KURUMSAL HABERLER


+A A-

Aşırı Aktif Mesane Tanı Ve Tedavisi /

Detrusor ( mesane adalesi) aşırı aktivitesi (DAA) ise ürodinamik bir gözlem olup mesane dolum fazında kendiliğinden veya provokasyonla oluşan detrüsor kasılmalarının kaydedilmesi ile karakterizedir bu kasılmalar aşırı aktif mesane semptomlarına yol açabilir veya inhibe edilerek açmayabilirler. DAA iki kısımda incelenir:


-Nörojenik detrusor aşırı aktivitesi: Eğer ilgili bir nörolojik sebep   
 varsa kullanılır. 
             -Açıklanamayan (İdiopatik) detrusor aşırı aktivitesi: Belirli bir   
 sebep yoksa  kullanılır.

Ani sıkışma hissi (Urgency) anahtar semptom olup ertelenmesi zor ani zorlayıcı işeme isteğidir bunu fizyolojik olarak mesanenin aşırı dolması ile ortaya çıkan kuvvetli işeme isteğinden (sıkışma /strong desire) ayırmak gerekir.Urgency hastalarda sık işemeye (frequency= enaz 8 kez işeme/24 saat), gece işemelerine (nocturia) ve 1/3 hastada sıkışma tipi idrar kaçırmalarına (SıTİK) yol açar.
AAM li hastaların 1/3 ünde SıTİK veya Karışık tip idrar kaçırma (KTİK) vardır ki bunlar Islak tip AAM olarak adlandırılır ,2/3 ünde ise İK yoktur ani sıkışma hissi belirgindir bunlarda  kuru tip AAM dir.

AAM nedenleri:
Nörojenik nedenler:
    -İnme
    -Parkinson hast.
    -Multiple skleroz
    -Medulla Spinal travmaları
    -Medulla spinalisin iltihabi hastalıkları ve gelişimsel anomalileri. 
Nörojenik olmayan:
    -Mesane enfeksiyonu
    -Mesane Çıkım Tıkanıklığı[iyi huylu prostat büyümesi(BPH), pelvik  
     organ prolapsusu, üretral   divertikül ..]
    -Cerrahi sonrası ( enkontinans cerrahisi)
    -Mesane taşı, mesane tümörü ve yabancı cisim.

ABD ve Avrupa da AAM görülme oranı % 17 ve bunların % 37 sinde idrar kaçırma var ve tedavi gerekli.
Islak ve kuru AAM sıklığı yaşla artıyor ,kuru AAM erkeklerde sık (E=%13,6 vs K=%7,6). Islak AAM kadınlarda sık (K=%9,3 vs E=2,4)
Sıkışma tipi idrar kaçırma (SıTİK) erkeklerde sıklıkla BPH ile birlikte.

AAM tanımlanmalı ve tedavi edilmelidir zira:
-AAM hayat kalitesini belirgin olarak bozuyor
-AAM  de depresyon görülme oranı diabet, hipertansiyon ve romatoit  
 artrit ile  benzer oranda
-AAM yaşlılarda düşmeye bağlı yaralanmaları artırır.Yapılan  
 çalışmalarda haftada 1 veya  daha fazla sıkışma tipinde idrar kaçıran  
 yaşlılarda düşme ve kırık olasılığı % 26-34 artmış 
-Ülke bütçelerine yüksek maliyet getirmekte (%63 inkontinans pad leri,  
 %20 dr. konsültasyonları, %10 ilaç maliyeti)

AŞIRI AKTİF MESANEDE TANI:
Hikaye çok önemli: mesane günlüğü gündüz ve gece idrar sıklığı, işemeler arası rahat süre ,ani sıkışmalar varmı ne kadar erteleyebiliyor, idrar kaçırıyormu ve hangi tip kaçırma,pad kullanıyormu ne sıklıkta değiştiriyor,idrarı başlatmada ve/veya yapmakta güçlük,retansiyon (idrar yapamama) hikayesi,
Nörolojik hastalık hikayesi
Vajinal  veya inkontinans cerrahisi hikayesi
Radyoterapi hikayesi

AAM'de tedavi:

Hayat tarzında değişiklik
Pelvik taban adaleleri eğitimi
Davranış tedavileri
Elektriksel ve manyetik uyarılar
Farmakolojik tedaviler
Mesane içi uygulanan tedaviler 
Sakral nöromodülasyon
Cerrahi tedaviler.

Hayat tarzına müdahale

Şişmanların zayıflatılması;şişmanlarda StresTİK 4.4, SıTİK 2.2 misli daha fazla
Kafein alımının azaltılması
Aşırı sıvı alanlarda kısıtlama ve karbonatlı sıvıların azaltılması
Kabızlığın giderilmesi (bol fibrinli gıdalar)
Sigaranın bırakılması; nikotin detrüsora direkt uyarıcı etkiyle kontraksiyonlarda artışa yol açmakta.

Pelvik taban adalelerinin eğitimi

Pelvik taban adaleleri kasılmalarının refleks veya istemli olarak detrüsor kasılmalarını inhibe ettiği mantığından yola çıkılıyor.Bu amaçla:
Kegel egzersizleri
Biofeedback   uygulanabilir.

