Mezenterik iskemi nedir, neden olur? Belirtileri ve erken teşhisin önemi...

Bağırsakların görevlerini yerine getirebilmesi için sürekli bir kan akışına ihtiyaçları vardır. Bağırsakları besleyen atardamarlar daraldığında veya tıkandığında, bu akış yetersiz kalır ve bu duruma mezenterik iskemi adı verilir. Kalp krizi veya inmeye benzer şekilde işler ancak karın bölgesinde meydana gelir.

Mezenterik iskeminin ana nedeni, ince veya kalın bağırsağa giden kan akışının azalması veya engellenmesidir. En sık olarak kan pıhtısı (emboli veya trombüs) veya atardamarların daralması sonucu tetiklenir. İki ana türü: Akut mezenterik iskemi ve kronik mezenterik iskemidir.

Tedavi edilmediği takdirde, bu kısıtlama kalıcı hasara ve yaşamı tehdit eden komplikasyonlara yol açabilir. Belirtiler başlangıçta hafif olabileceğinden ve yaygın sindirim sorunlarıyla kolayca karıştırılabildiğinden, mezenterik iskemi genellikle olması gerekenden daha geç teşhis edilir. Uyarı işaretlerini tanımak ve teşhisin aciliyetini anlamak, doğabilecek daha kötü sonuçları önlemenin en etkili yoludur.

Mezenterik iskemi türleri

Mezenterik iskemi iki ana tipte görülür:

Akut mezenterik iskemi

Akut mezenterik iskemi tıbbi bir acil durumdur. Genellikle kalpten gelen veya atardamarın içinde oluşan bir kan pıhtısı nedeniyle aniden ortaya çıkar. Bu ani tıkanıklık kan akışını tamamen keser. Ağrı genellikle fiziksel bulgularla orantısız olarak tanımlanır; yani hasta şiddetli bir acı hisseder, ancak doktor karın bölgesine bastırdığında belirli bir hassas nokta bulamayabilir. Acil müdahale yapılmazsa, bağırsak dokusu hızla ölmeye başlar.

Kronik mezenterik iskemi

Bu form zamanla yavaş yavaş gelişir. Genellikle ateroskleroz veya atardamarların sertleşmesinden kaynaklanır. Damar duvarlarında plak birikir ve kanın geçişini giderek daraltır. Hastalar genellikle yemek yedikten 15 ila 60 dakika sonra başlayan ve sindirim tamamlandığında geçen "bağırsak anjinası" ağrısı yaşarlar. Ağrı yemekle ilişkili olduğu için birçok insan yemek yemekten korkar ve istemeden önemli miktarda kilo kaybeder.

Nedenleri

Hem akut hem de kronik mezenterik iskemi, ince bağırsağa giden kan akışının azalmasından kaynaklanır. Akut mezenterik iskemiye en sık neden olan durum, ana mezenterik arterde oluşan bir kan pıhtısıdır. Kan pıhtısı genellikle kalpte başlar. Kronik form ise en sık olarak, plak adı verilen yağ birikintilerinin oluşması ve bu durumun arterleri daraltmasıyla ortaya çıkar.

Risk faktörleri

Akut mezenterik iskemiye yol açan en yaygın risk faktörleri şunlardır:

• Atriyal fibrilasyon (düzensiz ve genellikle çok hızlı bir kalp ritmi)
• Konjestif kalp yetmezliği (kalp kasının kanı gerektiği gibi pompalayamaması)
• Yakın zamanda geçirilen damar ameliyatı

Kronik mezenterik iskemiye yol açan en yaygın risk faktörleri şunlardır:

• Tip 2 diyabet
• Yüksek kolesterol
• Yüksek tansiyon
• Atardamar hastalığı
• Sigara içmek
• Obezite
• İleri yaş

Mezenterik iskemi belirtileri

Akut mezenterik iskemi belirtileri

• Karın bölgesi yumuşak veya başlangıçta sadece hafif hassas iken, şiddetli ve dayanılmaz karın ağrısı.
• Genellikle kan pıhtısından kaynaklanan, aniden başlayan keskin ve şiddetli ağrı.
• Bağırsakların şiddetli bir şekilde boşalması, bazen kanlı veya koyu renkli dışkılama şeklinde kendini gösterir.
• Dokuların ölmesiyle birlikte karın sertleşmesi, ateş, düşük tansiyon, hızlı kalp atışı ve şoka ilerleme.

