Gastroenteroloji

Gastroenteroloji, yemek borusundan anüse kadar tüm sindirim kanalı ile karaciğer, safra kesesi, safra yolları ve pankreas hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenen bir iç hastalıkları yan dalıdır. Reflü, gastrit, ülser, karaciğer yağlanması, hepatitler ve inflamatuar bağırsak hastalıkları bu bölümün başlıca çalışma alanlarıdır. Tanı ve tedavide gastroskopi, kolonoskopi, ERCP ve endoskopik ultrason (EUS) gibi endoskopik işlemler uygulanır. Medicana Gastroenteroloji bölümlerinde bu işlemler endoskopi ünitelerinde gastroenteroloji doktorları tarafından yapılır.

Öne Çıkanlar

• Gastroenteroloji, sindirim kanalı ile karaciğer, safra yolları ve pankreas hastalıklarıyla ilgilenen iç hastalıkları yan dalıdır.
• Gastroenterolog, iç hastalıkları uzmanlığının ardından en az 3 yıl gastroenteroloji yan dal eğitimi alan hekimdir.
• Uzun süren karın ağrısı, mide yanması, dışkılama alışkanlığında değişiklik ve dışkıda kan gastroenterolojiye başvuru nedenleri arasındadır.
• Gastroskopi, kolonoskopi, ERCP ve EUS hem tanı hem tedavi amacıyla uygulanır.

Gastroenteroloji Nedir?

Gastroenteroloji, sindirim sistemi organları ile karın boşluğunu saran zar olan peritonun hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenen bilim dalıdır. Kelime, Yunanca mide anlamına gelen "gastro", bağırsak anlamına gelen "entero" ve bilim anlamına gelen "logia" sözcüklerinden oluşur. Bu alan, sindirim kanalının yanı sıra sindirime yardımcı organları da kapsar. Gastroenterolojinin ilgilendiği organlar şunlardır:

• Yemek borusu (özofagus)
• Mide
• İnce bağırsak
• Kalın bağırsak (kolon)
• Anüs (makat bölgesi)
• Karaciğer
• Safra kesesi ve safra yolları
• Pankreas
• Periton (karın zarı)

Gastroenterolog Kimdir?

Gastroenteroloji bilim dalında uzmanlaşmış doktorlara gastroenterolog adı verilir. Gastroenterolog, sindirim sistemi hastalıkları ile bu hastalıkların endoskopik teşhis ve tedavi yöntemleri konusunda üst ihtisas yapmış hekimdir. Gastroenterolog olmak için tamamlanan eğitim süreci şöyledir:

• 6 yıllık tıp fakültesi eğitimi
• İç Hastalıkları uzmanlık eğitimi
• En az 3 yıllık gastroenteroloji yan dal (üst ihtisas) eğitimi

Gastroenteroloji Hastalıklarının Belirtileri Nelerdir?

Gastroenteroloji hastalıklarının belirtileri arasında karın ağrısı, şişkinlik, mide yanması, ishal veya kabızlık, dışkıda kan ve açıklanamayan kilo kaybı yer alır. Bu şikayetler geçici olabilir, ancak uzun süren veya sık tekrarlayan belirtiler bir sindirim sistemi hastalığının işareti olabilir. Aşağıdaki belirtiler görüldüğünde gastroenteroloji uzmanına başvurulması önerilir:

• Karın ağrısı, şişkinlik ve gaz
• Mide yanması, ekşime ve yutma güçlüğü
• Bulantı ve kusma
• İshal, kabızlık veya dışkılama alışkanlığında değişiklik
• Dışkıda kan veya siyah renkli dışkı
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Ciltte ve gözlerde sararma (sarılık)
• Nedeni bulunamayan kansızlık

Kanlı kusma, siyah dışkı veya şiddetli karın ağrısı gibi durumlarda vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.

Gastroenteroloji Neye Bakar?

