?

Astım ve bronşit, nefes darlığına neden olan rahatsızlıklardır. Bazı belirtileri benzer olsa da, nedenleri ve tedavileri açısından astım ve bronşit arasında fark vardır.

Astım belirtileri

• Nefes darlığı
• Öksürme
• Hırıltılı solunum

Belirtiler sabahın erken saatlerinde veya akşamları daha da kötüleşebilir ve egzersiz, polen veya sigara dumanı gibi tetikleyicilerle şiddetlenebilir.

Bronşit belirtileri

• Yeşil, beyaz veya sarı balgam çıkaran öksürük
• Göğüste gerginlik veya ağrı
• Baş ağrısı
• Titreme
• Tükenmişlik

Akut bronşit belirtileri genellikle birkaç gün ila birkaç hafta içinde geçer. Kronik bronşit belirtileri ise devam eder.

Astım genetik ve çevresel faktörlerin bir kombinasyonundan kaynaklanır. Tetikleyiciler arasında sigara dumanı ve kirlilik gibi şeyler yer alabilir. Bronşit ise akut veya kronik olabilir. Akut bronşit viral veya bakteriyel bir enfeksiyondan kaynaklanır ve kısa süreli bir hastalıktır. Kronik bronşit ise daha uzun sürer ve akciğerleri ve solunum yollarını tahriş eden maddelerden kaynaklanır.