Cilt hastalıkları nelerdir ve nasıl anlaşılır?

Cilt hastalıkları, derinin yapısını ya da görünümünü etkileyen ve kaşıntı, kızarıklık, pullanma, leke ya da kabarcık gibi belirtilerle ortaya çıkan hastalıklardır. En sık görülenleri egzama, sedef hastalığı, ürtiker, akne, rozasea ve ciltte mantar enfeksiyonlarıdır. Bazı cilt değişiklikleri karaciğer hastalığı, çölyak ya da diyabet gibi iç hastalıkların ilk işareti olabilir. Tanı çoğunlukla dermatolojik muayeneyle konur, gerekirse deri biyopsisi ve laboratuvar testleri yapılır.

Öne çıkanlar

• Egzama, sedef hastalığı ve ürtiker kaşıntıyla seyreden en sık cilt hastalıklarıdır.
• Cilt hastalıklarının çoğu bulaşıcı değildir, mantar ve bazı bakteri ya da virüs enfeksiyonları ise bulaşabilir.
• Kaşıntı, sarılık ya da kalıcı kuruluk bazen karaciğer, böbrek veya tiroid hastalığının belirtisi olabilir.
• Şekli, rengi ya da boyutu değişen benler dermatoloji muayenesi gerektirir.

Cilt hastalıkları nelerdir?

Cilt hastalıkları nedenlerine göre iltihabi, enfeksiyöz, alerjik, otoimmün ve kalıtsal olarak gruplandırılabilir. Aşağıda en sık görülen cilt hastalıklarının isimleri ve temel özellikleri yer alıyor.

Egzama (atopik dermatit)

Egzama, cildin kuruduğu, kızarıp kaşındığı ve zaman zaman sulandığı kronik bir hastalıktır. Çoğunlukla çocuklukta başlar ve alerjik nezle ya da astımla birlikte görülebilir.

Sedef hastalığı (psoriazis)

Sedef hastalığında ciltte sınırları belirgin, kırmızı ve üzeri gümüş beyazı pullarla kaplı plaklar oluşur. Dirsek, diz, saçlı deri ve bel bölgesinde sık görülür. Bağışıklık sistemine bağlı kronik bir hastalıktır ve bulaşıcı değildir.

Ürtiker (kurdeşen)

Ürtiker, ciltte aniden çıkan, kaşıntılı ve kabarık kızarıklıklardır. Tek bir kabarıklık genellikle 24 saat içinde kaybolur. Altı haftadan uzun sürerse kronik ürtiker olarak adlandırılır.

Akne (sivilce)

Akne, kıl köklerinin yağ ve ölü hücrelerle tıkanması sonucu yüz, göğüs ve sırtta siyah nokta, beyaz nokta ve iltihaplı sivilceler oluşmasıdır. Ergenlikte sık görülür, yetişkinlikte de devam edebilir.

Rozasea (gül hastalığı)

Rozasea, yüzün orta kısmında kalıcı kızarıklık, kılcal damar belirginleşmesi ve sivilceye benzer kabarıklıklarla seyreden kronik bir hastalıktır.

Ciltte mantar enfeksiyonları

Ayak parmak araları, kasıklar, koltuk altları ve tırnaklar en sık etkilenen bölgelerdir. Kaşıntılı, kenarları belirgin kızarıklıklar ya da renk değişiklikleri görülebilir.

Hangi cilt hastalıkları kaşıntı yapar?

Kaşıntı, cilt hastalıklarının en sık belirtisidir ve yaşam kalitesini belirgin biçimde etkileyebilir. Kaşıntının yeri, süresi ve eşlik eden döküntü tanıya yön verir.

Kaşıntıyla seyreden başlıca cilt hastalıkları:

• Egzama
• Ürtiker
• Kontakt dermatit (temasla gelişen egzama)
• Sedef hastalığı
• Ciltte mantar enfeksiyonları
• Uyuz
• Liken planus
• Dermatitis herpetiformis (çölyakla ilişkili döküntü)

Döküntü olmadan tüm vücutta görülen kaşıntıda karaciğer, böbrek, tiroid ve kan hastalıkları da araştırılabilir.

