Laktik asit nedir? Laktik asit ne işe yarar?

Laktik asit, diğer adıyla laktat, vücudun esas olarak anaerobik koşullar altında yani oksijensiz ortamda; örneğin anaerobik glikoz yoluyla glikozun parçalanmasıyla ürettiği bir maddedir. Vücudun enerji üretiminin devam etmesini sağlamak için piruvatı laktata dönüştürür. En fazla laktik asit üreten dokular arasında kas hücreleri ve kırmızı kan hücreleri bulunur. Beyin dokusu, deri ve gastrointestinal sistemde ise daha az üretim görülür. Laktik asit daha sonra karaciğer ve böbrekler tarafından metabolize edilmek üzere kan dolaşımına salınır ve burada glukoneogenezde kullanılabilir.  Glukoeneogenaz, laktat gibi karbonhidrat olmayan substratlardan glikoz ve enerji sentezini ifade eder.

entry image

Laktik asit hücrelerin vücuda sağladığından daha fazla oksijene ihtiyaç duyduğunda, hücrelere enerji sağlamak için enerji üretir. Vücudunuzun daha fazla enerjiye ihtiyaç duyduğunda kullanabileceği yeni glikoza dönüşür. Hücrelerinize yaralanmalara ve enfeksiyonlara karşı bağışıklık tepkisi oluşturmaları için sinyal gönderir. Laktik asit, gıda endüstrisinde koruyucu, lezzet artırıcı ve asit düzenleyici olarak da yaygın olarak kullanılmaktadır.

Laktik asit nedir?

Laktik asit (veya laktat) organik bir bileşiktir. Vücut tarafından (esas olarak kaslarda ve kırmızı kan hücrelerinde) yüksek yoğunluklu egzersiz sırasında veya oksijen seviyeleri düşük olduğunda enerji için glikoz parçalandığında üretilen bir maddedir. Hızlı ve acil bir enerji kaynağı görevi görür, ancak birikmesi kas yorgunluğuna ve geçici bir yanma hissine neden olabilir.

Laktik asit ne işe yarar?

Laktik asit esas olarak; Oksijenin düşük olduğu yüksek yoğunluklu egzersiz sırasında hızlı bir enerji kaynağı görevi görür, yara iyileşmesini desteklemek için sinyal molekülü olarak işlev görür ve karaciğerde glikoz üretimine yardımcı olur. Anaerobik metabolizmanın bir yan ürünü olup kaslara, kalbe ve beyne hızlı yakıt sağlar. Metabolizmanın ötesinde, cilt bakımında peeling etkisi gösterir ve fermente gıdalarda koruyucu olarak kullanılır. Fermentaston, bakteriler tarafından gıdaların fermente edilmesiyle gerçekleşen ve yoğurt, peynir, ekşi mayalı ekmek ve turşu gibi ürünlere keskin, asidik bir tat veren süreçtir.

Laktik asit neden yükselir?

Laktik asit, karaciğer ve böbreklerinizin onu parçalayabileceğinden daha hızlı üretildiğinde vücutta ve kanda laktat ve hidrojen iyonları şeklinde birikebilir. Bu durum genellikle kardiyo gibi çok fazla oksijen gerektiren yoğun egzersizler sırasında meydana gelir. Vücut genellikle laktik asit birikimini tehlikeli derecede yüksek seviyelere ulaşmadan önce kontrol altına alabilir. Vücudunuzda laktik asit birikmeye başladığında, laktik asidozun, kas yanması veya titreme, kramplar, zayıflık ve nefes darlığı gibi geçici belirtilerini yaşayabilirsiniz.

Normal laktat seviyeleri, litre başına 2 milimolden (mm/l) az olarak tanımlanır. Hiperlaktatemi (anormal derecede yüksek laktat seviyeleri), 2 mm/l ila 4 mm/l, yüksek laktat seviyeleri de 4 mm/l'den fazla (laktik asidozu gösterir) olan değerlerdir.

Laktik asidoz, kandaki laktik asit seviyesinin (laktat ve hidrojene ayrışmış halde) son derece yüksek olmasından kaynaklanan, yaşamı tehdit eden bir durumdur. Kan basıncı düşük olan kişilerde dokulara yeterli oksijen ulaşmadığında ortaya çıkar.

Laktik asidoz belirtileri şunlardır:

  • Bulantı
  • Kusma
  • Terleme
  • Kas güçsüzlüğü
  • Nefes darlığı
  • Karın ağrısı

Yoğun egzersizler genellikle laktik asidoza neden olmaz çünkü vücut tehlikeli hale gelmeden önce yüksek seviyeleri dengeleyebilir. Bununla birlikte, bazı durumlar yaşamı tehdit eden iki tür laktik asidoza neden olabilir: A tipi ve B tipi.

