Çocuklarda romatizma olduğu nasıl anlaşılır? Çocukluk çağı romatizması geçer mi?
Romatizma, kas-iskelet sistemi ve bağ dokusunu tutan çok geniş bir hastalık grubunun genel adıdır. Eklem, kas, kemik, bağlar ve hatta kalp, cilt, göz gibi organları etkileyebilir. Çocuklarda romatizmal hastalıklar, bağışıklık sisteminin eklemler, kaslar ve bazen iç organlara saldırmasıyla ortaya çıkan hastalıklardır. Juvenil İdiopatik Artrit (JİA), çocuklarda en sık görülen romatizmal hastalıktır. Akut romatizmal ateş, Sistemik Lupus Eritematozusu (SLE), ankilozan spondilit, Kawasaki hastalığı, Juvenil skleroderma, dermatomiyozit diğer yaygın görülenler arasındadır.
Romatizmal hastalıkların nedeni hala bilinmemektedir ve birçok durumda neden, hastalığın türüne bağlı olarak değişebilir. Çocuklarda romatizma tanısı, kapsamlı bir tıbbi öykü, fizik muayene, laboratuvar testleri ve görüntüleme çalışmalarını içeren çok yönlü bir süreçten sonra konur. Şu anda bir tedavisi yoktur, ancak birçok çocuk remisyona girer veya seyrek semptomlar gösterir.
Çocuklarda romatizma olduğu nasıl anlaşılır?
Çocuklarda “romatizma” denildiğinde genellikle çocukluk çağı romatizmal hastalıkları ifade edilir. Çocukluk çağı romatizmal hastalıkları, çocukluk döneminde gelişebilen bir dizi kas-iskelet, artrit ve bağ dokusu bozukluğunu ifade eder. Bu hastalıklar çocuğun gözlerini, eklemlerini, cildini, kaslarını ve gastrointestinal sistemini etkileyebilir. Bu otoimmün ve inflamatuar durumlar ağrı, ısı ve şişlik gibi bazı ortak semptomları paylaşsa da, her birinin kendine özgü semptomları da vardır. Romatizmal hastalıklar her yaştan çocuğu etkileyebilir.
Çocukluk çağı romatizmal hastalıklarının 4 ana türü vardır:
Çocukluk çağı idiyopatik artriti (JİA)
Çocuklarda en sık görülen artrit türüdür. Aşağıdaki alt tipleri içerir:
- Oligoartrit (dört eklemin tamamının etkilendiği durum)
- Poliartrit (beş veya daha fazla eklemin etkilendiği durum)
- Sistemik (eklem iltihabı, döküntüler, ateş, yorgunluk, ağrılar)
- Entesit ile ilgili (eklem artriti ve tendon şişmesi)
- Çocukluk çağı psoriatik hastalığı (eklem artriti ve pullu deri döküntüsü).
Juvenil dermatomiyozit
Göz kapaklarında ve eklemlerde kas güçsüzlüğüne ve deri döküntüsüne neden olan otoimmün bir inflamatuar hastalıktır.
Sistemik lupus eritematozusu
Bağışıklık sistemini etkileyen ve genellikle eklemleri, cildi, böbrekleri, kanı ve vücudun diğer bölgelerini etkileyen bir hastalıktır. Teşhisi zordur ve multipl skleroz veya juvenil idiyopatik artrit ile karıştırılabilir.
Juvenil skleroderma
Cildin gerilmesine ve sertleşmesine neden olan bir grup durumu tanımlar.