Davranış tedavileri
Mesane eğitimi
Zamanlı işeme
Alışkanlık eğitimi

Mesane eğitimi
Hastanın aktif katılımını gerektirir ve  üç ana temele dayanır.
1-Eğitim: kontinans mekanizmaları anlatılarak urgency(ani sıkışma) kontrol teknikleri  öğretilir.
   -sebepsel uyarıları (ör.Damlayan musluk,su sesi) ortadan kaldırmak
   -perineal baskı uygulamak ve pelvik   adaleleri kasmak
   -başka şeyler düşünmeye teşvik etmek
   -ayakta durmak bacakları çaprazlamak ve parmak uçlarında yürümek

2-İşeme programı: 
   Saat başı işemeye yönlendirilir , tutsa da kaçırsa da aralarda istemli   
   işememesi gerekir ,urgency kontrol teknikleride burada kullanılır.     
   İşeme günlüğünde işemeler arası bir saatten kısa ise 30 dakikalık 
   aralarla başlatılabilir. Hastalar normal sıvılarını almalıdır.
   Bir saatlik aralık sağlandığında haftada 15 dk. uzatılır.
3- Pozitif destek:
   Programa uyumu ve ilerlemeyi değerlendirmek ,işeme aralıklarındaki  
   uzamayı görmek için işeme günlüğü ile hastalar işeme olayını   
   kendileri takip etmeli. Bu eğitim peryodunda doktorda herhafta 
   görerek ilerlemeyi değerlendirmeli ve işeme aralıklarını ayarlamalı,    
   hastayı cesaretlendirip destek sağlamalı

Zamanlı işeme:
   Sabit aralıklı bir işeme programı tüm tedavi boyunca değişmez. 
   Özellikle bağımsız olarak tuvalet olayını sağlayamayanlarda bir 
   yardımcı her 2-4 saatte bir işemeyi sağlatır.
   Ayaktan hastalardada orta dereceli kaçırması olan ve sık işeme 
   paterni göstermeyenlerde 2 saatlik aralıklar yararlı olabilir.

Elektriksel uyarı:
Vajene konulan problarla pelvik taban adalelerine elektriksel uyarı yapılır.Her gün ve 2 yıla kadar uzayan sürelerde uygulama gerekmesi önemli olumsuzluklarıdır.

Elektromanyetik tedavi:
Vajinal bir prob olmaksızın pelvik adaleleri ve sakral kökleri uyarmayı amaçlar. Etki mekanizması tam bilinmemekle beraber pasif pelvik taban egzersizleri ve detrüsor aşırı aktivitesini baskılayarak etki ettiği sanılmakta. En önemli dezavantajı ofis ortamında tekrarlayan seanslar gerektirmesidir, bilinen bir yan etkisi yoktur. Hem Sı TİK hemde Stres TİK da etkili olabilir.

Farmakolojik Tedavi:
Mesane adalesindeki(detrüsor) istemsiz kasılmaları azaltmak amacıyla değişik ilaçlar kullanılabilir.
Bunlar içinde ençok kullanılanlar antimuskarinik (antikolinerjik) ilaçlardır. Mesane adalesinin uyarılması muskarinik reseptörler aracılığıyla asetilkolin uyarılmasıyla olmaktadır. Bu antimuskarinik ilaçlar reseptör düzeyinde asetilkolin ile rekabete girerek reseptörleri bloke etmekte ve asetilkolin uyarılmasını azaltmaktadırlar.Bu ilaçların kontraktil muskarinik reseptörler yanı sıra duysal reseptörleride baskıladıkları öne sürülmektedir. Güncel antimuskariniklerin etkinlikleri çok benzerdir ,etkileri ortalama 2 haftada başlar.

İlaçların etkinliği ve yan etkileri  hastadan hastaya değişebilir:
İdrar kaçırma %70-75 azalırken
İşeme sıklığı % 20-30 azalabilir
İşeme hacmi % 10-20 artabilir.
Muskarinik reseptörlerin mesane dışında kalp damar sistemi, gastrointestinal sistem, göz,santral sinir sistemindede bulunması nedeniyle istenmeyen yan etkileri olabilmektedir, en önemlileri:
Ağız kuruluğu,kabızlık,bulanık görme, bilişsel bozukluklar (dikkat azalması ,hafıza problemleri), çarpıntı sayılabilir.

Mesane içi uygulanan ajanlar
Capcaisin
Resiniferatoxin (RTX)
Botulinum toxin  (botox=BTX)

İlk iki madde tekrarlanan uygulamalar ile duysal nöronları değişik mekanizmalarla desensitize ve inaktive ederek etki yaparlar rutin kullanıma geçmemiştir Türkiyede preparatları yoktur.
Botulinum toksini  piyasadaki ismiyle botox=BTX özellikle anti muskarinik tedaviye dirençli olanlarda uygulanmaktadır.Hem nörojenik hemde idiopatik AAM de etkili sonuçlar alınmıştır.Toplam 100-200 ünite BTX sulandırılarak mesane adalesinde 30 ayrı bölgeye enjekte edilir, 6-9 ayda bir tekrarı gerekmektedir.

Sakral nöromodülasyon
Medulla spinalisteki sakral 3 seviyesinin (S3) bir müdahale ile yerleştirilen bir elektrod ve jeneratörle sürekli uyarılmasına dayanır. Hastaların % 80 inde depolama semptomlarında %50 üzerinde düzelme görülmekle beraber çok pahalı bir yöntemdir.


Büyütme sistoplastisi (Clam operasyonu):
Tedaviye dirençli ,özellikle nörojenik AAM li ciddi semptomları olan hastalarda son seçenek. Amaç düşük basınçlı yüksek fonksiyonel kapasiteli mesane oluşturmaktır. Mesanenin deniz kabuğu gibi ortadan ikiye bölünmesi ile detrüsor kasılmalarını azaltmak, araya barsak parçası eklenmesi ilede hem fonksiyonel kapasiteyi artırmak hemde istemsiz kontraksiyonlara tampon görevi görmek amaçlanır.

Oluşturma: 05.04.2012 12:00
Son Güncelleme: 25.07.2017 03:19
Oluşturan: Medicana Web ve Yayın Kurulu