Melanini ne artırır? Melanin az olursa ne olur?

Melanin, hem insanlarda hem de hayvanlarda bulunan ve saça, cilde ve gözlere renk veren bir pigmenttir. Araştırmalar, melaninin cildi ultraviyole (UV) ışınlarından korumaya yardımcı olabileceğini gösterirken, ayrıca, daha yüksek melanin seviyelerinin cilt kanserine yol açabilecek durumların önlenmesine yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Cilt tipi ne olursa olsun, bireyler melanin seviyelerini artırarak cilt kanseri riskini azaltabilirler. Araştırmalar, belirli besin maddelerinin alımını artırmanın, açık tenli kişilerde bile melanin üretimini artırabileceğini göstermektedir. Besin maddeleri, ciltteki melanin miktarını doğal olarak artırmada çok önemli bir rol oynar. Antioksidanlar, A vitamini, C vitamini, E vitamini vücudun melanin üretimini artırmaya yardımcı olabilecek besin maddelerinden bazılarıdır. Ayrıca yeşil çay ve zerdeçal gibi bitkisel ürünler, melanin üretimini artırmaya ve cildi korumaya yardımcı olabilecek flavonoidler ve polifenoller açısından zengindir. Melanin miktarının az olması, cildin güneş ışınlarından daha az korunması anlamına gelir ve bu da kırışıklık, düzensiz doku ve pigmentasyon bozuklukları riskini artırır.

Melanin nedir?

Melanin, vücuttaki çeşitli dokularda, özellikle de deri, saç ve gözlerde bulunan doğal bir pigmenttir.  Cilt ve saç rengini belirlemekten sorumlu olan melanin, bir popülasyonun tarihsel olarak ne kadar güneşe maruz kaldığına bağlı olarak ciltte farklı derecelerde bulunur. Vücutta melanin üretimi ne kadar fazla olursa, gözler, saçlar ve cilt rengi o kadar koyu olur.

Melanin türleri arasında ömelanin, feomelanin ve nöromelanin bulunur. Ömelanin saçta, deride ve meme uçlarının etrafındaki koyu bölgelerde bulunur. Özellikle siyahi popülasyonlarda bol miktarda bulunur ve saça, deriye ve gözlere siyah ve kahverengi pigment sağlar. Ömelanin az miktarda bulunduğunda saç sarı olabilir.

Feomelanin saç ve ciltte de bulunur. Bu melanin türü pembe ve kırmızı renkleri sağlar ve kızıl saçlı bireylerde bulunan ana pigmenttir. Bu melanin türü, ömelanin kadar UV radyasyonunun neden olduğu kansere karşı koruyucu değildir.

Nöromelanin, beynin farklı bölgelerinde bulunan bir melanin türüdür ve bu melaninin kaybı çeşitli nörolojik bozukluklara neden olabilir.

Melanini ne artırır?

Melanin cilt kanseri riskini azaltabilir ve sizi UV ışınlarından koruyabilir. Melanin miktarını artırmanın bilimsel bir yolu bulunmamaktadır. Ancak bazı besin maddeleri ciltteki melanin seviyesini yükseltir:

Antioksidanlar

Antioksidanlar sizi oksidatif hasardan korur. Vücudunuzdaki serbest radikaller her zaman fazladan bir elektron arar ve bu süreçte hücreleri kimyasal olarak yakabilirler. Antioksidanların bağışlayacakları serbest bir elektronları vardır, böylece kontrolsüz serbest radikalleri stabilize ederler. Antioksidan içeren besinler arasında balık, üzüm, çilek, yeşil yapraklı sebzeler, yeşil çay, fasulye, bitter çikolata, pancar, tatlı patates, kırmızı lahana vb. bulunur.

A Vitamini

A vitamini aynı zamanda güçlü bir antioksidan olduğundan, melanin üretiminin artmasıyla ilişkilendirilir. A vitamini vücutta bulunan yağda çözünen bir vitamindir. A vitamini, yeşil yapraklı sebzeler, havuç, mango, bezelye, tatlı patates, morina karaciğeri yağı, somon, ton balığı, tereyağı, brokoli, marul, kırmızı biber, peynir gibi besin kaynaklarından elde edilebilir.

C Vitamini

Bir diğer antioksidan olan C vitamininin melanin üretimi için faydalı olduğu kanıtlanmamıştır, ancak melanin seviyelerini artırabilir. C vitamini erik, kiraz, guava, brokoli, limon, papaya, çilek, portakal gibi yiyeceklerde bulunur.

E Vitamini

Ağız yoluyla alınan E vitamininin melanin miktarını artırdığı öne sürülmektedir. Badem, fındık, yer fıstığı, avokado, mango ve ıstakoz, E vitamini açısından zengin kaynaklardır.

Melanin az olursa ne olur?

Ciltteki melanin miktarı çok düşükse, çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir. Bireyler, UV ışınlarından korunmanın azalması nedeniyle güneşe karşı artan hassasiyet ve güneş yanığı ile cilt kanseri riskinde artış yaşayabilirler. Hipopigmentasyon (cilt renginin açılması) gibi durumlar, ciltte daha açık renkli lekeler oluşmasına ve düzensiz bir ton yaratmasına neden olabilir. Ayrıca, düşük melanin seviyeleri görmeyi etkileyerek, özellikle albinizm gibi durumlarda fotofobi ve görme keskinliğinde azalma gibi sorunlara yol açabilir. Damgalanma ve öz saygı üzerinde etkiler de dâhil olmak üzere psikososyal etkiler ortaya çıkabilir. Genel olarak, düşük melanin hem cilt sağlığını hem de genel refahı tehlikeye atabilir; bu nedenle doğru değerlendirme ve yönetim için bir sağlık uzmanına danışılması gerekir.

