Kifoz nedir? Nedenleri, belirtileri ve doktora başvuru zamanı

Kifoz, omurganın göğüs (torakal) bölgesindeki normal öne doğru içbükeyliğin abartılı hale gelerek belirgin bir kamburluk veya öne doğru eğik postür görünümü oluşturması durumudur. Kifoz, omurganın aşırı öne doğru eğriliğidir ve her yaşta gelişebilmekle birlikte, hızlı büyüme dönemi nedeniyle en sık 13-16 yaş arasında tanı almaktadır. Kifoz hafif vakalarda tamamen belirtisiz seyredebilirken, ileri düzeyde eğrilik gösteren vakalarda sırt ağrısı, hareket kısıtlılığı ve hatta nefes alma güçlüğüne kadar uzanan çok çeşitli belirtilerle ortaya çıkabilir.

Kifoz neden olur? Başlıca nedenler nelerdir?

Kifoz nedenleri, altta yatan mekanizmaya göre farklı türlerde sınıflandırılır. Postural kifoz, özellikle ergenlik döneminde kötü postür ve öne eğik oturma alışkanlığına bağlı gelişen, yapısal olmayan bir eğrilik türüdür ve kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Scheuermann kifozu ise omur cisimlerinin gelişim sürecinde kama şeklinde şekillenmesi sonucu ortaya çıkan yapısal bir kifoz türüdür ve genellikle ergenlik döneminde belirginleşir. Dejeneratif kifoz, ileri yaşlarda omurga eklemlerinde ve disklerde zamanla gelişen aşınmaya bağlı olarak ortaya çıkar. Osteoporoza bağlı kifozda ise zayıflamış ve gözenekli hale gelen omurlar kompresyon kırıklarına uğrayarak omurganın doğal eğriliğini bozar. Bunların dışında, doğuştan gelen omurga şekil bozuklukları, serebral palsi veya spina bifida gibi nöromüsküler hastalıklar ve çocukluk döneminde görülen bazı vitamin eksiklikleri de kifoz gelişimine katkıda bulunabilir.

Kifoz belirtileri nelerdir?

Kifozun en belirgin bulgusu, yandan bakıldığında fark edilen ve sırtta kamburluk görünümü oluşturan aşırı eğriliktir. Hafif vakalarda belirti çoğu zaman görülmezken, daha ileri düzeydeki kifoz sırt veya boyun ağrısına, sırt kaslarında yorgunluk ve gerginliğe, ayakta durma veya yürümede güçlüğe yol açabilir. Şiddetli kifoz vakalarında eğrilik omurilik üzerinde baskı oluşturarak alt ekstremitelerde güçsüzlük gibi nörolojik bulgulara neden olabilir. Eğrilik göğüs bölgesinde belirginse, akciğerlerin ve kalbin fonksiyonunu etkileyerek nefes almada güçlüğe de yol açabilir.

Kifoz tanısı nasıl konur?

Kifoz tanısı çoğunlukla ayrıntılı bir öykü alma ve fizik muayene ile konabilir. Muayenede omurganın yandan değerlendirilmesiyle aşırı eğrilik gözlemlenebilir. Tanının doğrulanması ve eğriliğin ciddiyetinin belirlenmesi amacıyla genellikle omurga röntgeni istenir; röntgen üzerinde ölçülen kifoz açısı, eğriliğin derecesini nesnel olarak değerlendirmeye yardımcı olur. Altta yatan nedenin araştırılması veya nörolojik bulguların değerlendirilmesi gerektiğinde manyetik rezonans görüntüleme gibi ileri tetkikler de kullanılabilir.

Yaygın yanılgılar ve gerçekler

"Kifoz sadece kötü postürden kaynaklanır, ciddi bir sağlık sorunu değildir." (Yaygın yanılgı)

Kifoz yalnızca kötü duruştan kaynaklanmaz ve türüne ve şiddetine bağlı olarak ciddi bir sağlık sorunu olabilir. Postüral kifoz yaygın ve hafif olsa da, Scheuermann kifozu, osteoporoza bağlı kifoz veya nöromüsküler nedenlere bağlı kifoz gibi türleri şiddetli ağrıya, solunum problemlerine ve omurga hasarına neden olabilir ve ciddi klinik sonuçlara yol açabilir. (Gerçek)

"Kifoz sadece yaşlılarda görülen bir durumdur." (Yaygın yanılgı)

Kifoz, bebeklerden ergenlere ve yaşlı yetişkinlere kadar her yaştan insanı etkileyebilir; postural ve Scheuermann kifozu tipik olarak ergenlik döneminde, dejeneratif ve osteoporotik kifoz ise ileri yaşlarda daha sık görülür. (Gerçek)

"Kifoz her zaman cerrahi gerektirir." (Yaygın yanılgı)

Kifoz vakalarının çoğu ameliyat gerektirmez. Tedavi genellikle nedenine ve omurga eğriliğinin büyüklüğüne bağlıdır. Pek çok vaka fizik tedavi, egzersiz, korse kullanımı gibi cerrahi olmayan yöntemlerle yönetilebilir; cerrahi genellikle şiddetli ve ilerleyici vakalarla sınırlıdır. (Gerçek)

"Kifoz sadece görsel bir postür sorunudur, fonksiyonel etkisi yoktur." (Yaygın yanılgı)

Hafif postüral kifoz genellikle minimal erken belirtilerle görsel hizalama sorunu olarak ortaya çıkarken, ilerleyici veya şiddetli hiperkifozun belgelenmiş fonksiyonel, fiziksel ve fizyolojik etkileri vardır. İleri düzeydeki kifoz, ağrı, hareket kısıtlılığı, nörolojik bulgular ve hatta solunum fonksiyonlarında bozulmaya yol açabilir. (Gerçek)

"Kifoz tanısı konduğunda tedavi başarısız olur, düzelme beklenemez." (Yaygın yanılgı)

Erken tanı ve uygun tedaviyle birçok kişi büyük iyileşme görür. Kifozun prognozu genellikle iyidir ve fizik tedavi, sırt korsesi veya ameliyat gibi yöntemler kullanılarak başarıyla tedavi edilebilir. (Gerçek)

Ne zaman doktora, ne zaman acile başvurulmalı?

Sırt bölgesinde belirgin bir kamburluk fark eden, sırt veya boyun ağrısı, kaslarda yorgunluk veya postürde bozulma yaşayan bireylerin ortopedi veya fiziksel tıp ve rehabilitasyon bölümüne başvurarak değerlendirilmesi önerilir. Çocuklarda okul taramaları sırasında veya ebeveynler tarafından fark edilen postür bozukluklarının da aynı şekilde değerlendirilmesi uygundur. Eğriliğe bacaklarda güçsüzlük, uyuşma, yürüme güçlüğü, mesane veya bağırsak kontrolünde değişiklik ya da belirgin nefes darlığı eşlik ediyorsa, bu bulgular omurilik baskısı veya ciddi solunum etkilenmesine işaret edebileceğinden vakit kaybetmeden acil değerlendirme gerekir.