B17 vitamini (amigdalin) nedir? Faydaları ve zararları

B17 vitamini olarak adlandırılan amigdalin kayısı çekirdeği ve acı badem gibi doğal kaynaklarda bulunur. Amigdalinden geliştirilen yarı sentetik laetrile de kanser üzerindeki etkileri nedeniyle pek çok araştırmaya konu olur. Bu iki maddenin isimleri sıklıkla birbirinin yerine kullanılsa da içerikleri ve etkileri her zaman aynı değildir. Araştırmalarda ele alınan olası yararların insanlarda ne ölçüde karşılık bulduğu ve kullanımın taşıdığı ciddi riskler amigdaline dikkatle yaklaşmayı gerektirir.

Kısa Cevap: B17 vitamini, amigdalin için kullanılan ancak bilimsel olarak kabul edilmeyen bir adlandırmadır. Bazı meyve çekirdeklerinde bulunan bu bileşiğin kanser tedavisinde yararlı olduğunu gösteren yeterli bilimsel kanıt yoktur. Fındık, badem gibi ürünlerin içindeki amigdalin çok düşüktür. Kişi ayrıca laetrile kullanmıyorsa besinlerle alınan amigdalin genellikle güvenli kabul edilir.

Öne çıkanlar:

• B17 vitamini amigdalin adlı bileşiğin halk arasındaki adıdır. Gerçek bir vitamin değildir.
• Kanseri tedavi ettiğine veya yaşam süresini uzattığına dair güvenilir klinik kanıt yoktur.
• Laetrile, amigdalinin yarı sentetik formudur. Birçok ülkede onaylı bir tedavi yöntemi değildir.
• Amigdalin vücutta siyanür bileşiğine dönüşebildiğinden yüksek dozlarda ciddi zehirlenme riskine yol açabilir. Bu nedenle kullanmadan önce mutlaka bir uzmana danışılmalıdır.

B17 vitamini (amigdalin) nedir?

B17 vitamini, bilimsel adıyla amigdalin, bazı bitkilerin çekirdeklerinde doğal olarak bulunan bir bileşiktir. Özellikle acı badem, kayısı, şeftali ve erik çekirdeklerinde bulunan amigdalin siyanojenik glikozitler adı verilen kimyasal bileşikler grubunda yer alır. Yaygın olarak B17 vitamini olarak bilinse de insan vücudu için gerekli bir besin ögesi değildir. Bu nedenle de aslında bilim dünyasında gerçek bir vitamin olarak kabul edilmez.

Amigdalin hangi besinlerde bulunur?

Amigdalin, özellikle gülgiller (Rosaceae) familyasına ait meyvelerin çekirdeklerinde bulunur. Özellikle acı kayısı çekirdeği ve acı badem, tatlı çeşitlerine göre daha yüksek miktarda amigdalin içerebilir. Ancak amigdalin miktarının yüksek olması, bu besinlerin sağlık açısından daha faydalı olduğu anlamına gelmez. Amigdalin içerdiği bilinen başlıca besinler şunlardır:

• Kayısı çekirdeği
• Acı badem çekirdeği
• Şeftali ve nektarin çekirdeği
• Erik ve kiraz çekirdeği
• Elma ve armut çekirdeği

Amigdalin miktarı, meyvelerin etli kısımlarına kıyasla çekirdeklerinde daha yüksektir. Bu nedenle kayısı, şeftali veya elma gibi meyvelerin normal şekilde tüketilmesiyle çekirdeklerinin yenmesi aynı riskleri taşımaz.

B17 vitamini ne işe yarar? Bilimsel kanıtlar ne söylüyor?

Amigdalinin hücresel düzeyde antioksidan etkiler gösterebileceği düşünülür. Laboratuvar ortamında yapılan bazı çalışmalar amigdalinin farklı biyolojik süreçler üzerinde etkileri olabileceğini gösterir. Ancak laboratuvar çalışmalarından elde edilen bulgular aynı etkilerin insanlarda da görüleceğini söylemek için yeterli değildir.

Amigdalinin bağışıklık sistemi üzerindeki olası etkileri de bilimsel araştırmalara konu olur. Bazı deneysel çalışmalarda bağışıklık hücrelerinin faaliyetlerini etkileyebileceğine ilişkin bulgular elde edilse de sonuçlar amigdalinin bağışıklık sistemini güçlendirdiği anlamına gelmez. Çünkü laboratuvar ortamında gözlemlenen bir etkinin insan vücudunda nasıl sonuçlar doğuracağı kullanılan miktara ve vücudun maddeyi nasıl işlediğine bağlı olarak değişebilir.

Bugüne kadar elde edilen bilimsel veriler, amigdalinin herhangi bir hastalığın önlenmesinde veya tedavisinde etkili olduğunu göstermek için yeterli değildir. Bu nedenle amigdalinin tedavi amacıyla kullanılması önerilmez.

Amigdalin kanser tedavisinde etkili midir?

B17 vitamini kanser ilişkisi, onlarca yıldır tartışılan ancak bilimsel olarak netlik kazanmayan bir konudur. Bu iddianın temelinde, amigdalinin parçalanmasıyla açığa çıkan siyanürün kanser hücrelerini öldürebileceği düşüncesi yer alır. Ancak siyanür sağlıklı hücrelere de zarar verebildiği için bu mekanizma, amigdalinin güvenli ve etkili bir kanser tedavisi olduğu anlamına gelmez.

