Sperm testi nedir? Sperm testi nasıl yapılır?
Sperm testi veya meni analizi, bir erkeğin doğurganlığını değerlendirmek için yapılan ilk testlerden biridir. Bu test, meni üretiminde anormallik olup olmadığını belirlemek için sperm sayısını, şeklini (morfolojisini) ve hareketini (motilitesini) değerlendirir.
Sperm testinde sperm örneğin laboratuvar ortamında incelenerek doğurganlık potansiyeli ölçülür, altta yatan sağlık sorunlarının tespiti sağlanır veya vazektomi işleminin başarısı teyit edilir. Doğru bir örnek alınabilmesi için hastalardan genellikle testten 2-7 gün önce boşalmadan kaçınmaları istenir. Sperm örneğinin alınması genellikle özel bir klinik odasında veya evde (laboratuvara 1 saat içinde ulaşabiliyorsa) steril bir kaba mastürbasyon yoluyla alınır.
Sperm sayısı değişkenlik gösterdiği için, doktorlar kesin bir sonuç elde etmek için genellikle birkaç ay boyunca iki veya üç ayrı analiz yapılmasını isterler.
Sperm testi kaç günde çıkar?
Sperm testi sperm üretiminde veya sperm kalitesinde bir sorunun kısırlığa neden olup olmadığını belirlemeye yardımcı olabilir. Sperm analizi sırasında yapılabilecek testler şunlardır:
Hacim
Bu, tek bir boşalmada ne kadar meni bulunduğunun bir ölçüsüdür.
Sıvılaşma süresi
Boşalma anında meni koyu bir jel kıvamındadır. Normalde boşalmadan sonraki 20 dakika içinde sıvı hale gelir. Sıvılaşma süresi, meninin sıvıya dönüşmesi için geçen süredir.
Sperm sayısı
Bu, tek bir boşalmada mililitre (mL) başına düşen sperm sayısını hesaplar.
Sperm morfolojisi
Bu, normal şekle sahip sperm yüzdesinin bir ölçüsüdür.
Sperm hareketliliği
Bu, normal şekilde ileriye doğru hareket edebilen sperm yüzdesinin bir ölçüsüdür. Belirli bir miktardaki menideki normal ileriye doğru hareket gösteren sperm sayısı da ölçülebilir. Buna hareketlilik yoğunluğu denir.
pH
Bu, meni sıvısının asitliğini (düşük pH ) veya alkaliliğini (yüksek pH) ölçen bir değerdir.
Beyaz kan hücresi sayısı
Menide genellikle beyaz kan hücreleri bulunmaz.
Bu testlerin sonuçları genellikle bir gün içinde hazır olur.
Sperm hacmi
Yüksek veya düşük sperm hacmi doğurganlık sorunlarına neden olabilir.
Sıvılaşma süresi
Eğer meni normalden daha uzun sürede sıvılaşıyorsa, bu bir enfeksiyon belirtisi olabilir.
Sperm sayısı
Düşük veya hiç sperm olmaması kısırlık sorunlarına neden olabilir ve bazı rahatsızlıklarla bağlantılı olabilir. Bunlar arasında orşit, varikosel, Klinefelter sendromu, testislere uygulanan radyasyon tedavisi ve testislerin küçülmesine neden olabilecek hastalıklar yer alabilir.
Sperm morfolojisi
Spermin şekli, hareket etme ve yumurtayı delme yeteneğini etkileyebilir. İki başı veya iki kuyruğu olan, kısa kuyruklu, küçük başlı (iğne ucu kadar) veya yuvarlak (oval olmayan) başlı spermler daha az işlev görebilir. Bu spermlerden bazıları genellikle meni örneğinde bulunur. Ancak bu spermlerin çok fazla olması, yumurtayı döllemeyi zorlaştırabilir.
Sperm hareketliliği
Sperm, yumurtaya ulaşmak için rahim ağzı mukusundan geçerek ilerleyebilmelidir (veya "yüzebilmelidir"). İyi yüzemeyen sperm oranının yüksek olması, yumurtayı döllemeyi zorlaştırabilir.
pH
Yüksek veya düşük meni pH'ı spermleri öldürebilir veya hareket etme ya da yumurtayı delme yeteneklerini etkileyebilir.
Beyaz kan hücresi sayısı
Menide yüksek sayıda beyaz kan hücresi ve bakteri bulunması enfeksiyon belirtisi olabilir.
Sorunlar tespit edilirse, daha fazla test yapılabilir. Diğer testler arasında testosteron, lüteinleştirici hormon (LH) , folikül uyarıcı hormon (FSH) veya prolaktin gibi hormonların ölçülmesi yer alabilir. Sperm sayısı veya hareketliliği son derece düşükse, testislerden küçük bir örnek ( biyopsi ) alınması gerekebilir.
Tüm sperm testi sonuçları genellikle aynı gün veya 24 saat içinde çıkar. Ancak detaylı inceleme gerekiyorsa veya laboratuvarda yoğunluk varsa bu süre 2-3 güner kadar uzayabilir.
Sperm testi normal değerleri kaç olmalı?
Sperm testi (semen analizi), erkek üreme sağlığını değerlendirmek için yapılan temel bir testtir. Normal değerler genellikle Dünya Sağlık Örgütü (WHO) kriterlerine göre belirlenir.