Kronik mezenterik iskemi belirtileri

• Yemek yedikten 15 ila 60 dakika sonra başlayan kramp şeklinde, hafif karın ağrısı.
• Sürekli yemek yemenin şiddetli ağrıya neden olması nedeniyle yemeklerden tamamen kaçınma durumu.
• Yetersiz beslenme ve besin emiliminin yetersizliği nedeniyle meydana gelen önemli ve sürekli kilo kaybı.

Mezenterik iskemiminin erken teşhisi neden önemli?

Bağırsaklar oksijen yoksunluğuna karşı inanılmaz derecede hassastır. Kan akışı durduğunda veya ciddi şekilde kısıtlandığında, iyileşme süresi hızla kısalır. Akut mezenterik iskemi birkaç saat içinde teşhis edilip tedavi edilmezse, kan akışının olmaması nekroza (doku ölümü) yol açar. Ölü bağırsak dokusu canlandırılamaz ve cerrahi olarak çıkarılmalıdır. Bağırsakların büyük bir kısmı ölürse, hasta kısa bağırsak sendromuyla karşı karşıya kalabilir ve ömür boyu intravenöz beslenmeye bağımlı kalabilir.

Ayrıca, ölü doku bariyer işlevini kaybederek bağırsaktaki bakterilerin kan dolaşımına sızmasına izin verir. Bu durum peritonit (karın zarının enfeksiyonu) ve organ yetmezliğine ve şoka yol açan vücut çapında bir enfeksiyon olan sepsise neden olabilir. Akut mezenterik iskemi için ölüm oranı, esas olarak tanının sıklıkla gecikmesinden dolayı yüksek kalmaktadır. Nekroz başlamadan önce semptomları erken tanımak, hayatta kalma ve iyileşmede en önemli faktördür.

Mezenterik iskemi tedavisi nasıldır?

Mezenterik iskemi tedavisi, hastalığın tipine (akut vs. kronik), nedenine (emboli, tromboz, venöz tromboz, NOMI) ve bağırsak nekrozu varlığına göre belirlenir.

Akut mezenterik iskemi tedavisi

Akut mezenterik iskemi tedavisi genellikle acil bir işlemdir çünkü kısa sürede ciddi bağırsak hasarı gelişebilir. Trombolitik ajanlar ve diğer pıhtı çözücü ilaçlar, sıklıkla anjiyogram sırasında kan damarlarına enjekte edilebilir. Bazen bu ilaçlar pıhtıyı çözebilir. Aksi takdirde, özellikle bağırsak hasarı mevcutsa, damar cerrahı pıhtıyı cerrahi olarak çıkarmalıdır. Akut mezenterik iskemi durumunda, bağırsağın bazı kısımları onarılamayacak kadar hasar görebilir ve bunların da çıkarılması gerekebilir.

Kronik mezenterik iskemi tedavisi

Tedavinin amacı, bağırsaklara yeterli kan akışını sağlamak için tıkalı mezenterik arterleri yeniden açmaktır.

Transaortik endarterektomi

Transaortik endarterektomi, kronik mezenterik iskemi tedavisinde sıklıkla kullanılan bir işlemdir. Ameliyat, mezenterik arteri tıkayan plağı çıkarmak için tasarlanmıştır. Bir vasküler cerrah, karın veya yan tarafta bir kesi (cerrahi kesik) yapar ve tıkalı mezenterik arterin iç astarından plağı çıkarır.

Bypass ameliyatı

Bypass ameliyatında, damar cerrahı, vücudun başka bir bölümünden alınan bir damar (bypass grefti) veya sentetik malzemeden yapılmış bir tüp kullanarak, daralmış veya tıkanmış atardamar bölümünü atlayarak kan akışı için yeni bir yol oluşturur. Bu, kanın bağırsaklara akması için yeni bir yol yaratır.

Anjiyoplasti ve stentleme

Bazen anjiyogram sırasında yapılan bu işlemde, damar cerrahı daralmış mezenterik arterin içine küçük bir balon şişirir. Anjiyoplasti ile arteri genişlettikten sonra, cerrah arterin duvarlarını destekleyen ve kan damarlarını açık tutan küçük metalik bir ağ tüpü olan stent yerleştirebilir.