Ertesi gün hapı ne zaman kullanılmalı? Ertesi gün hapı nasıl kullanılır?

Ertesi gün hapı, korunmasız cinsel ilişki sonrası istenmeyen gebeliği önlemek için kullanılan acil doğum kontrol yöntemidir. Ertesi gün hapı, yüksek hormon içeriği sayesinde yumurtlamayı geciktirerek veya döllenmeyi engelleyerek etki gösterir. Gebeliği önleme ihtimali, ilacın ilişkiden sonra ne kadar erken alındığına bağlıdır.

Ertesi gün hapının en yüksek etkiyi göstermesi için ideal olarak ilk 24 saat içinde kullanılması önerilir. Kullanılan ilacın türüne göre 72 ila 120 saat içinde de etkili olabilir; ancak gecikme arttıkça koruyuculuk oranı düşer.

Ertesi gün hapı nedir?

Ertesi gün hapı, korunmasız cinsel ilişki, prezervatif yırtılması ya da doğum kontrol yönteminin başarısız olması gibi durumlarda başvurulan bir acil kontrasepsiyon yöntemidir. Düzenli bir doğum kontrol yöntemi değildir ve yalnızca acil durumlarda kullanılmalıdır.

Günümüzde farklı içeriklere sahip ertesi gün hapı türleri bulunmaktadır:

• Yalnızca progesteron içeren ertesi gün hapı: Yumurtlamayı geciktirerek gebeliği önlemeye yardımcı olur.
• Progesteron ve östrojen içeren ertesi gün hapı: Hem yumurtlamayı baskılar hem de döllenmiş yumurtanın rahme yerleşmesini engelleyebilir.
• Ertesi gün hapı, ne kadar erken alınırsa o kadar yüksek koruma sağlar.

Ertesi gün hapı ne zaman kullanılmalı?

“Ertesi gün hapı” adı, yalnızca ertesi gün alınması gerektiği anlamına gelmez. Aksine, ilişkiden hemen sonra alınması en etkili yöntemdir.

• İlk 24 saat içinde alındığında gebeliği önleme oranı %90–%98 arasındadır.
• İlk 48 saat içinde bu oran yaklaşık %75’e düşer.
• Genel olarak 72 saat içinde kullanılması önerilir; bazı türleri 120 saate kadar etkili olabilir.

Bu nedenle ertesi gün hapı, mümkün olan en kısa sürede kullanılmalıdır.

Ertesi gün hapı nasıl kullanılır?

Ertesi gün hapı kullanmadan önce mutlaka ilacın prospektüsü dikkatle okunmalıdır, çünkü kullanım şekli markaya göre değişebilir. Bazı haplar tek doz şeklinde kullanılırken, bazıları belirli aralıklarla alınan iki dozdan oluşur. Önerilen dozun üzerinde kullanmak sağlık sorunlarına yol açabilirken, eksik doz almak hapın etkisini azaltır. Ayrıca ertesi gün hapı yalnızca acil durumlar için uygundur; düzenli bir doğum kontrol yöntemi değildir. Sürekli veya sık kullanımı önerilmez ve korunma amacıyla alternatif, düzenli yöntemler tercih edilmelidir.

Ertesi gün hapının zararları nelerdir?

Korunmasız cinsel ilişkide istenmeyen gebeliği önlemede etkin sonuçlar alınmasını sağlayan ertesi gün hapının yüksek dozda ya da belirtilenlerin dışında yanlış kullanımı bazı sağlık sorunlarına neden olabilmektedir. Yüksek oranda progesteron hormonu içeren ilacı doz aşımıyla kullananlarda bu hormon nedeniyle yan etkiler görülmektedir. Bu yan etkiler bazı durumlarda tek dozda bile görülebilmektedir.

Ertesi günü hapının en sık görülen yan etkisi adet düzensizliğidir. Bu düzensizlik tek kullanımda bile birkaç ay boyunca sürebilmektedir. Adet düzensizliğinin yanı sıra çoğu kadında mide bulantısı ve kusma da görülmektedir. Özellikle ilaç alındıktan sonraki ilk birkaç saat içinde kusan kadınların, ilacın etkisini kaybetmesi nedeniyle aynı dozda ilacı yeniden kullanmaları gerekmektedir. Mide bulantısı, kusma ve göğüs hassasiyeti ilacın alınmasının ardından birkaç gün boyunca kendini gösterebilir.

Ertesi gün hapının yan etkileri nelerdir?

• Adet düzensizliği,
• Baş ağrısı ve baş dönmesi,
• Mide bulantısı ve kusma,
• Ara kanamalar,
• Meme hassasiyeti,
• Yorgunluk ve halsizlik hissi,
• Karın bölgesinde şişkinlik,
• Karın ağrısı.

Bazı kadınlarda bu belirtilerin hepsi görülebilirken bazılarında hiçbiri ortaya çıkmamaktadır. Ayda 1 dozu aşmamak ve nadiren kullanmak ertesi gün hapının yan etkilerini azaltmakta ve hormon dengesinin bozulmasına engel olmaktadır.

Ertesi gün hapı alındıktan sonra nelere dikkat edilmeli?

Ertesi gün hapı alındıktan sonra vücutta bazı geçici değişiklikler görülebilir ve bu süreçte dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. Hap alımını takip eden saatlerde mide bulantısı, baş dönmesi veya hafif karın ağrısı yaşanabilir; kusma durumunda ilacın tekrar alınması gerekebilir. Adet kanaması beklenenden birkaç gün erken ya da geç gerçekleşebilir, bu durum genellikle normal kabul edilir. Ancak adet gecikmesi bir haftayı aşarsa veya şiddetli ağrı ve yoğun kanama gibi belirtiler ortaya çıkarsa mutlaka bir sağlık uzmanına başvurulmalıdır. Ayrıca ertesi gün hapı, alındığı ilişkiden sonraki cinsel birliktelikler için koruma sağlamaz; bu nedenle ek korunma yöntemlerinin kullanılması önerilir.

Ertesi gün hapı ile doğum kontrol hapı arasındaki farklar

Ertesi gün hapı ve doğum kontrol hapı, gebeliği önlemeye yönelik olsa da kullanım amacı, etki mekanizması ve kullanım sıklığı açısından birbirinden farklıdır. Ertesi gün hapı, korunmasız cinsel ilişki sonrasında ya da kullanılan korunma yönteminin başarısız olduğu acil durumlarda tercih edilir ve yüksek doz hormon içerir. Bu hap, yumurtlamayı geciktirerek ya da döllenmeyi engelleyerek gebelik riskini azaltır. Doğum kontrol hapları ise düzenli olarak her gün alınır ve düşük doz hormonlarla yumurtlamayı sürekli baskılayarak uzun vadeli bir korunma sağlar. Bu nedenle ertesi gün hapı düzenli korunma yöntemi olarak kullanılmamalı, sadece acil durumlarda tercih edilmelidir.

Ertesi gün hapı koruma sağlar mı?

Ertesi gün hapı yalnızca gebelik oluşumunu önlemek amacıyla kullanılmakta ve kullanma zamanına göre etkili sonuçlar elde edilmesini sağlamaktadır. Cinsel ilişkiye girdikten sonraki 72 saat içinde kullanılması gereken ilaç ne kadar erken alınırsa o kadar etkili olmaktadır. Ertesi gün hapı cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruyucu değildir.