Bypass ameliyatı nedir? Bypass nasıl yapılır?

Koroner arter baypas ameliyatı (KABG), diğer adıyla kalp baypas ameliyatı, kalbin atardamarlarındaki daralmaların veya tıkanıklıkların etrafında "bypass" kanalları oluşturularak kalbe tekrar kan akışının sağlanmasına yardımcı olan bir ameliyat türüdür. Atardamarlar koroner anjiyoplasti veya stentleme ile tedavi edilemiyorsa, ayrıca, birden fazla atardamar etkilenmişse veya kan damarlarıyla ilgili başka sorunlar varsa ameliyat önerilebilir. Bypass ameliyatının ardından iyileşme genellikle en az 2 ay sürer. Ameliyat olsanız da olmasanız da, kalp sağlığına uygun bir yaşam tarzı sürdürmek ve ilaç kullanmak, daha uzun ve sağlıklı bir yaşam sürme şansınızı en üst düzeye çıkarır.

Bypass ameliyatı kimlere yapılır?

Koroner arter bypass ameliyatı, plak birikimi sonucu oluşan tıkayıcı koroner kalp hastalığının tedavisinde kullanılır. Ameliyat her zaman herkes için en iyi seçenek değildir. Aşağıdaki durumlardan herhangi birine sahipseniz, koroner arter bypass ameliyatından fayda görebilirsiniz:

• İlaç tedavisiyle geçmeyen anjina (göğüs ağrısı) ile birlikte koroner kalp hastalığı veya düzensiz kalp atışına bağlı kalp durması öyküsü.
• Diyabet
• Koroner arter hastalığına bağlı ve perkütan koroner girişim ile düzgün bir şekilde tedavi edilemeyen kalp krizi.
• Koroner arterlerde birden fazla tıkanıklık veya sol ana koroner arterde PCI ile tedavisi zor olacak büyük miktarda plak bulunması.
• Kalbin kan pompalama yeteneğini etkileyen ciddi kalp yetmezliği.

Kalp bypass ameliyatı kaç saat sürer?

Koroner arter bypass ameliyatı genellikle 3 ila 6 saat sürer. Ameliyatın süresi, tıkalı olan arter sayısına bağlıdır.

Bypass ameliyatı riskli midir?

Koroner bypass ameliyatının köklü bir geçmişi vardır. İlk olarak 1960'larda gerçekleştirilen bu ameliyat, araştırmalar ve gelişmeler sayesinde kalp tıkanıklıkları için güvenilir bir tedavi yöntemi haline gelmiştir. Bununla birlikte, kalp bypass ameliyatı büyük bir ameliyat olduğundan, dikkat edilmesi gereken komplikasyon riskleri de mevcuttur. Bunlar şunlardır:

• Ameliyat kesi yerinde enfeksiyon
• Düzensiz kalp ritimleri
• Kanama
• Böbrek sorunları
• Felç
• Kalp krizi
• Kafa karışıklığı ve hafıza sorunları

Bu riskler, işlemin acil bir durumda yapılması veya aşağıdaki sağlık sorunlarından herhangi birine sahip olmanız durumunda artar:

• KOAH
• Diyabet
• Böbrek hastalığı
• Periferik Arter Hastalığı (PAH)

Bypass ameliyatı sonrası iyileşme süresi ne kadar?

Bypass ameliyatı sonrası iyileşme süresi yapılan ameliyata ve hastaya göre değişiklik gösterir. Her hastanın yoğun bakım süreci, hastanede kalış süresi ve normal aktivitelere dönüş hızı birbirinden farklıdır. Yaş, cinsiyet, obezite, KOAH, diyabet gibi bazı faktörler bunda belirleyicidir. Bypass ameliyatından sonra tamamen iyileşmek genellikle 2 ila 3 ay sürer. Yaklaşık 6 hafta sonra normal aktivitelerin çoğuna geri dönebilirsiniz.

Bypass ameliyatı sonrası nelere dikkat edilmeli?

Kalp bypass ameliyatından sonra, evde olduğunuz süre boyunca şunları yaşayabilirsiniz:

İştah azalması

Bypass ameliyatından sonra tat ve koku alma duyularınızda zayıflama yaşayabilirsiniz, bu da iştahınızı etkileyebilir. İştahınızın normale dönmesi birkaç hafta sürebilir.

Kas ağrısı veya gerginliği

Göğüs, omuz ve sırtın üst kısmında rahatsızlık hissedebilirsiniz. Ağrınızı doktor tarafından reçete edilen ilaçlarla kontrol altına alabilirsiniz.

Şişlik

Bypass ameliyatı için damar alınan bacağınızda şişlik oluşmuş olabilir. Bacağınızı yukarı kaldırabilir ve kompresyon çorapları veya destek çorapları giyerek şişliği azaltabilirsiniz.

Uyku sorunları

Ameliyattan hemen sonra uykuya dalmakta zorlanabilirsiniz. Rahat bir ortam oluşturmaya çalışın ve gerektiğinde vücudunuzu desteklemek için yastık kullanın.

