SAĞLIK REHBERİ


Menopoz



Menopoz tıpkı ergenlik, olgunluk gibi hayatın bir dönemine verilen isimdir. Premenopoz döneminde yumurtalıklarda yer alan folikül miktarında azalma olur. Bu da östrojen üretiminin azalmasına neden olur. Zaman geçtikçe östrojen üretimi azalır ve yumurtalıklar olgunluk dönemine göre küçülür. Bu durum adet döngüsünün kesilmesine ve üreme yeteneğinin kayıp olmasına neden olur. Menopoz sözcüğünün kökeni Yunancadan gelmiştir. Mens ay anlamına gelirken pause da durmak anlamında kullanılmıştır. Dünya Sağlık Örgütü tarafından menopoz yumurtaların aktivitelerini kayıp etmesi olarak tanımlanır. Dünya genelinde kadınlar 51- 52 yaşlarında menopoza girerler. Türkiye’de menopoza girmede yaş ortalaması daha düşüktür. Menopoz kendi içinde dönemlere ayrılmaktadır. Bunlar premenepoz, menopoz ve post menopoz olmak üzere 3 sınıfta incelenir.

Menopoza Girmeyi Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Menopoza girmeyi etkileyen faktörler arasında sosyal faktörler, genetik faktörler, psikolojik faktörler ve sosyal faktörler başta gelmektedir. Bazı ailelerdeki kadınlar genellikle benzer yaşlarda menopoza girmektedir. Yapılan çalışmalar düzensiz adet gören kadınların, düzenli adet görenle göre daha erken menopoza girdiğini ortaya koymuştur.Psikolojik faktörler de menopoz gelişimini hızlandırmaktadır. Savaşlar, hapis, deprem gibi çok stresli durumlar erken menopoz tetikleyicileri arasında yer alır. Menopoz özellikle soğuk iklimlerde ve aşırı ağır yaşam şartlarında yaşayan kişileri daha çok etkiler.

Kırsal ve geleneksel toplumlarda menopoz yaşı daha erkendir. Kişinin genel sağlık durumu da etkili olur. Kişide genetik bozukluklar, metabolik hastalıklar ve enfeksiyon hastalıkları menopoz yaşını etkileyebilir. Yapılan çalışmalar sigara içen kadınların içmeyenlere oranla daha erken menopoza girdiklerini ortaya koymuştur.

Menopoz Döneminin Rahatsızlıkları Nelerdir?

Menopoza rahatsızlıkları şiddeti her kadın için farklı olabilir. Bu rahatsızlıklar şu şekilde sıralanabilir:

•Yüzde kızarmalar,

•Sıcak basması,

•Cinsel istekte azalma,

•Yorgunluk,

•Unutkanlık,

•Özgüven eksikliği,

•Baş dönmesi,

•Çarpıntı

•Dikkat eksikliği,

•İştahta azalma,

•Sinirli olma hali,

•Uyuyamama hali,

•Depresif ruh hali,

•Aşırı terleme,

•Premenopoz döneminde, adette düzensizlikler meydana gelebilir.

Menopoza Sonrası Görülen Belirtiler Nelerdir?

Menopoz sonrasında görülen belirtiler şu şekilde sıralanabilir:

•Menopoz ile birlikte metabolizmada yavaşlama olacağı için kilo artışı meydana gelebilir.

•Kemik mineral yoğunluğunun azalmasına bağlı olarak postmenopozal dönemde kemik kırıkları artar. Menopozlu olan kadınların her sene kemik kitlelerinin yüzde 3-5 ini kayıp ettikleri bilinmektedir.

•Menopoz döneminden sonra kadınların kalp hastalıklarına yakalanma riski artar. Bunun nedeni östrojen hormonun azalmasından kaynaklandığı düşünülmektedir.

•Kadınlarda damar sertliği ve yüksek tansiyon sorunları ortaya çıkabilir.

•Diş eti hastalıkları , ağız kuruluğu gibi sorunlar meydana gelebilir.

•Deri incelir ve kolajen miktarı azalır, kırışıklıklar hızla artar. Saç ve kıl miktarında azalma olur.

•Yara iyileşmeleri daha geç olur.

•Pelvik kaslarda gevşeme, sık idrara çıkma, vaginada kuruluk ve incelme ve ağrılı cinsel birliktelik söz konusu olabilir.

Menopoz Döneminde Beslenme Nasıl Olmalıdır?

Menopozda beslenme büyük önem taşır. Menopoz döneminde görülen rahatsızlıkları beslenme ile azaltabilirsiniz. Aşağıdaki beslenme önerileri sağlığınıza iyi gelecektir:

•Tuz alımı kısıtlanmalıdır.

•D vitaminini normal düzeyde tuttuğunuzdan emin olun, bol güneşlenin .

•E vitamininden zengin beslenin. Bu vitamin sıcak basmalarına karşı iyi gelir.

•Günlük kalsiyum miktarını yeterli aldığınızdan emin olun. Bu mineral sizi hızlı kemik erimesine karşı koruyacaktır.Süt ve süt ürünlerini bolca tüketmeye calışın.

