Perioral dermatit nedir? Perioral dermatit belirtileri, nedenleri ve tedavisi
Bu içeriği yapay zekâ ile özetle
Tercih ettiğiniz yapay zekâ aracında, yalnızca bu sayfadaki bilgilere dayalı kısa bir özet oluşturun.
Perioral dermatit, ağız çevresi başta olmak üzere burun kenarları, çene ve göz çevresinde görülen iltihabi bir cilt hastalığıdır. Klinik görünümü nedeniyle sıklıkla egzama, seboreik dermatit, rozasea veya akne ile karıştırılsa da bu hastalıklardan farklı bir tablodur. Bununla birlikte, söz konusu cilt hastalıklarıyla ortak bazı tetikleyici faktörleri paylaşabilir. Halk arasında "ağız çevresi egzaması" olarak adlandırılsa da döküntüler yalnızca ağız çevresiyle sınırlı kalmayıp burun ve göz çevresine de yayılabildiği için tıp literatüründe daha kapsayıcı olan periorifisyal dermatit terimi kullanılmaktadır. En sık genç erişkin kadınlarda görülmesine rağmen çocuklarda ve erkeklerde de gelişebilir.
Perioral dermatit belirtileri nelerdir?
Perioral dermatit belirtileri, hastalar tarafından çoğunlukla tahriş olmuş, kızarık, döküntülü, kabarcıklı ve zaman zaman ağrılı bir görünüm olarak tarif edilir. Klinik olarak ise ince papüller, püstüller veya pembe renkli, pullanma gösteren lezyonlarla karakterizedir. Döküntüler en sık ağız çevresinde görülmekle birlikte burun kenarları ve göz çevresine de yayılabilir. Hastaların çoğu hafif yanma, gerginlik ya da kaşıntı tarif eder; ağrı nadirdir. Döküntü simetrik dağılım gösterme eğilimindedir ve zaman zaman alevlenme-gerileme döngüsü izler. Belirtiler haftalar içinde kendiliğinden gerilese de tetikleyici faktörler ortadan kaldırılmadığında tekrarlama sıktır.
Perioral dermatit nedenleri ve tetikleyicileri
Perioral dermatitin kesin nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte, hastalığın ortaya çıkmasına veya alevlenmesine katkıda bulunabilecek çeşitli tetikleyici faktörler tanımlanmıştır. Bunların başında yüze uygulanan topikal kortikosteroidlerin uzun süreli kullanımı gelir. Bu ilaçlar başlangıçta belirtileri geçici olarak hafifletebilse de tedavi kesildiğinde döküntüler çoğu zaman yeniden ortaya çıkar ve daha şiddetli hale gelebilir. Bu durum, hastalığın kronikleşmesine, sık tekrarlamasına veya daha nadir görülen granülomatöz formunun gelişmesine zemin hazırlayabilir.
Ayrıca inhaler veya nazal kortikosteroidler, florürlü diş macunları, sakız, bazı dental malzemeler, kozmetik ürünler, güneş kremleri, yüz maskesi kullanımı ve uygun ayarlanmamış CPAP tedavisi de tetikleyiciler arasında sayılmaktadır. Hormonal değişimlerin de rol oynayabileceği düşünülmektedir. Cilt bariyerinin bozulması, mikrobiyal dengesizlik ve genetik yatkınlığın bir arada etkili olduğu kabul edilir.
Perioral dermatit tanısı nasıl konur?
Tanı büyük ölçüde kliniktir; dermatolog, döküntünün dağılımını, hastanın kozmetik ve kortizonlu ürün kullanım öyküsünü değerlendirerek tanı koyar. Ayırıcı tanıda akne, rozasea, seboreik dermatit ve kontakt dermatit gibi yüzü tutan diğer hastalıklar mutlaka dışlanmalıdır çünkü perioral dermatit klinik olarak akne, rozasea, seboreik dermatit ve kontakt dermatit gibi diğer yüz dermatozları ile karışabilmektedir. Şüpheli veya atipik vakalarda, tanıyı netleştirmek amacıyla deri biyopsisi istenebilir. Kendi kendine ilaç denemeden önce dermatoloji muayenesi hem doğru tanı hem de tedavi sürecinin kısalması açısından belirleyicidir.
