Bell paralizisi nedir? Belirtileri, nedenleri ve tedavi yaklaşımı
Tercih ettiğiniz yapay zekâ aracında, yalnızca bu sayfadaki bilgilere dayalı kısa bir özet oluşturun.
Bell paralizisi, yüz sinirinin ani ve çoğunlukla tek taraflı etkilenmesine bağlı olarak yüz kaslarında güçsüzlük veya felç gelişmesidir. Alın, göz çevresi ve ağız kenarı aynı tarafta etkilenebilir. Genellikle birkaç saat içinde veya 1-2 gün içinde ortaya çıkar ve çoğu kişi haftalar ya da aylar içinde belirgin biçimde iyileşir. Bell paralizisi bir dışlama tanısıdır. Yani ani yüz felcinin nedeni doğrudan Bell paralizisi kabul edilmeden önce inme, Ramsay Hunt sendromu, kulak hastalıkları, travma, tümör ve diğer nörolojik nedenler değerlendirilmelidir.
- İçindekiler
- Bell paralizisi belirtileri
- Bell paralizisi ile inme arasındaki fark
- Bell paralizisi neden olur?
- Bell paralizisi nasıl teşhis edilir?
- Bell paralizisi nasıl teşhis edilir?
- Bell paralizisi tedavisi
- Bell paralizisi ne kadar sürede geçer?
- Ne zaman doktora, ne zaman acile başvurulmalı?
- Yaygın yanılgılar ve gerçekler
Bell paralizisi belirtileri
Belirtiler genellikle yüzün tek tarafında görülür:
- Ağız köşesinde düşme
- Gülümserken yüzün bir tarafının hareket etmemesi
- Alın kırıştırmada güçlük
- Göz kapağını tam kapatamama
- Gözde kuruluk veya aşırı sulanma
- Ağızdan salya akması
- Konuşmanın veya bazı sesleri çıkarmanın zorlaşması
- Tat duyusunda azalma
- Kulak çevresinde veya kulak arkasında ağrı
- Etkilenen tarafta seslere karşı hassasiyet
Gözün kapanmaması, korneanın kurumasına ve çizilmesine yol açabilir. Bu nedenle Bell paralizisinde göz bakımı tedavinin önemli bir parçasıdır.
Bell paralizisi ile inme arasındaki fark
Bell paralizisinde yüzün alın, göz ve ağız bölgesi genellikle aynı tarafta etkilenir. İnmede ise özellikle alın kasları daha az etkilenebilir; kol veya bacakta güçsüzlük, konuşma bozukluğu, denge kaybı veya görme değişikliği gibi başka nörolojik belirtiler eşlik edebilir. Ancak bu ayrım evde kesin olarak yapılamaz. Yüz felci aniden başladıysa ve şu bulgulardan biri varsa Bell paralizisi beklenmeden 112 aranmalıdır:
- Kolda veya bacakta güçsüzlük ya da uyuşma
- Konuşma veya anlama bozukluğu
- Ani görme kaybı veya çift görme
- Denge ve yürüme bozukluğu
- Şiddetli ve ani baş ağrısı
- Bilinç bulanıklığı
- Yutma güçlüğü
İnme tedavisinde zaman çok önemlidir.
Bell paralizisi neden olur?
Bell paralizisinin kesin nedeni her zaman belirlenemez. Yüz sinirinde iltihap ve şişlik gelişmesi, sinirin kafatası içindeki dar kanalda sıkışmasına ve yüz kaslarını yeterince uyaramamasına neden olabilir. Bazı olguların herpes simpleks veya varicella-zoster virüslerinin yeniden aktivasyonu ile ilişkili olabileceği düşünülür. Bununla birlikte Bell paralizisi olan herkesin aktif viral enfeksiyonu olduğu söylenemez.
Riskin artabileceği durumlar:
- Daha önce Bell paralizisi geçirmiş olmak
- Gebelik, özellikle gebeliğin son dönemleri
- Diyabet
- Üst solunum yolu enfeksiyonları
- Bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar
Bell paralizisi nasıl teşhis edilir?
Tanı çoğunlukla öykü ve nörolojik muayene ile konur. Doktor;
- Yüzün alın, göz ve ağız hareketlerini,
- Göz kapatma gücünü,
- İşitme ve kulak bulgularını,
- Dil ve tat duyusunu,
- Kol ve bacakların kas gücünü,
Dengeyi ve diğer kraniyal sinirleri değerlendirir.
Tipik, tek taraflı ve yeni başlayan yüz felcinde her hastaya rutin olarak MR veya BT çekilmesi gerekmeyebilir. Ancak belirtiler yavaş gelişiyorsa, tekrarlıyorsa, iki taraflıysa, travma varsa veya başka nörolojik bulgular eşlik ediyorsa görüntüleme ve ek testler gerekebilir.
Bell paralizisi nasıl teşhis edilir?
Bell paralizisi tanısı genellikle ayrıntılı öykü ve fizik muayeneyle konur; ancak özellikle tam (komplet) paralizi gösteren hastalarda laboratuvar testleri, radyolojik görüntüleme ve elektrofizyolojik testler de tanıya destek amacıyla kullanılabilir. Değerlendirmenin en önemli aşamalarından biri, felcin periferik (Bell paralizisi gibi) mi yoksa merkezi (inme gibi) mi olduğunun ayırt edilmesidir; periferik felçte alın kaslarının da etkilenmesi beklenirken, merkezi kaynaklı felçlerde alın genellikle korunur. Bu ayrım, hastanın acil bir nörolojik değerlendirmeye ihtiyaç duyup duymadığını belirlemesi açısından kritik önem taşır.
Bell paralizisi tedavisi
Tedavide en önemli zaman aralığı belirtilerin başladığı ilk 72 saattir.