Östrojen yetmezliğine bağlı olarak metabolizma hızı yavaşlayacağından ve kilo alımı için yatkın duruma gelineceğinden kalori alımını düşürmeniz ve kalori harcamanızı arttırmanız yararlı olacaktır. Porsiyon miktarlarını küçültebilirsiniz. Yüksek kalorili besinlerin yerine benzer daha düşük kalorili olanları tüketebilirsiniz. Bu ayarlamaları yapmanız halinde kilo almadan, sağlıklı bir şekilde ve rahatsız edici belirtileri azaltarak menopoz dönemini geçirebilirsiniz.

Menopoza Döneminde Yapılması Gerekenler Nelerdir?

Menopoz döneminde yapılması gerekenler Bu dönemde baharat ve kafeinide azaltmakta fayda vardır. Ayrıca sigara ve alkolden de uzak durmak gerekir. Cinsel birleşmede sorunlar yaşanabileceğinden, rahatlatıcı yağlar ,bebeklere sürülen yağlar kullanılabilir. Kadınların bu dönemde egzersiz , yürüyüs ve spor yapmaları çok faydalı olacaktır. Hekimin uygun görmesi halinde hormon replasman tedavileri de uygulanabilir.

Menopoz Döneminde Uygulanan Hormon Replasman Tedavisi Nedir?

Menopozda hormon replasman tedavisi HRT olarak da bilinir. Bu tedavide amaç hastaya düzenli olarak eksilmiş olan östrojen takviyesi sağlamaktır. Bu sayede menopoz dönemindeki artmış osteoporoz riski de azalmaya başlar. Hormon tedavisinin menopoz döneminde sık görülen sıcak basmaları, terleme, halsizlik gibi durumlara da iyi geldiği bilinmektedir. Hormon replasman tedavisinin bir diğer faydası, kemik kaybını önlemesi ve kemik kitlesini artırmasıdır. Kırık riskinde de belirgin azalma olur. Ayrıca cinsel yaşam olumlu yönde etkilenir. HRT tedavisi için kişinin uygun aday olması gerekir. Bu tedavinin herkese uygulanması mümkün değildir.

Menopoza Döneminde Kimlere Hormon Tedavisi Uygulanmaz?

Menopoz döneminde hormon tedavisi uygulanmayan kişiler şu şekilde sıralanabilir:

•Kalp krizi geçirenler,

•Beyin damar tıkanıklığı ve inme geçiren kişiler,

•Pıhtı atma riski olanlar,

•Bilinen ya da şüpheli rahim ve meme kanseri durumu olanlar,

•Anormal kanamaları olan hastalar,

•Karaciğer hastalığı olanlar,

•Aşırı sigara içenler,

•Aşırı şişman olanlar,

•Yüksek tansiyonu olanlar,

Tedavi, ağızdan verilen veya deriye yapıştırılan hormon salgılayan ilaçlarla yada lokal kremler ile gerçekleşebilir.Tedaviyi alan hastaların mutlaka düzenli olarak meme ve rahim muayenesi olması gerekir ve kemik ölçümü ve mamografi

yaptırmaları tavsiye edilir.

Menopoz Döneminde Neler Yapmak Gerekir?

Sağlıklı bir diyet, sağlıklı bir yaşam tarzı çok önemlidir. Menopoz dönemini daha iyi yaşamanız için bazı öneriler şu şekilde sıralanabilir:

•Yeterli kalsiyum alınmalıdır.

•D vitamini ihmal edilmemelidir.

•Sağlıklı ve yeterli beslenmelidir.

•Yağdan fakir anti oksidan gıdalar ile beslenilmelidir.

•Toksik maddelerden uzak durmak gerekir.

•Alkol, sigara tüketilmemelidir.

•Düzenli olarak egzersiz yapılmalıdır.

•Sistemik hastalıklar varsa tedavi olunmalıdır.

•İdrar kaçırma şikayetine karşı kegel egzersizler yapılabilir.

•Hobiler ile zaman geçirilmeli, stresten uzak durulmalıdır.

•Doktorunuz uygun görürse hormon replasman tedavisi verilebilir.

•Depresyon riskine karşı arkadaşlar ile vakit geçirmeli,sosyal aktiviteleri arttırmalı ve sevilen işleri yapmalıdır.

•Çabuk sinirlenme ve ruhsal değişiklikler olabileceğinden kişinin kendini rahatlatacak faaliyetlerle meşgul olması gerekir. Meditasyon bu uygulamalardan bir tanesidir.

Menopozu yaşayan tüm hastalarımıza, yaşam kalitelerinin değişmediği ve bu dönemi rahatlıkla geçirecekleri bir yaşam dileriz.

Doç. Dr.
Cüneyt Eftal Taner
Kadın Hastalıkları ve Doğum
MEDICANA INTERNATIONAL İZMİR, HİZMETİNİZDE!
Profili Gör
Oluşturma: 25.11.2020 02:10
Son Güncelleme: 25.11.2020 02:10
Oluşturan: Cüneyt Eftal Taner
+A A-

İlgili Bölüm Hekimleri