Amigdalinin kanser üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla insanlar üzerinde de araştırmalar yapılır. Örneğin 1982 yılında yayımlanan ve 178 kanser hastasının katıldığı klinik çalışma, amigdalin ile birlikte uygulanan özel beslenme ve takviye programının hastalığın seyrinde anlamlı bir iyileşme sağlamadığını gösterir. Hastaların büyük bölümünde tümörlerin büyümesi devam ederken bazı katılımcılarda siyanür zehirlenmesiyle ilişkili bulgular da ortaya çıkar.

Araştırmaların ardından yapılan bilimsel değerlendirmeler de amigdalin ve laetrilenin kanser tedavisindeki etkinliğini destekleyen güvenilir klinik kanıtların bulunmadığını gösterir. Bu nedenle kanser tanısı alan kişilerin amigdalin içeren ürünleri doktorlarına danışmadan kullanmaması ve kanıtlanmış onkolojik tedavileri bu ürünler nedeniyle ertelememesi son derece önemlidir.

Amigdalinin zararları ve yan etkileri nelerdir?

Amigdalin zararları değerlendirildiğinde öne çıkan en önemli risk siyanür bileşiğine dönüşme potansiyelidir. Sindirim sistemindeki bazı bakteriler ve enzimler amigdalinin parçalanmasında rol oynar. Açığa çıkan siyanür hücrelerin oksijeni kullanmasını engelleyerek özellikle yüksek miktarlarda alındığında ciddi zehirlenmelere neden olabilir.

Amigdalinin ağız yoluyla alınması, enjeksiyon yoluyla uygulanmasına kıyasla daha yüksek siyanür zehirlenmesi riski taşıyabilir. Bunun nedeni bağırsak bakterilerinin amigdalinin parçalanmasını ve siyanür oluşumunu artırabilmesidir. Özellikle amigdalin içeren takviyelerin veya acı kayısı çekirdeği gibi yüksek amigdalin içeriğine sahip besinlerin tüketilmesi risk oluşturabilir. Zehirlenmenin şiddeti alınan miktara, tüketim biçimine ve kişisel farklılıklara göre değişebilir.

Siyanür zehirlenmesinin belirtileri

Amigdalinin parçalanmasıyla açığa çıkan siyanür, vücudun oksijeni kullanmasını engellediği için başta sinir sistemi ve kalp olmak üzere birçok organı etkileyebilir. Zehirlenme belirtileri kısa sürede ortaya çıkabilir ve alınan miktara bağlı olarak hafif şikayetlerden yaşamı tehdit eden ciddi tablolara kadar ilerleyebilir. Siyanür zehirlenmesinde görülebilen başlıca belirtiler şunlardır:

• Baş ağrısı
• Bulantı ve kusma
• Baş dönmesi ve halsizlik
• Bilinç bulanıklığı ve koordinasyon bozukluğu
• Nefes darlığı ve hızlı solunum
• Çarpıntı ve kalp ritminde değişiklikler
• Ağır vakalarda nöbet ve bilinç kaybı

Amigdalin içeren ürünleri kullanırken nelere dikkat edilmeli?

Amigdalin içeren takviyeler ve çiğ meyve çekirdekleri, siyanür zehirlenmesi riski nedeniyle dikkatle değerlendirilmelidir. Özellikle acı kayısı çekirdeği gibi yüksek miktarda amigdalin içeren kaynaklarda, az miktarda tüketim bile sağlık açısından risk oluşturabilir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), yetişkinlerde üç küçük çiğ kayısı çekirdeğinden fazlasının tek seferde tüketilmesinin güvenli kabul edilen akut maruziyet sınırını aşabileceğini belirtir. Çocuklarda ise küçük bir çekirdek bile bu sınırın aşılmasına neden olabilir.

Amigdalin içeren ürünlerle ilgili dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:

• Amigdalin ve laetrile içeren takviyeler etkinlikleri ve güvenlikleri kanıtlanmadığı için hastalıkların önlenmesi veya tedavisi amacıyla kullanılmamalıdır.
• Çocuklar ve hamileler siyanür zehirlenmesi riski nedeniyle amigdalin içeren takviyelerden ve acı kayısı çekirdeği gibi yüksek amigdalin içeren kaynaklardan uzak durmalıdır.
• Amigdalin içeren ürünler kullanılan ilaçlarla etkileşime girebileceğinden herhangi bir takviye kullanmadan önce doktora danışılmalıdır.
• B17 vitamini adıyla internet üzerinden satılan ürünler, içerikleri ve güvenlikleri konusunda belirsizlikler taşıyabilir. Siyanür zehirlenmesi riski nedeniyle bu ürünlerin satın alınması ve kullanılması önerilmez.
• Amigdalin içeren bir ürünün tüketilmesinin ardından zehirlenmeden şüpheleniliyorsa belirtilerin şiddetlenmesi beklenmeden acil tıbbi yardım alınmalıdır.

Beslenme alışkanlıklarınız veya takviye kullanımı hakkında uzman görüşü almak için Medicana Beslenme ve Diyetetik biriminden randevu alabilirsiniz.