Gastroenteroloji, yemek borusu, mide, bağırsaklar, karaciğer, safra yolları ve pankreası etkileyen sindirim sistemi (gastrointestinal sistem) hastalıklarına bakar. Bu hastalıkların tanı ve tedavisi gastroenteroloji bölümü tarafından yapılır. Hastalıklar etkiledikleri organlara göre gruplandığında daha kolay anlaşılır.

Yemek borusu ve mide hastalıkları

Bu grup, en sık görülen sindirim sistemi şikayetlerinin kaynağıdır.

• Gastroözofageal reflü hastalığı
• Gastrit
• Dispepsi (hazımsızlık)
• Peptik ülser hastalığı
• Yemek borusu kanseri
• Mide kanseri

Bağırsak hastalıkları

İnce ve kalın bağırsağı etkileyen hastalıklar sindirim ve dışkılama düzenini bozabilir.

• Huzursuz bağırsak sendromu (irritabl bağırsak sendromu)
• Kabızlık
• İnflamatuar bağırsak hastalıkları (ülseratif kolit, Crohn hastalığı)
• Çölyak hastalığı
• Kalın bağırsak (kolon) kanseri

Karaciğer hastalıkları

Karaciğer hastalıkları uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir.

• Yağlı karaciğer hastalığı
• Hepatitler (hepatit B, hepatit C, otoimmün hepatit, alkolik hepatit)
• Wilson hastalığı ve hemokromatozis
• Primer biliyer kolanjit ve primer sklerozan kolanjit
• Karaciğer sirozu

Safra yolları ve pankreas hastalıkları

Bu hastalıklarda tanı ve tedavi için çoğunlukla ERCP ve EUS gibi ileri endoskopik yöntemler kullanılır.

• Safra kesesi ve safra yolu taşları, kanserleri
• Pankreas hastalıkları (pankreas kanseri, kistleri, pankreas iltihapları)

Anal bölge ve karın zarı hastalıkları

Bu hastalıkların bir kısmında genel cerrahi ile birlikte çalışılır.

• Hemoroid, anal fissür
• Periton (karın zarı) hastalıkları

Gastroenteroloji Bölümünde Uygulanan İşlemler

Gastroenteroloji bölümünde uygulanan başlıca işlemler arasında gastroskopi, kolonoskopi, ERCP, endoskopik ultrason (EUS) ve Fibroscan yer alır. Bu işlemler endoskopi üniteleri ve laboratuvarlarda hem tanı hem tedavi amacıyla uygulanır. Endoskopik işlemler bu konuda uzmanlaşmış gastroenterologlar tarafından yapılır.

Gastroskopi (üst gastrointestinal sistem endoskopisi)

Yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağı ucunda kamera bulunan ince bir tüple incelenir. İşlem sırasında gerektiğinde biyopsi alınır.

Kolonoskopi

Kalın bağırsağın tamamı kameralı bir tüple incelenir. İşlem sırasında polip alınabilir ve biyopsi yapılabilir.

ERCP (endoskopik retrograd kolanjiopankreatografi)

Safra ve pankreas kanallarındaki taş, darlık ve tıkanıklıkların tanı ve tedavisinde kullanılır.

Endoskopik ultrason (EUS)

Endoskopi ve ultrason birlikte kullanılır. Sindirim kanalı duvarı, pankreas ve safra yolları ayrıntılı olarak görüntülenir.

Karaciğer transient elastografi (Fibroscan)

Karaciğerdeki yağlanma ve sertleşme (fibrozis) iğne kullanılmadan ölçülür.

Diğer endoskopik ve tanısal işlemler

• Sindirim sistemi darlıklarının balon ve buji ile genişletilmesi (dilatasyon)
• Sindirim sistemi darlıklarına endoskopik stent yerleştirilmesi
• Sindirim sistemi kanamalarında skleroterapi, hemoklips ve argon plazma koagülasyonu
• Özofagus varislerine bant ligasyonu
• PEG (Perkütan Endoskopik Gastrostomi)
• Mide balonu ve mide botoksu
• pH metre ve manometre
• Karaciğer biyopsisi