Laktik asidoz için basit bir tedavi yöntemi yoktur. Doktorlar genellikle laktik asidoza neden olan durumu tedavi etmeye odaklanırlar. Dokulardaki oksijen miktarını artırmaya yardımcı olan tedaviler ve intravenöz sıvılar laktik asit seviyelerini de düşürebilir; ancak şiddetli laktik asidoz ölümcül olabilir.

Laktik asit birikmesi nasıl geçer?

Vücut fazla laktik asidi doğal olarak atmak üzere tasarlanmıştır. Çok fazla laktik asit biriktiğinde, vücut aynı yoğunluktaki egzersizi sürdürmeye devam edemez. Laktik asit seviyeleri tehlikeli seviyelere ulaşmadan önce vücut kişiyi mola vermeye zorlar. Bu durum, kasların aşırı derecede güçsüz hissetmesi, mide bulantısı veya hareket etmeyi zorlaştıran bir ağırlık hissi gibi belirtilerle kendini gösterir. Mola verildiğinde, vücut normal metabolik süreçlerine geri dönebilir ve fazla laktik asidi atabilir. Su içmek de böbrekler ve karaciğer laktik asidi parçaladığı için vücudun fazla laktik asidi atmasına yardımcı olur.

Eğer laktik asit birikimi egzersizleri engelliyorsa, dayanıklılığı artırmak yardımcı olabilir. Yoğun egzersize daha uzun süre dayanabilmek, vücudun laktik asit birikimi noktasına ulaşması için geçen süreyi uzatır. Bu, "laktat eşiği" olarak bilinir.

Laktik asit birikiminde vücudun bu durumdan hızlıca kurtulması için bazı yöntemler uygulanabilir.

Soğuma egzersizi (Cool-down)

  • Egzersizi aniden bırakmayın
  • 5-10 dakika hafif tempolu yürüyüş veya koşu yapın
  • Bu, kan dolaşımını düzenleyerek laktik asidin daha hızlı temizlenmesini sağlar

Hafif germe hareketleri

  • Ağrıyan kas gruplarını nazikçe gerin
  • Her germeyi 20-30 saniye tutun
  • Sert ve ani hareketlerden kaçının

Beslenme & Hidrasyon

  • Bol su içmek laktik asidin vücuttan atılmasını hızlandırır
  • Egzersiz öncesi, sırası ve sonrasında yeterli su tüketin
  • Muz potasyum içeriğiyle kas kramplarını azaltır
  • Kiraz & yaban mersini antiinflamatuar etki gösterir
  • Magnezyum zengini besinler (ıspanak, badem, kabak çekirdeği gibi) tüketilebilir
  • Limon suyu, alkali etkisiyle asit dengesini düzenlemeye yardımcı olabilir

Fiziksel yöntemler

  • Ağrıyan bölgelere hafif masaj yapın
  • Foam roller kullanımı kas ağrısını önemli ölçüde azaltır
  • Kan dolaşımını artırarak laktik asidin temizlenmesini hızlandırır

Sıcak/soğuk uygulama

  • Sıcak duş veya banyo kasları gevşetir, kan dolaşımını artırır
  • Soğuk uygulama (buz), ilk 24 saat içinde iltihaplanmayı azaltır
  • Kontrast banyo yani sıcak-soğuk su değişimi çok etkilidir

Dinlenme

  • Vücudunuza yeterli dinlenme süresi tanıyın
  • Ağır egzersizler arasında en az 48 saat bekleyin

Uyku & toparlanma

  • Yeterli uyku (7-9 saat) kas onarımı için kritik öneme sahiptir
  • Uyku sırasında büyüme hormonu salgılanır ve kaslar onarılır

Laktik asit ile ilgili sıkça sorulan sorular

Hayır, laktik asit kas ağrısına veya sızısına neden olmaz. Yapılan çalışmalara göre, yoğun egzersiz sırasında laktik asit (veya laktat) birikse de, bir saat içinde vücuttan atılır ve 1-2 gün sonra ortaya çıkan gecikmiş kas ağrısından sorumlu değildir. Bunun yerine, bu ağrı kas liflerindeki mikro yırtılmalar ve iltihaplanmadan kaynaklanır.
Yoğun egzersiz sırasında laktik asit (laktat) alternatif bir enerji kaynağı görevi görür ve kasların performans göstermesine yardımcı olur. Geçici kas yorgunluğuna, ağrıya ve yanma hissine neden olur, ancak uzun süreli egzersiz sonrası sertliğin birincil nedeni değildir. Ancak vücut çok fazla laktat üretirse veya bunu yeterince hızlı temizleyemezse, laktik asidoza yol açar. Bu, şiddetli enfeksiyon, kalp yetmezliği, karaciğer sorunları veya yoğun, aşırı egzersizden kaynaklanan ciddi bir durumdur. Belirtileri arasında halsizlik, mide bulantısı ve karın ağrısı bulunur.

İlgili Tıbbi Birimler

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir, işlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

İkinci Görüş Alın

hastane

En Fazla Görüntülenenler

Sizi Arayalım
Bize Ulaşın