Doğumsal kalp hastalığı nedir? Bebeklerde doğumsal kalp hastalığı nasıl teşhis edilir?
Doğuştan kalp hastalığı, kalpte doğumdan itibaren var olan bir kusur veya problemdir. Bu, kalbin bebek doğmadan önce, anne karnında geliştiği anlamına gelir. Bebeğin kalbinin düzgün oluşmamış olarak doğması durumunda ortaya çıkar. Bebeklerde ve çocuklarda doğuştan kalp hastalığının uyarı işaretleri arasında kalp üfürümü veya anormal kalp sesi, siyanoz (ciltte, tırnaklarda ve/veya dudaklarda mavimsi renk tonu), hızlı nefes alma, yetersiz beslenme, yetersiz kilo alımı, egzersiz yapamama ve aşırı terleme yer alabilir. Doğuştan kalp hastalığı olan kişiler, büyüme ve beslenme sorunları, gelişimsel gecikmeler, egzersiz yapmada zorluk, kalp ritmi sorunları, kalp yetmezliği, ani kalp durması veya felç gibi sağlık sorunlarıyla ömür boyu karşı karşıya kalma riski taşırlar.
Bazı doğuştan kalp rahatsızlıkları, anne hamilelik sırasında ultrason muayenesi yaptırdığında teşhis edilebilir. Ancak bazen bu rahatsızlıklar, bebek doğduktan ve doğuştan kalp rahatsızlığının belirti veya semptomlarını göstermeye başladıktan sonra tespit edilebilir. Diğer doğuştan kalp rahatsızlıkları ise çocuk daha büyük yaşlarda veya hatta yetişkin olduğunda teşhis edilebilir.
Doğumsal kalp hastalığı nedir?
Doğumsal veya doğuştan (Konjenital) kalp hastalığı, kalbin yapısında doğumda mevcut olan bir veya daha fazla sorundur. 'Doğuştan' terimi, hamilelik veya doğum sırasında başlayan bir sağlık durumunu ifade eder. Doğuştan kalp hastalıklarının farklı türleri vardır. Çoğu durumda, kalbin neden normal şekilde gelişmediği bilinmemektedir. Ancak aşağıdaki durumlarda doğuştan kalp hastalığı riski artabilir:
- Ailede doğuştan kalp hastalığı öyküsü
- Annenin hamilelik sırasında diyabet hastası olması
- Annenin hamilelik döneminde belirli ilaçları kullanması
- Hamilelik sırasında sigara içmek ve alkol tüketmek
- Hamilelik sırasında kızamıkçık (Rubella) gibi enfeksiyonlar
- Annenin lupus hastalığına sahip olması
Doğuştan kalp hastalığı olan çoğu kişiye doğumdan önce teşhis konulur. Ancak bazı kişilere bebekken, çocukken veya yetişkinken teşhis konulur. Bazen doğuştan kalp hastalığı hiçbir belirtiye neden olmaz.
Yeni doğan bebekte şu belirtilerden şüphelenilebilir:
- Ciltleri, dudakları veya tırnakları soluk gri veya mavi renktedir (siyanoz)
- Çok hızlı nefes alırlar
- Bacakları, ayak bilekleri, elleri, karınları veya göz çevresindeki deri şişmiş olabilir
- İyi beslenmiyorlar ve sağlıklı kilo almıyorlar
- Doktor kalp üfürümünü duyabilir
Daha büyük çocuklarda doğuştan kalp hastalığının belirtileri ise şunları içerebilir:
- Egzersiz sırasında çok yorulmak ve nefes darlığı çekmek
- Egzersiz sırasında veya sonrasında bayılma
- Fiziksel aktivite sırasında arkadaşlara ayak uyduramamak
- Sık sık göğüs enfeksiyonu geçirmek
- Büyümenin beklenenden daha yavaş olması
Doğuştan kalp hastalıkları nelerdir?
