İnflamasyon nedir? İnflamasyon neden olur?

İltihaplanma, vücudun bağışıklık sisteminin bir tahriş ediciye verdiği tepkidir ve vücudun iyileşme sürecinin bir parçasıdır. Akut iltihaplanma, vücudun hastalık, yaralanma veya enfeksiyona karşı doğal tepkisidir ve genellikle kendiliğinden geçer. Ancak vücudun tamamını etkileyen başka bir iltihaplanma türü daha vardır; buna sistemik iltihaplanma denir. Sistemik iltihaplanma kronik hale gelebilir; aylarca, hatta yıllarca sürebilir. İltihaplanma, vücudun içinde ve dışında birçok farklı şey tarafından tetiklenebilir. Bazı nedenler geçicidir ve vücudun doğal iyileşme sürecinin bir parçasıdır, bazıları ise tedavi edilmediği takdirde uzun süreli (kronik) iltihaplanmaya yol açabilir. Stres, beslenme, uyku ve çevresel toksinlere maruz kalma gibi bir dizi iç ve dış faktör, vücudun iltihaplanma tepkisini etkileyebilir.

İnflamasyon nedir?

İnflamasyon (İltihaplanma), vücudun yaralanmaya, enfeksiyon veya tahrişe karşı verdiği normal bir tepkidir. İltihaplanma, vücudun enfeksiyonla savaşmak veya hasarlı dokuyu iyileştirmek için bağışıklık tepkisini tetikleyen kimyasallar salgılamasıyla ortaya çıkar. Yaralanma veya enfeksiyon iyileştiğinde, iltihaplanma süreci sona erer. İltihaplanmanın iki ana türü vardır: akut ve kronik. Akut iltihaplanma ani ve geçicidir, kronik iltihaplanma ise aylarca veya yıllarca sürebilir.

İltihaplanma kendi başına bir hastalık olmasa da, lupus, Sjögren sendromu, romatoid artrit, psoriatik artrit, ankilozan spondilit, sedef hastalığı ve inflamatuar bağırsak hastalığı (IBD) gibi bağışıklık sistemiyle ilgili hastalıklar; kardiyovasküler hastalıklar; bazı kanserler ve Alzheimer hastalığı gibi nörodejeneratif durumlar da dâhil olmak üzere bir dizi ciddi tıbbi durumla bağlantılıdır. Dahası, kronik iltihaplanma uzun vadeli hasara yol açabilir ve tüm vücudu etkilediği için kalp ve akciğerler de dâhil olmak üzere diğer organ ve sistemlere de zarar verebilir.

İnflamasyon neden olur?

İltihaplanmaya birçok farklı şey neden olabilir. En yaygın olanları şunlardır:

Enfeksiyonlar

Virüsler, bakteriler veya mantarlar, vücut hastalığa karşı savaşmaya çalışırken iltihaplanmaya neden olabilir.

Yaralanmalar

Kesikler, sıyrıklar, burkulmalar veya kırık kemikler, iyileşmenize yardımcı olmak için iltihaplanma tepkisini tetikler.

Otoimmün hastalıklar

Romatoid artrit veya lupus gibi hastalıklar, bağışıklık sisteminin yanlışlıkla sağlıklı dokulara saldırmasına ve sürekli iltihaplanmaya yol açar.

Uzun süreli stres

Kronik stres, vücudu sürekli tetikte tutarak zamanla iltihaplanmayı artırabilir.

Yetersiz beslenme

Çok fazla işlenmiş gıda, şekerli atıştırmalık veya doymuş yağ oranı yüksek gıda tüketmek vücutta iltihaplanmaya neden olabilir.

Egzersiz eksikliği

Hareketsiz bir yaşam tarzı kilo alımına ve iltihaplanmaya katkıda bulunabilir.

Sigara içmek ve aşırı alkol tüketmek

Sigara içmek ve aşırı alkol tüketimi vücut sistemlerini tahriş edebilir ve iltihaplanma seviyelerini artırabilir.

Kirliliğe veya toksinlere maruz kalma

Zararlı maddelerin solunması, özellikle akciğerlerde olmak üzere, bağışıklık sisteminin tepki vermesine neden olabilir.

İnflamasyon belirtileri nelerdir?

Akut iltihaplanmanın belirtileri genellikle ağrı, şişlik, kızarıklık, ateş olarak sayılabilir. Ancak kronik iltihaplanmada belirtiler daha belirsiz ve daha az spesifik olma eğilimindedir; yorgunluk, uykusuzluk, anksiyete, kilo değişiklikleri ve sık enfeksiyonları içerebilir. Kronik iltihaplanmayla ilişkili birçok semptom, neden olduğu sağlık durumuna bağlı olarak değişiklik gösterir. Örneğin, esas olarak ülseratif kolit ve Crohn hastalığı olan inflamatuar bağırsak hastalığı (IBD) olan kişilerde genellikle karın ağrısı, ishal, acil dışkılama ihtiyacı ve istenmeyen kilo kaybı görülür. Romatoid artritin semptomları arasında eklem ağrısı, şişlik ve bazen eklem hasarı bulunur. Psoriatik artrit de eklemleri etkiler, ancak aynı zamanda ciltte pullu lekeler, tırnak değişiklikleri ve göz iltihabına neden olur. Lupus yorgunluk, hafıza sorunları, yüz döküntüsü ve gastrointestinal semptomlara neden olabilir.

