Su diyeti nedir? Su diyeti nasıl yapılır?

Su diyeti, günlük besin alımının önemli ölçüde kısıtlandığı ve temel olarak su tüketimine dayanan beslenme uygulamalarını ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Özellikle yalnızca su tüketilen “water-only fasting” uygulamasında belirlenen süre boyunca kalori içeren yiyecek veya içecek tüketilmez. Bu yaklaşım genellikle kilo verme amacıyla gündeme gelse de uzun süreli açlık; kas kaybı, kan şekeri ve kan basıncında değişiklikler, besin ögesi yetersizlikleri ve metabolik sorunlarla ilişkili olabilir.

Su diyeti, yeterli miktarda su tüketmek veya sağlıklı beslenmenin yanında su tüketimini artırmakla aynı anlama gelmez. Ayrıca bilimsel literatürde uzun süreli yalnızca su tüketimine dayalı açlığın uzun vadeli kilo kontrolü veya hastalıkların tedavisi için standart bir yöntem olduğunu gösteren yeterli kanıt bulunmamaktadır.

Su diyeti nedir?

Su diyeti ifadesi farklı beslenme uygulamaları için kullanılabilmekle birlikte, yalnızca su tüketimine dayanan uygulamalarda kişi belirli bir süre kalori içeren yiyecek veya içecek tüketmez. Bu durum normal beslenmeye devam ederken günlük su tüketiminin artırılmasından farklıdır.

Besin alımı kesildiğinde vücut öncelikle mevcut enerji kaynaklarından yararlanır. Açlık uzadıkça yağ asitlerinin enerji üretimindeki payı artar ve karaciğerde keton cisimlerinin üretimi belirginleşir. Uzamış açlık çalışmalarında kilo kaybı ve keton düzeylerinde artış gözlenmekle birlikte yağsız vücut kütlesinde de azalma meydana gelebilmektedir.

“Su diyeti tedavisi” ifadesi internet aramalarında kullanılmasına rağmen su diyeti, hastalıkları tedavi ettiği kanıtlanmış standart bir tıbbi tedavi olarak değerlendirilmemelidir. Özellikle uzun süreli açlık uygulamalarının olası yararları kadar riskleri de göz önünde bulundurulmalıdır.

Su diyeti nasıl yapılır?

Yalnızca suya dayalı açlık uygulamasında kalori içeren besin ve içecekler tüketilmez. Bununla birlikte su diyetinin süresi uzadıkça ortaya çıkabilecek metabolik ve beslenmeyle ilişkili riskler de önem kazanabileceğinden, özellikle birkaç gün veya daha uzun süren uygulamalar kişinin kendi başına uygulayabileceği standart bir diyet programı şeklinde değerlendirilmemelidir.

Su diyeti için herkese uygun standart bir uygulama veya diyet listesi bulunmamaktadır. Kişinin yaşı, vücut ağırlığı, mevcut hastalıkları, kullandığı ilaçlar ve beslenme durumu riskleri önemli ölçüde değiştirebilir.

Su diyeti kaç gün yapılır?

Su diyetinin herkes için güvenli kabul edilen standart bir süresi bulunmamaktadır. Bilimsel çalışmalarda birkaç günden birkaç haftaya kadar değişen açlık süreleri araştırılmış olsa da bir uygulamanın araştırmalarda kullanılmış olması, bu sürenin herkes için güvenli veya önerilen bir süre olduğu anlamına gelmez.

Özellikle uzun süreli açlıkta yağsız vücut kütlesi kaybı, metabolik değişiklikler ve yeniden beslenme döneminde ortaya çıkabilecek sorunlar dikkate alınmalıdır. Bu nedenle “3 günlük”, “7 günlük” veya “30 günlük su diyeti” gibi sürelerin kişiye özel değerlendirme yapılmadan önerilmesi uygun değildir.

Su diyetinde nelere dikkat edilmeli?

Su diyeti sırasında halsizlik, baş dönmesi, baş ağrısı, bulantı veya kan basıncında düşme gibi belirtiler görülebilir. Uzun süreli açlıkta kan şekeri, sıvı-elektrolit dengesi ve kişinin kullandığı ilaçların etkileri de önem kazanabilir.

Kronik hastalığı veya düzenli ilaç kullanımı bulunan kişilerin uzun süreli açlık uygulamalarına başlamadan önce tıbbi değerlendirmeden geçmesi önemlidir.

Su diyetinin faydaları nelerdir?

Su diyetinin olası faydaları değerlendirilirken yeterli su tüketiminin sağlığa etkileri ile uzun süreli açlığın etkileri birbirinden ayrılmalıdır. Su, normal vücut fonksiyonlarının sürdürülebilmesi için gereklidir; ancak bu durum yalnızca su tüketerek aç kalmanın ek sağlık yararları sağladığı anlamına gelmez.

Yalnızca su tüketilen açlık çalışmalarında gözlenen başlıca değişiklikler şunlardır:

• Vücut ağırlığında azalma: Enerji alımının kesilmesi nedeniyle vücut ağırlığı azalabilir. Ancak kaybedilen ağırlığın tamamı yağ dokusundan oluşmaz; su, glikojen ve yağsız vücut kütlesinde de azalma meydana gelebilir.
• Ketozis gelişmesi: Açlık uzadıkça vücudun enerji üretiminde yağ asitleri ve ketonları kullanma oranı artar. Bu metabolik değişiklik su diyetinin hastalıkları tedavi ettiği anlamına gelmez.
• Kan basıncında değişiklik: Bazı uzamış açlık çalışmalarında sistolik ve diyastolik kan basıncında azalma gözlenmiştir. Bununla birlikte özellikle düşük tansiyonu veya antihipertansif ilaç kullanımı bulunan kişilerde kan basıncının düşmesi istenmeyen bir durum olabilir.
• Bazı metabolik göstergelerde değişiklik: Açlık sırasında glukoz, insülin ve bazı lipid değerlerinde değişiklikler görülebilir. Ancak sonuçlar çalışmalar arasında tutarlı değildir ve gözlenen bazı değişikliklerin yeniden beslenme sonrasında devam etmediği bildirilmiştir.