Doğuştan (Konjenital) kalp hastalıkları şunlardır:
Ventriküler Septal Defekt (VSD)
Kalbin ventriküllerini ayıran duvarda bir veya daha fazla açıklık bulunması durumudur. Bu açıklıklar bebeklik döneminde kendiliğinden kapanabilir veya cerrahi müdahale gerektirebilir. Ayrıca kalp yetmezliğine yol açabilir veya akciğerlerin kan damarlarında hastalıkla birlikte görülebilir.
Atrial Septal Defekt (ASD)
Atriyal Septal Defekt (ASD), kalbin iki üst odası (atriyum) arasındaki duvar olan atriyal septumda bir deliktir. Doğuştan kalp hastalığı türüdür, yani doğuştan gelen bir durumdur. ASD tek başına veya diğer doğuştan kalp hastalıklarıyla birlikte ortaya çıkabilir. Bazı ASD'ler çok küçüktür ve hiçbir zaman sorun yaratmayabilir veya tedavi gerektirmeyebilir. ASD'ler büyük olabilir ve tedavi gerektirebilir.
>Patent Duktus Arteriyozus (PDA)
Gelişmekte olan bir fetüste, bir kanal akciğer atardamarını aortaya bağlar. Bu kanal, kanı kalbin sağ odacığından doğrudan aortaya taşır ve akciğerleri atlar. Bu, fetüsün oksijeni annenin kan dolaşımından alması sayesinde mümkündür. Bebek doğduğunda, bu kanal kapanır çünkü bebek doğumda kendi akciğerlerini kullanarak nefes alacaktır. Eğer kanal kapanmazsa, bu kusur oluşur. İki veya daha fazla ay erken doğan bebeklerin %80'ine kadarında bu durum görülür.
Pulmoner Stenoz
Bu, akciğer kapağının açıklığının boyutunu sınırlayan bir pulmoner (akciğer) kapak anormalliğidir. Değişken derecelerdeki pulmoner stenoz (daralma), doğuştan kalp hastalıklarının yaklaşık yüzde 10'unu oluşturur.
Aort kapak darlığı
Aort kapak darlığı (AVS), aort kapağının daralması ve tamamen açılamaması anlamına gelir. Aort kapağı, kanın kalbin sol alt odacığından (sol ventrikül) vücudun geri kalanına kan sağlayan ana atardamara (aort) akmasını sağlayan kapaktır. Aort kapak darlığı, kalbin daralmış aort kapağından kan geçirmek için daha fazla pompalamasına neden olur. Zamanla bu durum kalbin büyümesine ve zayıflamasına yol açabilir. Tedavi edilmediği takdirde, aort kapak darlığı kalp yetmezliği gibi kalp sorunlarına yol açabilir.
Aort koarktasyonu
Aort koarktasyonu, aortunuzun bir bölümünün olması gerekenden daha dar olması anlamına gelir. Bu daralma, kanın olması gerektiği kadar kolay akmasını engeller, bu nedenle kalbiniz vücuda kan pompalamak için daha çok çalışır. Bu durum, sol ventrikülünüzün (kalbinizin ana pompalama odalarından biri) kalınlaşmasına ve kalbinizin zayıflamasına neden olabilir.
Ebstein anomalisi
Ebstein anomalisi, kalbinizin sağ tarafındaki kan akışını kontrol etmeye yardımcı olan triküspit kapağınızda bir sorundur. Ebstein anomalisi, doğuştan gelen bir kalp hastalığı türüdür, yani bu durumla doğarsınız.
Fallot Tetralojisi (TOF)
Fallot tetralojisi, kalbinizin çalışma şeklini ve kanın kalpten akışını etkileyen bir tür doğuştan kalp kusurudur.
Trunkus arteriyozus
Truncus arteriyozus, bazen ortak arteriyel gövde olarak da adlandırılır, kalbinizden kanı uzaklaştıran iki damar yerine tek bir kan damarının olması durumudur.
Triküspit atrezisi
Triküspit atrezi, kalbinizin sağ kulakçığı ile karıncığı arasındaki kapağın düzgün oluşmaması durumudur. Bu, akciğerlerinize daha az kan pompalanması ve kalbinizin vücudunuzda kan pompalamak için daha çok çalışması anlamına gelir.