Kronik inflamasyon nedir?

Kronik iltihaplanma, iltihaplanma sürecinin olması gerektiği zaman sona ermediği veya enfeksiyon veya yaralanma yokken başlayabileceği anormal bir bağışıklık tepkisidir. Zamanla, kronik iltihaplanma sağlıklı hücrelere, dokulara ve organlara zarar verebilir. Bu, kanser, kalp hastalığı, diyabet, astım, Alzheimer hastalığı ve otoimmün rahatsızlıklar gibi hastalıklara yol açabilir. Kronik iltihaplanmanın kesin nedeni tam olarak anlaşılamamıştır. Ancak yaşam tarzı alışkanlıkları, genetik faktörler, devam eden enfeksiyonlar ve kirlilik gibi çevresel tetikleyicilerle bağlantılı olduğu düşünülmektedir.

İnflamasyon nasıl geçer?

İnflamasyonun tedavisi nedenine ve yerine bağlı olarak değişiklik gösterir. Örneğin, iyi ağız hijyeni diş eti iltihabını tedavi etmek için yeterli olabilir, ancak Crohn hastalığı gibi uzun süreli iltihaplı durumların henüz bir tedavisi yoktur. Bu durumlarda doktorun yaşam tarzı değişiklikleri önermesi (örneğin, iltihabı şiddetlendiren bazı yiyeceklerden kaçınmak) ve semptomları yönetmenize veya hastalığın şiddetini azaltmanıza yardımcı olacak ilaçlar reçete etmesi muhtemeldir. Örneğin, romatoid artrit hastalarına genellikle bağışıklık sisteminin etkisini baskılayan hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaçlar (DMARD'lar) veya sorumlu enzimleri hedef alarak iltihabı azaltan steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar (NSAID'ler) verilebilir.

Vücuttaki inflamasyon nasıl azaltılır?

Kronik iltihap için reçeteli ilaçlar verilir, ancak iltihabı daha yönetilebilir bir seviyeye indirmeye yardımcı olabilecek yaşam tarzı değişiklikleri de vardır. Hareketsiz bir yaşam tarzı iltihaplanmayla ilişkilidir, bu nedenle aktif olmak önemlidir. Artrit gibi iltihaplı bir rahatsızlığınız varsa, yüzme, bisiklet sürme veya eklemlere fazla yük bindirmeyen başka bir aktiviteyi deneyebilirsiniz.

Beslenme alışkanlıklarında değişiklik yapmak büyük fark yaratabilir, çünkü bazı yiyeceklerin iltihabı kötüleştirdiği bilinmektedir. Şunlardan uzak durmayı deneyebilirsiniz:

• İşlenmiş gıdalar (işlenmiş et ve cips gibi atıştırmalıklar da dâhil)
• Trans yağ içeren kızarmış yiyecekler
• Bitkisel yağ
• Beyaz ekmek ve beyaz makarna
• Şekerli tatlılar ve gazlı içecekler de dâhil olmak üzere yüksek miktarda şeker
• Alkol (özellikle aşırı tüketim)
• Aşırı karbonhidrat

Bunlar, vücudunuzun ihtiyaç duyduğu besinleri sağlayan çok çeşitli alternatiflerle değiştirilebilir. Vejetaryen, düşük karbonhidratlı ve antioksidan açısından zengin diyetler (Akdeniz diyeti gibi) iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir. Ayrıca şunları da eklemeyi deneyebilirsiniz:

• Bol miktarda sebze, özellikle ıspanak gibi yapraklı yeşillikler.
• Yaban mersini gibi antioksidan açısından zengin meyveler
• Yeşil çay
• Fındık
• Zerdeçal gibi baharatlar

İnflamasyon hangi hastalıklarla ilişkilidir?

İnsanlarda en sık görülen hastalıkların bazıları kronik iltihaplanmayla bağlantılıdır:

Kalp ve damar hastalıkları

Damar sertliği, yüksek tansiyon ve inme, kronik iltihaplanmayla yakından ilişkilidir.

Otoimmün hastalıklar

Romatoid artrit, lupus, sedef hastalığı ve inflamatuar bağırsak hastalığı (Crohn hastalığı, ülseratif kolit).

Metabolik bozukluklar

Tip 2 diyabet, obezite ve yağlı karaciğer hastalığı.

Nörodejeneratif hastalıklar

Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı ve diğer demans türleri.

Kanser

Kronik iltihaplanma, böbrek, prostat, pankreas, akciğer ve kolon kanseri de dâhil olmak üzere çeşitli kanserlerin gelişiminde rol oynar.

Solunum yolu hastalıkları

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) ve astım.

Ruh sağlığı

Depresyon, anksiyete ve diğer ruh sağlığı sorunları.

Diğer

Kronik yorgunluk sendromu, alerjiler ve akne ve egzama gibi cilt rahatsızlıkları.