Kalp damar tıkanıklığı nedir? Kalp damar tıkanıklığı belirtileri nelerdir?

Kalp damar tıkanıklığı, kalbi besleyen koroner damarların daralması veya tamamen tıkanmasıdır. Bu durum, kalp kasına gerekli oksijen ve besin maddelerinin ulaşmasını engelleyerek kalp sağlığını tehdit eder ve en sık, damar duvarında yağ, kolesterol ve kalsiyum birikmesiyle oluşan plaklar nedeniyle gelişir (ateroskleroz). Tıp dilinde “koroner arter hastalığı” olarak da tanımlanan bu durum, kalp krizi başta olmak üzere birçok kardiyovasküler komplikasyonun temel nedenidir. Kalp damar tıkanıklığı, göğüste baskı, sıkışma veya yanma hissi, sol kola, boyuna veya çeneye yayılan ağrı, nefes darlığı, soğuk terleme ve mide bulantısı gibi belirtilerle kendini gösterebilir.

Kalp damar tıkanıklığı neden olur?

Genellikle, kalp damar tıkanıklığı aterosklerozun sonucudur. Bu durum, yağ, kolesterol, kalsiyum ve diğer maddelerin damarlarda, yani vücudunuzda oksijen açısından zengin kanı taşıyan kan damarlarında birikmesiyle oluşur. Damar tıkanıklığı riskini artıran faktörler şunlardır:

Yüksek kolesterol

Kolesterol kanda dolaşan doğal bir yağ maddesidir. Eğer 'kötü' kolesterol türünden çok fazla varsa, atardamar duvarlarının hasarlı bölgelerinde birikebilir.

Yüksek tansiyon

Atardamarlarda akan kanın basıncı çok yüksekse, atardamarlar sertleşebilir veya daralabilir.

Sigara içmek

Tütün ve sigaradaki kimyasallar atardamar duvarlarını yapışkan hale getirebilir.

Diyabet

Diyabet durum kanda çok fazla şeker birikmesine yol açarak atardamar duvarlarına zarar verebilir.

Aşırı kilo

Fazla kilolu veya obez olmak, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve diyabet riskini artırabilir.

Kalp damar tıkanıklığı nasıl anlaşılır?

Kalp damarlarında tıkanıklık her zaman fark edilmeyebilir. Tıkalı damarı hissedemezsiniz, bu nedenle birçok insan kalp krizi gibi bir acil durum yaşayana kadar atardamarlarının tıkalı olduğunu bilmez.

Kalp damar tıkanıklığında en sık görülen belirti göğüs ağrısıdır. Özellikle aktivite esnasında nefes darlığı ortaya çıkabilir. Bazı hastalarda çarpıntı, aşırı yorgunluk, baş dönmesi veya bulantı gibi daha genel semptomlar da görülebilir. Kesin tanı için doktor değerlendirmesi gerekir. Tanıda genellikle EKG, efor testi, ekokardiyografi ve gerektiğinde koroner anjiyografi kullanılır. Özellikle ani ve şiddetli göğüs ağrısı, nefes darlığı ve soğuk terleme varsa bu durum kalp krizi belirtisi olabilir ve acil tıbbi yardım gerektirir.

Kalp damar tıkanıklığı tedavisi nasıl yapılır?

Kalp damar tıkanıklığında tedavi, tıkanıklığın derecesi ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanır. Tedavi genellikle yaşam tarzı değişikliklerini ve gerekirse ilaçları ve anjiyoplasti, stent yerleştirme ve ameliyat gibi bazı tıbbi prosedürleri içerir. Hafif ve orta düzeydeki darlıklarda genellikle ilk olarak ilaç tedavisi uygulanır. Kan sulandırıcılar pıhtı oluşumunu önlemeye yardımcı olurken, kolesterol düşürücü ve tansiyon düzenleyici ilaçlar damar sağlığını korumayı amaçlar. Bunun yanında sigarayı bırakmak, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve kilo kontrolü tedavinin temel yapı taşlarıdır.

Damarın ciddi şekilde daraldığı durumlarda, girişimsel yöntemler tercih edilir. Koroner anjiyografi sırasında balonla daralan bölge genişletilir ve çoğu zaman tekrar daralmayı önlemek amacıyla stent yerleştirilir. Bu işlem ameliyatsız bir yöntemdir ve genellikle hastalar kısa sürede normal yaşamlarına dönebilir.

Birden fazla damarda ileri derecede tıkanıklık varsa veya damar yapısı stent için uygun değilse bypass ameliyatı uygulanabilir. Bu yöntemde vücudun başka bir bölgesinden alınan damar ile tıkalı bölgeye yeni bir yol oluşturulur ve kalbin yeterli kan alması sağlanır. Tedavi seçimi kardiyoloji uzmanı tarafından belirlenir ve erken müdahale hastalığın kontrol altına alınmasında büyük önem taşır.

Kalp damar tıkanıklığı riskli midir?

Evet, kalp damar tıkanıklığı riskli bir durumdur. Çünkü kalbi besleyen damarlar daraldığında veya tamamen tıkandığında, kalp kası yeterli oksijen alamaz. Bu durum ilerlediğinde kalp krizi gelişebilir ve hayati tehlike oluşturabilir.

Damar tıkanıklığı ameliyatı ne kadar sürer?

Damar tıkanıklığı ameliyatının süresi, uygulanan yönteme göre değişiklik gösterir. Eğer işlem anjiyoplasti ve stent takılması ise, genellikle 30 dakika ile 1,5 saat arasında sürer. İşlem sonrası hasta çoğu zaman 1 gün içinde taburcu olabilir.

Eğer koroner bypass ameliyatı düşünülüyorsa, bu daha kapsamlı bir cerrahi operasyondur ve genellikle 3-6 saat sürer. Ameliyat sonrası hastanede kalış süresi birkaç gün ile bir hafta arasında değişebilir. Bu süreler; tıkalı damar sayısına, hastanın genel sağlık durumuna ve ameliyatın teknik detaylarına göre uzayıp kısalabilir. Doktorunuz, yapılacak işleme göre size daha net bir süre tahmini yapabilir.

Kalp damar tıkanıklığı önlenebilir mi?

Damar tıkanıklığı riskinizi şu yöntemlerle azaltabilirsiniz:

• Kalp sağlığına uygun bir beslenme düzeni uygulamak
• Düzenli egzersiz yapmak
• Stresi sağlıklı başa çıkma yöntemleriyle yönetmek
• Gerekirse kolesterol veya tansiyonu düşürmek için ilaç kullanmak.
• Sigarayı bırakmak