Kortizon tedavisi
Erişkinlerde, belirtiler başladıktan sonraki ilk 72 saat içinde başlanan ağızdan kortikosteroid tedavisinin tam iyileşme olasılığını artırdığı gösterilmiştir. Tedavinin süresi ve dozu doktor tarafından belirlenir.
Diyabet, gebelik, mide ülseri, bağışıklık sistemi sorunları veya psikiyatrik hastalık öyküsü olan kişiler kortizon başlamadan önce mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir. Kortizon reçete edilse bile doz kendi kendine değiştirilmemeli veya tedavi yarıda bırakılmamalıdır.
Antiviral tedavi
Antiviral ilaçlar tek başına önerilmez. Bazı hastalarda, özellikle yüz felci çok ağırsa veya kulakta ve damakta ağrılı kabarcıklar varsa kortizona ek olarak antiviral tedavi düşünülebilir. Bu tablo Ramsay Hunt sendromunu düşündürür ve erken KBB veya nöroloji değerlendirmesi gerekir.
Gözün korunması
Göz kapağı tam kapanmıyorsa:
- Gün içinde koruyucu suni gözyaşı kullanılabilir
- Gece göz merhemi uygulanabilir
- Göz kapağı, doktor veya sağlık çalışanının gösterdiği şekilde gece bantlanabilir
- Rüzgâr, toz ve doğrudan klimadan korunulmalıdır
- İyileşene kadar kontakt lens kullanılmamalıdır
- Gözü ovuşturmaktan kaçınılmalıdır
Gözde ağrı, belirgin kızarıklık, ışığa hassasiyet, yabancı cisim hissi veya görme azalması varsa kornea hasarı açısından acil göz muayenesi gerekir.
Yüz egzersizleri ve fizik tedavi
Yüz kaslarının iyileşmesi genellikle sinirin toparlanmasına bağlıdır. Erken dönemde yüzü zorlayarak yapılan yoğun egzersizler her zaman yararlı değildir ve bazı kişilerde istemsiz birlikte hareketlere yol açabilir. İyileşme uzarsa veya yüz kaslarında istemsiz hareketler gelişirse yüz siniri konusunda deneyimli fizyoterapist veya Dil ve Konuşma Terapisti tarafından;
- Kontrollü yüz hareketleri,
- Ayna karşısında biofeedback,
- Göz kapatma ve dudak kontrolü,
- Konuşma ve çiğneme çalışmaları,
- İstenmeyen eş hareketlerin azaltılması
gibi yaklaşımlar uygulanabilir. Elektriksel uyarı, masaj veya yoğun egzersizler kişiye özel değerlendirme olmadan yapılmamalıdır.
Bell paralizisi ne kadar sürede geçer?
Çoğu kişi altı ay içinde iyileşir; ancak iyileşme süresi yüz felcinin şiddetine göre değişir. Hafif olgularda birkaç hafta içinde düzelme başlayabilir. Tam veya tama yakın felçte toparlanma daha uzun sürebilir ve kalıcı güçsüzlük, yüz asimetrisi veya istemsiz eş hareketler görülebilir.
İlk üç hafta içinde hiçbir düzelme olmaması, belirtilerin giderek kötüleşmesi veya üç ay sonra belirgin güçsüzlüğün sürmesi durumunda nöroloji, KBB veya yüz siniri konusunda deneyimli bir merkeze başvurulmalıdır.
Ne zaman doktora, ne zaman acile başvurulmalı?
Yüzde ani güçsüzlük fark edildiğinde aynı gün sağlık değerlendirmesi alınmalıdır. Özellikle kortizon tedavisinin erken dönemde başlanabilmesi için ilk 72 saat önemlidir.
Aşağıdaki durumlarda acile başvurun:
- Yüz felciyle birlikte kol veya bacak güçsüzlüğü
- Konuşma, yutma veya görme bozukluğu
- Şiddetli baş ağrısı veya denge kaybı
- Kulak veya damakta kabarcıklarla birlikte yüz felci
- Gözün tamamen kapanmaması ve gözde ağrı veya görme azalması
- Yüz felcinin iki taraflı olması
- Ateş, ense sertliği veya bilinç değişikliği
- Travma sonrasında yüz hareketlerinin kaybolması
Yaygın yanılgılar ve gerçekler
“Bell paralizisi her zaman önemsizdir.” (Yaygın yanılgı)
İnme veya Ramsay Hunt sendromu gibi acil nedenler dışlanmalıdır. (Gerçek)
“Yüz felci geçiren herkesin gözü kendiliğinden korunur.” (Yaygın yanılgı)
Göz kapanmıyorsa kornea kuruyabilir ve hasar görebilir; göz bakımı gerekir. (Gerçek)
“Bell paralizisinde antiviral ilaçlar tek başına yeterlidir.” (Yaygın yanılgı)
Amerikan Nöroloji Akademisi'ne (AAN) göre, kortikosteroid tedavisi tam kas gücünün geri kazanılmasında en etkili bilinen yaklaşımdır; antiviral ilaçların steroide eklenmesinin faydası ise sınırlı bulunmuştur. (Gerçek)
“Yüzü ne kadar çok çalıştırırsam o kadar hızlı iyileşirim.” (Yaygın yanılgı)
Yoğun ve kontrolsüz egzersiz her zaman yararlı değildir; egzersiz programı uzman tarafından planlanmalıdır. (Gerçek)
“Bell paralizisi kalıcıdır.” (Yaygın yanılgı)
Çoğu kişi belirgin biçimde iyileşir; ancak bazı hastalarda kalıcı güçsüzlük veya eş hareketler kalabilir. (Gerçek)
Medicana sizin sesiniz! Tıklayın güvenilir kaynağınıza ekleyin