Kabızlık

Ameliyat sonrası ağrı kesici ilaçlar nedeniyle kabızlık sık görülen bir durumdur. Kabızlığı gidermek için bol su içebilir, meyve ve sebze tüketebilir, yürüyüş yapabilir ve dışkı yumuşatıcı veya laksatif ilaçlar kullanabilirsiniz.

Kalp bypass ameliyatından sonra aşağıdaki önlemlere uymak, doğru iyileşmeyi sağlamak, komplikasyonları en aza indirmek ve sorunsuz bir iyileşme sürecine yardımcı olmak için çok önemlidir.

İlaçlara ve takiplere uyum

Doktorunuzun reçete ettiği ilaçları, ağrı kesiciler, kan sulandırıcılar ve komplikasyonları önlemek için kullanılan diğer ilaçlar da dâhil olmak üzere, mutlaka kullanın.

Birkaç hafta boyunca vücut sıcaklığınızı günlük olarak takip etmeniz önerilir ve 24 saat içinde iki kez 38°C'nin üzerine çıkarsa doktorunuza başvurabilirsiniz.

Tedavinin ilerleyişini takip etmek ve ilaç dozunu ayarlamak için düzenli kontrol randevuları gereklidir.

Yara bakımı

Cerrahi yaraların doğru bakımı enfeksiyonu önlemek için gereklidir. Hastaneden taburcu olduktan sonra hastalara göğüs ve/veya bacak yaralarının enfeksiyondan korunması için nasıl bakım yapılacağına dair talimatlar verilir.

Göğüs ve bacak yaralarını temiz ve kuru tutun. Doktorun yönlendirmesi olmadan kesi bölgesine yağ veya herhangi bir merhem sürmekten kaçının.

Diyabet hastaları ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullananlar enfeksiyon geliştirme riski altındadır ve ekstra dikkatli olmalıdırlar.

Fiziksel aktivite

Fiziksel aktivite iyileşme sürecinde önemli bir rol oynar ancak kademeli olarak başlatılmalıdır.

Araç kullanmaktan kaçının

Bypass ameliyatından sonra yaklaşık dört ila altı hafta boyunca veya doktor tarafından onaylanana kadar araç, bisiklet veya motosiklet kullanmaktan kaçının.

Ağır kaldırmayın

Çocuk kaldırmak veya çanta taşımak da dâhil olmak üzere 4,5 kilogramdan ağır nesneleri kaldırmaktan, çekmekten veya itmekten kaçının. Bu, göğüs ve ameliyat bölgelerindeki gerilimi azaltmaya yardımcı olur.

Egzersiz

Egzersizlere doktorunuzun önerdiği şekilde kademeli olarak başlayabilirsiniz. Ameliyattan hemen sonra kalp atış hızını artıran fiziksel aktivitelerden kaçının. Yürüyüş ve nefes egzersizleri gibi düşük yoğunluklu egzersizler kan dolaşımına yardımcı olabilir ve enerji seviyelerini iyileştirebilir.

Yaşam tarzı değişiklikleri

Kalp bypass ameliyatından sonra izlenmesi gereken farklı yaşam tarzı stratejileri şunlardır:

Kalp sağlığına uygun bir beslenme düzeni izlemek

Bypass ameliyatı sonrası beslenme, sağlığın iyileştirilmesi için çok önemlidir. Yağsız et, tam tahıllar, mercimek, mısır, kuruyemişler, meyveler veya sebzeler içeren kalp sağlığına uygun bir beslenme düzeni önerilir.

Fast food'dan uzak durun

Yüksek oranda rafine edilmiş karbonhidrat içeren yiyeceklerden, yağlı etlerden, işlenmiş gıdalardan ve şeker ile sodyum açısından zengin yiyeceklerden kaçınılmalıdır.

Sigarayı bırakın

Sigara içmek koroner arter hastalığı ve kalp krizi riskini artırabilir. Bu nedenle, bypass ameliyatından sonra sigarayı bırakmak tercih edilir.

Stresi azaltın ve dinlenin

İş yerinde uzun süreli stres, bypass ameliyatından sonra komplikasyon riskini artırabilir. Doğru şekilde iyileşmek için bol bol dinlenin.

Bypass ameliyatı açık mı kapalı mı yapılır?

Bypass ameliyatı (koroner arter bypass greftleme-KABG) hem açık hem de bazı durumlarda kapalı (minimal invaziv) yöntemle yapılabilir. Hangi yöntemin tercih edileceği hastanın durumuna bağlıdır.

Açık cerrahi

Bu geleneksel yöntem, kalbe ulaşmak için göğüste büyük bir kesi yapılmasını içerir (koroner arter baypas greftleme veya KABG için). Genellikle daha uzun bir iyileşme süresi ve vücut üzerinde daha önemli bir etki gerektirir.

Laparoskopik cerrahi

Bu minimal invaziv yöntem, birkaç küçük kesi ve kamera ile özel aletlerin kullanımını içerir. Genellikle daha az ağrı, daha kısa iyileşme süreleri ve daha kısa hastanede kalış süreleriyle ilişkilendirilir.

İki yöntem arasındaki seçim genellikle hastanın sağlık durumuna ve gereken ameliyatın kapsamına bağlıdır.