Bu nedenle su diyetinin uzun vadeli metabolik sağlık veya kalıcı kilo kontrolü açısından kanıtlanmış bir üstünlüğü olduğu söylenemez.

Su diyetinin zararları nelerdir?

Su diyeti sırasında enerjiyle birlikte protein, yağ, karbonhidrat, vitamin ve minerallerin besinlerle alınması da durur. Açlık süresi uzadıkça bu durum beslenme yetersizlikleri, kas kaybı ve metabolik sorunların ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir.

Uzun süreli açlıkta halsizlik, baş ağrısı, açlık hissi, uyku sorunları, bulantı, kan basıncında düşme, glukoz değişiklikleri ve besin ögesi yetersizlikleri görülebilir. Bazı çalışmalarda metabolik asidoz gibi daha ciddi istenmeyen durumlar da bildirilmiştir.

Kas kaybı

Su diyetiyle ortaya çıkan hızlı kilo kaybının tamamı vücut yağından kaynaklanmaz. Uzamış açlık çalışmalarında yağ dokusuyla birlikte yağsız vücut kütlesinde de belirgin azalma gözlenmiştir.

Yağsız kütledeki azalmanın bir bölümü glikojen ve buna bağlı su kaybıyla açıklansa da protein yıkımı da meydana gelebilir. Bu nedenle hızlı kilo kaybı, doğrudan sağlıklı veya yalnızca yağ dokusundan gerçekleşen kilo kaybı olarak değerlendirilmemelidir.

Elektrolit dengesi

Uzun süreli açlık sırasında sıvı ve elektrolit dengesinde değişiklikler gelişebilir. Sodyum, potasyum ve diğer elektrolitlerde meydana gelebilecek bozukluklar özellikle kronik hastalığı bulunan veya düzenli ilaç kullanan kişiler açısından önem taşıyabilir.

Elektrolit dengesizlikleri halsizlik ve kas yakınmalarından daha ciddi problemlere kadar farklı klinik sonuçlarla ilişkili olabilir. Bu nedenle uzun süreli açlığın tıbbi gözetim olmadan uygulanması risk oluşturabilir.

Su diyetini kimler yapmamalıdır?

Su diyetinin özellikle uzun süreli biçimi herkes için uygun değildir. Kişinin sağlık durumu ve kullandığı ilaçlar açlığa verilen metabolik yanıtı ve komplikasyon riskini değiştirebilir.

Özellikle diyabet veya başka kronik hastalığı bulunanlar, düzenli ilaç kullananlar, hamileler ve emzirenler, çocuklar ve ergenler, ileri yaştaki veya kırılgan kişiler, beslenme yetersizliği bulunanlar ve yeme bozukluğu öyküsü olan kişilerde uzun süreli açlık uygun olmayabilir.

Kan şekeri veya kan basıncını etkileyen ilaç kullanan kişilerde açlık, ilaçların etkisini değiştirebilir. Bu nedenle mevcut hastalık veya düzenli ilaç kullanımı varsa uzun süreli su diyeti düşünülmeden önce sağlık profesyoneli tarafından değerlendirme yapılmalıdır.

Su diyeti sonrası nasıl beslenilmeli?

Uzun süreli açlık sonrasında normal beslenmeye geçiş de açlık dönemi kadar önemlidir. Uzun süreli veya ciddi besin kısıtlamasının ardından beslenmenin kontrolsüz biçimde yeniden başlatılması sıvı ve elektrolit dengesinde önemli değişikliklere yol açabilir.

Bu nedenle özellikle uzun süreli su diyetinden sonra kişinin beslenme durumu ve tıbbi riskleri değerlendirilerek uygun bir beslenme planı oluşturulmalıdır.

Uzun süreli açlık sonrası beslenme

Uzun süren açlığın ardından hızlı ve yüksek miktarda besin tüketmek yerine yeniden beslenme sürecinin kişinin klinik durumuna göre planlanması gerekebilir. Özellikle malnütrisyon riski taşıyan kişilerde refeeding sendromu olarak adlandırılan ciddi metabolik ve elektrolit değişiklikleri gelişebilir.

Bu nedenle uzun süreli açlık sonrasında standart ve herkese uygun tek bir beslenme programından söz etmek doğru değildir.

Hangi tıbbi birime başvurulmalı?

Sağlıklı kilo verme, günlük enerji ve besin gereksinimlerinin belirlenmesi ve kişiye uygun beslenme programının hazırlanması için Beslenme ve Diyet birimine başvurulabilir. Kronik hastalığı, metabolik problemi veya düzenli ilaç kullanımı bulunan kişilerde İç Hastalıkları veya gerekli durumlarda Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları değerlendirmesi de gerekebilir.

Sağlıklı kilo yönetimi ve kişiye özel beslenme planı hakkında bilgi almak için Medicana Beslenme ve Diyet Biriminden randevu alabilirsiniz.