Perioral dermatit tedavisi nasıl yapılır?
Tedavinin ilk ve en önemli adımı, kullanılıyorsa topikal veya inhaler kortikosteroidlerin bir hekim gözetiminde kademeli olarak bırakılmasıdır; ani kesim "rebound" adı verilen şiddetli alevlenmeye yol açabileceğinden bu süreç mutlaka doktor kontrolünde yürütülmelidir.
Hafif vakalarda topikal metronidazol, azelaik asit veya topikal kalsinörin inhibitörleri tercih edilirken, orta-ağır vakalarda düşük doz oral tetrasiklin grubu antibiyotikler (doksisiklin gibi) ya da çocuklarda eritromisin bazlı tedaviler kullanılabilir. Cilt bakımında sert temizleyicilerden, ağır nemlendiricilerden ve parfümlü kozmetiklerden kaçınmak, ılık su ile nazik temizlik yapmak iyileşmeyi destekler. Tedavi süreci genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişir ve sabır gerektirir.
Perioral dermatit hakkında sık yapılan yanılgılar
Perioral dermatit hakkında toplumda yaygın olarak doğru sanılan bazı yanlış inanışlar bulunmaktadır. Bu yanılgılar, hastalığın doğru tanınmasını ve uygun şekilde tedavi edilmesini geciktirebilir. Aşağıda perioral dermatitle ilgili en sık karşılaşılan yanlış inanışlar ve bunlara ilişkin doğru bilgiler yer almaktadır.
"Kortizonlu kremin döküntüyü hızla geçirdiği düşünülür." (Yaygın yanılgı)
Gerçekte kortikosteroidler kısa vadede rahatlatıcı görünse de kesildiğinde tabloyu daha da şiddetlendirebilir ve hastalığın kronikleşmesine katkıda bulunabilir. (Gerçek)
"Perioral dermatitin yalnızca genç kadınları etkilediği düşünülür." (Yaygın yanılgı)
Hastalık çocuklarda, erkeklerde ve orta yaşlı bireylerde de görülebilir. (Gerçek)
"Akne ile aynı hastalık olduğu ve aynı ürünlerle tedavi edilebileceği düşünülür." (Yaygın yanılgı)
Perioral dermatit farklı bir patofizyolojiye sahiptir ve akne tedavilerinde kullanılan bazı agresif ürünler tabloyu kötüleştirebilir. (Gerçek)
"Diş macunlarının cilt döküntüsüyle bir ilgisi olamayacağı düşünülür." (Yaygın yanılgı)
Florürlü diş macunları bazı hastalarda tetikleyici olarak tanımlanmıştır. (Gerçek)
"Perioral dermatitin bulaşıcı bir enfeksiyon olduğu düşünülür." (Yaygın yanılgı)
Bu bir inflamatuar cilt hastalığıdır, kişiden kişiye bulaşmaz. (Gerçek)
Ne zaman doktora veya acile başvurulmalı?
Ağız çevresinde birkaç haftadır süren kızarıklık, küçük kabarcıklar veya hafif kaşıntı varsa dermatoloji polikliniğine planlı başvuru yeterlidir. Ancak döküntüye ateş, belirgin şişlik, sarı-yeşil akıntı veya yayılan kızarıklık eşlik ediyorsa, ikincil bakteriyel enfeksiyon olasılığına karşı vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Döküntü göz kapaklarına yayılıp görme bulanıklığı, göz ağrısı veya şiddetli göz kızarıklığı gelişirse göz hastalıkları bölümüne acil yönlendirme gereklidir. Yüzde ani ve yaygın şişlik, nefes almada zorluk gibi alerjik reaksiyon bulguları varsa en yakın acil servise başvurulmalıdır. Çocuklarda döküntü hızlı ilerliyor veya huzursuzluk, iştahsızlık gibi genel durum bozukluğu eşlik ediyorsa çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına danışılması önerilir.