En çok melanin hangi yiyeceklerde var?

Melanin doğrudan yiyeceklerden alınmaz. Melanin vücutta üretilen bir pigmenttir. Ancak bazı besinler, melanin üretimini destekleyen maddeler (tirozin, bakır, antioksidanlar gibi) açısından zengindir.

Melanin üretimini destekleyebilen yiyecekler şunlardır:

Tirozin açısından zengin olanlar

• Yumurta
• Süt, yoğurt, peynir
• Tavuk, hindi, kırmızı et
• Balık
• Badem, fındık, ceviz
• Avokado
• Muz

Bakır içerenler (melanin sentezinde çok önemlidir)

• Karaciğer
• Deniz ürünleri (özellikle istiridye)
• Kakao, bitter çikolata
• Kuruyemişler
• Tam tahıllar
• Baklagiller (mercimek, nohut)

Antioksidanlardan zengin olanlar (melanin hücrelerini korur)

• Ispanak, brokoli
• Havuç
• Yaban mersini, böğürtlen
• Domates
• Yeşil çay

Melanin artışı neden olur?

Melanin üretimindeki artış hiperpigmentasyona neden olur. Melanin artışına neden olan diğer durumlar, öncelikle güneş ışığına maruz kalma, dermatolojik rahatsızlıklar, hormonlar, yaş, kalıtsal faktörler, cilt yaralanmaları veya iltihaplanma ve akne sonucu ortaya çıkar. Hiperpigmentasyonun en sık nedeni, melanin üretimini yoğun bir şekilde uyaran güneş ışığına maruz kalmaktır. Yakın zamanda yapılan bir çalışma, erken güneş ışığına maruz kalmanın, koyu lekeleri melazma, iltihap sonrası lekeler ve yaşlılık lekelerine benzeterek nasıl kötüleştirebileceğini göstermiştir. Hormonal faktörlerin neden olduğu hiperpigmentasyonun iki örneği kloazma ve melazmadır. Vücut güneş ışığına maruz kaldığında melanin oluşumunu artıran kadın cinsiyet hormonları östrojen ve progesteronun, kadınlarda yaygın olan bu hastalıktan sorumlu olduğu belirlenmiştir. Hormon replasman tedavisinin hiperpigmentasyon gibi olumsuz bir etkisi vardır

Ciltteki melanin nasıl azaltılır?

Ciltteki melanin miktarını azaltmak genellikle topikal tedaviler, yaşam tarzı değişiklikleri ve çeşitli prosedürlerin bir kombinasyonunu içerir. Yaygın olarak kullanılan bazı yöntemler şunlardır:

Topikal tedaviler

Hidrokinon

Melanin üretimini engelleyebilen bir cilt beyazlatıcı ajandır. Reçetesiz ve reçeteli formlarda mevcuttur.

Retinoidler

A vitamini türevleri hücre yenilenmesini destekler ve koyu lekelerin ve hiperpigmentasyonun azalmasına yardımcı olabilir.

Azelaik asit

Bu asit iltihap önleyici özelliklere sahiptir ve cilt dokusunu iyileştirirken melanin üretimini azaltmaya yardımcı olabilir.

Kojik asit

Mantarlardan elde edilen ve melanin üretimini engelleyerek cildi aydınlatabilen doğal bir asittir.

Kimyasal peelingler

Glikolik asit veya diğer alfa hidroksi asitler kullanılarak yapılan profesyonel peelingler, cildin pul pul dökülmesine ve koyu lekelerin azalmasına yardımcı olabilir.

Lazer tedavileri

Lazer terapisi gibi işlemler, ciltteki fazla melanini hedef alarak parçalayabilir ve daha eşit bir cilt tonu elde edilmesini sağlayabilir.

Kriyoterapi

Kriyoterapi, fazla melanin birikintilerinin dondurulmasını ve zamanla ortadan kaldırılmasını içerir.

Güneşten korunma

Düzenli olarak yüksek SPF'li (güneş koruma faktörü) güneş kremi kullanmak, cildin daha fazla koyulaşmasını önleyebilir ve melanin üretimini artırabilen UV ışınlarına karşı koruma sağlayabilir.

Doğal çözümler

Bazı insanlar, cilt rengini açıcı özelliklere sahip olduğuna inanılan limon suyu, patates suyu veya meyan kökü özü gibi doğal çözümler kullanırlar. Ancak bunlar dikkatli ve etkileri hakkında yeterli bilgi sahibi olunarak kullanılmalıdır.

Dermatoloğa danışın

Kişiye özel tavsiye almak ve bireysel cilt tipine ve endişelerine göre melanin azaltımı için en etkili ve güvenli tedavileri belirlemek amacıyla bir dermatoloğa danışmak çok önemlidir.

Cilt bakımı uygulamalarına dikkatli yaklaşılması gerektiğini bilmek de önemlidir; çünkü aşırı kullanım veya sert uygulamalar cilde zarar verebilir ve daha fazla pigmentasyon sorununa yol açabilir.