Cilt hastalıklarının belirtileri nelerdir?

Cilt hastalıklarının belirtileri hastalığın türüne göre değişir, ancak bazı belirtiler pek çok hastalıkta ortaktır. Belirtinin ne zaman başladığı, nerede olduğu ve nasıl değiştiği hekim için önemli ipuçlarıdır.

Ciltte görülebilecek belirtiler:

• Kızarıklık ve kaşıntı
• Kuruluk, pullanma ya da çatlama
• Kabarık lekeler veya kabarcıklar
• İçi sıvı ya da iltihap dolu yaralar
• Ciltte leke, renk açılması ya da koyulaşması
• Uzun süre iyileşmeyen yaralar
• Şekli, rengi ya da boyutu değişen benler

Cilt hangi iç hastalıkların belirtisi olabilir?

Deri, vücudun genel sağlık durumunu yansıtan bir organdır. Bazı iç hastalıklar ilk olarak ciltte fark edilen değişikliklerle kendini gösterebilir. Bu durumlarda tedavi, altta yatan hastalığa göre planlanır.

Karaciğer hastalığı

Karaciğer hastalığının ciltteki belirtileri arasında cildin ve göz aklarının sararması, yaygın kaşıntı, örümcek ağı görünümünde damarlar ve avuç içlerinde kızarıklık sayılabilir.

Çölyak hastalığı

Çölyak hastalığında dirsek, diz ve kalçalarda çok kaşıntılı küçük kabarcıklar (dermatitis herpetiformis) görülebilir. Bu döküntü glutensiz diyetle gerileyebilir.

Diyabet

Diyabette boyun ve koltuk altında koyu renkli kadifemsi lekeler, sık tekrarlayan cilt enfeksiyonları ve yavaş iyileşen yaralar görülebilir.

Tiroid hastalıkları

Tiroid hormonunun az çalışmasında cilt kuruluğu, soğuk ve kalınlaşmış cilt görülebilir. Cilt kuruluğu tek başına çoğunlukla iç hastalığa bağlı değildir, ancak yorgunluk ve kilo değişikliğiyle birlikteyse araştırılabilir.

Nadir görülen cilt hastalıkları nelerdir?

Nadir görülen cilt hastalıkları çoğunlukla bağışıklık sistemi ya da kalıtsal nedenlerle ortaya çıkar. Bu hastalıkların tanısı genellikle deri biyopsisiyle konur ve uzun süreli takip gerektirir.

Nadir görülen cilt hastalıklarına örnekler:

• Pemfigus (ağız ve deride kolay patlayan kabarcıklar)
• Büllöz pemfigoid (çoğunlukla ileri yaşta görülen gergin kabarcıklar)
• Epidermolizis bülloza (hafif sürtünmeyle kabarcık oluşan kalıtsal hastalık)
• Skleroderma (deride sertleşme)
• Hidradenitis süpürativa (koltuk altı ve kasıklarda tekrarlayan iltihaplı şişlikler)

Cilt hastalıkları nasıl teşhis ve tedavi edilir?

Cilt hastalıklarının tanısı çoğunlukla dermatolojik muayeneyle konur. Hekim cildi çıplak gözle ve gerekirse dermatoskop adı verilen büyüteçli cihazla inceler. Tanı net değilse ek testler istenebilir.

Tanıda kullanılan testler

Deri biyopsisi, mantar ve bakteri incelemesi, yama testi (temas alerjisi testi) ve kan tahlilleri en sık kullanılan yöntemlerdir.

Tedavi seçenekleri

Tedavi hastalığa göre değişir. Krem ve merhemler, ağızdan alınan ilaçlar, ışık tedavisi (fototerapi) ve bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar kullanılabilir. Egzama ve sedef gibi kronik hastalıklarda amaç belirtileri kontrol altında tutmak ve atakları azaltmaktır.

İki haftadan uzun süren döküntü, geçmeyen kaşıntı ya da değişen bir ben fark edildiğinde Deri ve Zührevi Hastalıkları (Dermatoloji) bölümüne başvurulması önerilir.