Büyük arterlerin transpozisyonu
Bu, aortun doğrudan sağ ventrikülden, akciğerlere giden arterin ise sol ventrikülden çıktığı bir kusurdur. Bu, normal bir kalbin tam tersidir. Sonuç olarak, vücut yeterli oksijen alamaz. Bu durum, tüm doğuştan kalp kusurlarının yüzde beş ila yedisini oluşturmaktadır.
Hipoplastik Sol Kalp Sendromu (HLHS)
Hipoplastiksol Kalp Sendromu veya HLHS, doğuştan gelen kalp kusurlarının bir türüdür. HLHS, gebelik sırasında kalbin sol tarafının doğru şekilde oluşmaması durumunda ortaya çıkar. HLHS, kalpten normal kan akışını etkiler. HLHS ile doğan bir bebeğin doğumdan kısa süre sonra ameliyat olması gerekecektir.
Bebeklerde doğumsal kalp hastalığı nasıl teşhis edilir?
Doğuştan kalp hastalığı tanısı, yukarıda belirtilen semptomlarla gösterildiği gibi kalbin düzgün çalışmadığının tespit edilmesine dayanır. Doktor, tıbbi öykü aldıktan sonra fizik muayene, elektrokardiogram (kalbin elektriksel aktivitesini ölçer) ve göğüs röntgeni çeker. Bunlar genellikle bir kusuru tespit etmek için yeterlidir. Ancak gerekli durumlarda aşağıdakiler gibi başka testler de yapılabilir:
- Ekokardiyografi (kalbin ne kadar iyi çalıştığını kontrol etmek için yapılan ultrasonografi)
- Kalp kateterizasyonu (kalbe bir tüp yerleştirilmesi)
- Anjiyokardiyografi (kalbin ve kan damarlarının görüntülenmesini sağlamak için özel bir maddenin enjekte edilmesi)
- Doğuştan kalp rahatsızlığının varlığını ve şiddetini doğrulamak için başka laboratuvar çalışmaları
Bebek oksijen eksikliğinden dolayı mavimsi veya morumsu bir ciltle doğarsa, doğuştan kalp kusurları dışında başka nedenler de araştırılır. Bu durum genellikle akciğerdeki hava yollarında tıkanıklıklar, akciğerin olması gereken yerde büyük kitlelerin varlığı veya kana oksijen ulaşmasını engelleyen bir hastalık gibi solunum problemlerinin bir sonucudur. Ek nedenler arasında anormal derecede düşük vücut sıcaklığı, düşük kan şekeri, merkezi sinir sistemi bozuklukları, kanda kalsiyum eksikliği veya enfeksiyon yer alabilir.
En tehlikeli doğumsal kalp hastalığı nedir?
Doğuştan gelen kalp hastalıklarından hangisinin en tehlikeli olduğunu belirlemek, hastalığın ciddiyeti, eşlik eden komplikasyonlar ve bireyin genel sağlık durumu gibi çeşitli faktörlere bağlıdır. Bununla birlikte, en riskli olduğu kabul edilen doğuştan kalp kusurlarından bazıları şunlardır:
Hipoplastik Sol Kalp Sendromu (HLHS)
Kalbin sol tarafının yetersiz gelişmesi sonucu kan dolaşımının yetersiz olduğu karmaşık bir durumdur. Genellikle birden fazla ameliyat veya kalp nakli gerektirir.
Fallot Tetralojisi
Dört kalp kusurunun birleşimi sonucu vücuda oksijen bakımından fakir kan pompalanmasıdır. Genellikle ameliyatla düzeltilebilse de, tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Büyük Arterlerin Transpozisyonu (TGA)
Ana arterlerin yer değiştirmesi sonucu oksijen açısından zengin ve oksijen açısından fakir kanın birbirini bypass etmesine yol açan kritik bir kusurdur. Genellikle acil cerrahi müdahale gereklidir.
Trunkus Arteriyozus
Kalpten iki ayrı atardamar yerine tek bir damarın çıktığı nadir bir kusurdur. Bu durum genellikle doğumdan kısa bir süre sonra ameliyat gerektirir.