Romatizmal hastalık belirtileri tek bir gün veya hafta içinde önemli ölçüde değişebilir. Romatizmal belirtilerin özellikle aktif olduğu dönemlere 'alevlenme' denir. Çocuğun spesifik teşhisine bağlı olarak belirtiler değişebilir, ancak şunları içerebilir:
- Eklemlerde sertlik, şişlik ve ağrı (özellikle sabahları)
- Sürekli yorgunluk
- Kas güçsüzlüğü
- Uyku sorunu
Ayrıca her çocuğun hastalığa tepkileri farklıdır. Bununla birlikte, yaygın tepkiler şunları içerebilir:
- Sosyal geri çekilme
- Ağrıya aşırı hassasiyet
- Endişe
- Eklem hasarı korkusu
Çocuklarda romatizma tanısı, özellikle juvenil idiyopatik artrit (JIA) veya diğer romatizmal hastalıklar gibi durumlar, kapsamlı bir yaklaşım gerektirir. Süreç genellikle ayrıntılı bir tıbbi öykü ile başlar; burada doktor, çocuğun semptomları hakkında bilgi toplar; bu semptomlar arasında eklem ağrısının süresi ve şekli, şişlik, sertlik, yorgunluk ve otoimmün hastalıkların aile öyküsü yer alır. Bunu takiben, eklem şişliği, hassasiyet, hareket açıklığı ve herhangi bir iltihaplanma belirtisini değerlendirmek için fizik muayene yapılır.
Eritrosit sedimantasyon hızı (ESR) ve C-reaktif protein (CRP) gibi iltihaplanma belirteçlerinin yanı sıra antinükleer antikorlar (ANA) veya romatoid faktör gibi spesifik otoimmün belirteçleri kontrol etmek için laboratuvar testleri yapılabilir. X-ışınları veya MRI dâhil olmak üzere görüntüleme çalışmaları, fizik muayene sırasında görünmeyen eklem hasarını ve iltihabı değerlendirmeye yardımcı olur. Romatizmal hastalıktan şüpheleniliyorsa, uzmanlaşmış değerlendirme ve tedavi için bir çocuk romatoloğuna sevk gerekebilir. Zaman içinde semptomların ve eklem fonksiyonunun sürekli izlenmesi, tanıyı doğrulamak ve gerektiğinde tedaviyi ayarlamak için çok önemlidir.
Çocukluk çağı romatizması geçer mi?
Çocukluk çağı romatizması, özellikle juvenil idiyopatik artrit (JIA) gibi durumlar, prognoz ve uzun vadeli sonuçlar açısından önemli ölçüde farklılık gösterebilir. Bazı çocuklarda hastalık iyileşme gösterebilse de, juvenil artrit vakalarının büyük çoğunluğu kalıcıdır ve çocuğunuzun hayatının geri kalanında tedavi gerektirir. Ancak doğru tedaviyle juvenil artrit iyi bir şekilde kontrol altına alınabilir. Bununla birlikte, alevlenmeler her zaman mümkündür.
Romatizma kaç yaşında ortaya çıkar?
Romatizma, özellikle juvenil idiyopatik artrit (JIA) şeklinde, çocuklarda çeşitli yaşlarda, tipik olarak 1 ila 16 yaş arasında ortaya çıkabilir. JIA'nın bazı formları 6 ay ila 2 yaş gibi erken bir dönemde gelişebilir ve erken başlangıç genellikle daha şiddetli hastalık ve kalıcı semptom olasılığının daha yüksek olmasıyla ilişkilidir. Birçok vaka, okul öncesi ve ilkokul çağındaki çocuklarda, yaklaşık 2 ila 8 yaşlarında teşhis edilir.
Ek olarak, JIA, tipik olarak 10 ila 16 yaşları arasında, geç çocukluk ve ergenlik döneminde de ortaya çıkabilir ve başlangıç belirti şiddetini etkileyebilecek büyüme ataklarıyla aynı zamana denk gelebilir. Genel olarak, semptomların erken tanınması ve hızlı tıbbi değerlendirme, etkili yönetim ve tedavi için çok önemlidir, çünkü erken müdahale daha iyi uzun vadeli sonuçlara yol açabilir.
Çocukta romatizma için hangi doktora gidilir?
Çocuklarda romatizma söz konusu olduğunda, başvurulacak en uygun uzman çocuk romatoloğudur.