Başlıca normal parametreler (DSÖ kılavuzlarında 5. yüzdelik dilim) şöyledir:
Sperm sayısı (konsantrasyon)
- Normal: ≥ 15 milyon / ml
- Toplam sperm sayısı: ≥ 39 milyon
Hareketlilik (motilite)
- Toplam hareketli sperm: ≥ %40
- İleri hareketli sperm: ≥ %32
Morfoloji (şekil)
- Normal şekilli sperm: ≥ %4
- Semen (meni) hacmi
- Normal: ≥ 1.5 ml
pH değeri
- Normal: 7.2 – 8.0
Likefaksiyon (sıvılaşma süresi)
- Normal: 15–60 dakika
- Lökosit (beyaz kan hücresi)
- Normal: Düşük olmalı (yüksekse enfeksiyon göstergesi olabilir)
Sperm testi aç karnına mı yapılır?
Hayır, sperm testinin (meni analizi) aç karnına yapılması gerekmez. Aç kalmak gerekli değildir ve sonuçları etkilemez. Rahatlık sağlamak için genellikle öncesinde normal, hafif bir yemek yenmesi önerilir. Bu testten 2 ila 5 gün önce boşalmayla sonuçlanan herhangi bir cinsel aktiviteden kaçınmanız istenebilir. Bu, sperm sayınızın en yüksek seviyede olmasını sağlamaya yardımcı olur. Ayrıca testin daha güvenilir olmasını sağlar. Ayrıca testten 2-5 gün önce alkol, kafein ve uyuşturucu maddelerden uzak durmanız önemlidir.
Sperm testi sonuçları nasıl yorumlanır?
Sperm testi (meni analizi) sonuçları, hacim, konsantrasyon, hareketlilik ve morfoloji gibi temel ölçütleri Dünya Sağlık Örgütü (WHO) standartlarıyla karşılaştırarak yorumlanır. Sperm analizi yorumlamasında temel ölçütler şunlardır:
Makroskopik inceleme
Makroskopik inceleme, uzmanın sperm örneğinin temel özelliklerini, yani mikroskop kullanmadan çıplak gözle görülebilen özelliklerini değerlendirmesine olanak tanır. İşte başlıca değerler:
Hacim
Mililitre (ml) cinsinden ölçülür. Hacmi 1,5 ml'nin üzerinde olan örnekler normal kabul edilir.
Sıvılaşma
Analize başlamadan önce numunenin tamamen sıvı hale gelene kadar 20 dakika boyunca sıvılaştırılması gerekir.
Renk
Normal meni rengi sarımsıdan grimsiye kadar değişir. Örnek çok şeffafsa, beyaz kan hücrelerinin ( lökositospermi ) varlığını gösterebilir. Çok opaksa, sperm sayısının yüksek olması muhtemeldir.
Viskozite
Uzman, damlaların oluşturduğu ipliklerin uzunluğunu ölçer. Numunenin doğru bir şekilde incelenebilmesi için ipliklerin kopması gerekir. Çok viskoz bir numune prostat sorunlarına işaret edebilir.
pH
Spermin normal pH değeri 7 ile 8 arasındadır. Bu aralığın altında veya üstündeki sapmalar enfeksiyonlarla ilişkilidir.
Mikroskopik inceleme
Makroskobik inceleme daha çok meni ve onu oluşturan sıvıların dış özellikleriyle ilgiliyken, mikroskobik inceleme sperm hücreleriyle ilgili tüm yönlere odaklanır ve mikroskop altında aşağıdaki sperm parametreleri analiz edilir:
Sperm sayısı
Normal kabul edilebilmesi için toplam sperm sayısının mililitre başına 15 milyondan veya ejakülat başına 39 milyondan fazla olması gerekir.
Sperm hareketliliği
Bu test, örnekteki hareketli sperm yüzdesini ve hızlı ilerleyen, yavaş ilerleyen veya ilerlemeyen spermlerin "yüzme" yeteneğini incelemek için kullanılır. Bir sperm örneği, spermlerin %40'ından fazlasının hareket edebilmesi ve %32'sinden fazlasının ileriye doğru ilerleyebilmesi durumunda normal kabul edilir.
Sperm canlılığı
Ejakülatta ölü sperm hücresi olup olmadığını belirlemek için birçok test mevcuttur: Eozin Y boya testi, hipo-ozmotik şişme testi vb. Bir meni örneğinin normal kabul edilmesi için canlı sperm yüzdesinin %58'in üzerinde olması gerekir.
Sperm morfolojisi
Hematoksilin ve Eozin boyası, bir damla meni örneğinin morfolojisini değerlendirmek için kullanılır. Sperm hücreleri, anormalliklerin varlığını tespit etmek için tek tek incelenir. Örnek normal kabul edilebilmesi için en az %4 oranında normal formların bulunması gerekir.
Beyaz kan hücrelerinin varlığı
Örnekte beyaz kan hücreleri (BKC) bulunması durumunda, miktarı mikroskop altında incelenir. BKC veya lökosit sayısının 1 milyon/ml'nin üzerinde olması enfeksiyon belirtisidir. Bu duruma lökositospermi veya piyospermi denir.
