Yanığa ne iyi gelir? Yanık en hızlı nasıl geçer?

Yanıklar genellikle ısı, elektrik akımı, radyasyon veya kimyasal maddelerle doğrudan veya dolaylı temas sonucu oluşur. Yanıklar hücre ölümüne yol açabilir ve bu yüzden ciddi yaralanmalar olarak kabul edilir. Bu da hastaneye yatmayı gerektirebilir ve ölümcül olabilir. Yüzeysel bir yanık (veya birinci derece yanık) genellikle bir hafta içinde kendiliğinden iyileşir. İkinci derece yanık ise genellikle 2 hafta içinde iyileşir. Birinci ve ikinci derece yanıklar genellikle belirgin bir iz bırakmaz. Ancak enfeksiyonu önlemek için iyileşme sürecinde cildin temiz ve kuru tutulması önemlidir. Genellikle küçük ve hafif yanıkları evdebulunan merhemlerle tedavi edebilirsiniz. Üçüncü derece yanıklar ise cildin beyazlaşması, kömürleşmesi ya da hissizlik ile kendini gösterebilir ve acil tıbbi müdahale gerektirir. Ayrıca yanık el, yüz, ayak veya genital bölgede ise, geniş bir alanı kaplıyorsa, elektrik ya da kimyasal kaynaklıysa veya enfeksiyon belirtileri varsa mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Yanık dereceleri nelerdir?

Yanıklar, derinin yüzeyine ne kadar derin ve şiddetli bir şekilde nüfuz ettiklerine bağlı olarak birinci, ikinci veya üçüncü derece olarak sınıflandırılır.

Birinci derece (yüzeyel) yanıklar

Birinci derece yanıklar yalnızca epidermisi, yani cildin dış tabakasını etkiler. Yanık bölgesi kırmızı, ağrılı, kuru ve kabarcıksızdır. Hafif güneş yanığı buna bir örnektir. Uzun süreli doku hasarı nadirdir ve genellikle cilt renginde artış veya azalma şeklinde kendini gösterir.

İkinci derece (kısmi kalınlıkta) yanıklar

Derinin epidermis ve dermis tabakasının bir kısmını etkiler. Yanık bölgesi kırmızı, kabarcıklı görünür ve şişmiş ve ağrılı olabilir.

Üçüncü derece (tam kalınlıkta) yanıklar

Üçüncü derece yanıklar epidermis ve dermisi tahrip eder. Üçüncü derece yanıklar ayrıca altta yatan kemiklere, kaslara ve tendonlara da zarar verebilir. Yanık bölgesi beyaz veya kömürleşmiş görünür. Sinir uçları tahrip olduğu için bölgede his yoktur.

Yanık nasıl geçer?

Yanığın nasıl geçeceği, yanığın derecesine ve büyüklüğüne bağlıdır. Öncelikle doğru ilk yardım uygulanmalıdır. Hafif bir yanığı tedavi etmek için şunları yapabilirsiniz:

Giysilerinizi ve takılarınızı çıkarın

Yanık cildinizi örten her şeyi çıkarın. Yanık cilt şişer, bu nedenle özellikle yüzükler olmak üzere tüm takılarınızı da çıkarın.

Yanığı soğutun

Yanık bölgesini oda sıcaklığındaki akan suyun altına en az 10-20 dakika tutarak soğutabilirsiniz. Çok soğuk su ve buzdan kaçının.

Yanığı yıkayın

Yanığı sabun ve soğuk suyla nazikçe yıkayın. Yanık bir tür yaradır. Bu nedenle, enfeksiyonu önlemek için temiz tutmak önemlidir.

Merhem uygulayın

Yanığı temizlendikten sonra, ince bir tabaka antibiyotik merhem sürün. Bu, cildinizi bakterilerden korur ve enfeksiyonu önlemeye yardımcı olur. Merhemler ayrıca bir bariyer oluşturarak pansumanın cildinize yapışmasını engeller.

Pansuman yapın

Merhemi sürdükten sonra yanığınızı bir pansumanla sarın. Steril, basit bir gazlı bez kullanın. Ya da merhemin üzerine yapışmayan bir ped yerleştirip bölgeyi gevşek bir şekilde gazlı bezle sarabilirsiniz. Pansumanı günde bir veya iki kez ya da kirlendiğinde veya ıslandığında değiştirin.

Ağrı kesici ilaçlar kullanın

Yanıktan kaynaklanan ağrınız varsa, asetaminofen, ibuprofen veya naproksen gibi ağrı kesici ilaçlar alabilirsiniz

Bol su içerek vücudunuzun susuz kalmasını önleyin

Cilt, enfeksiyonları dışarıda tutan ve sıvıları içeride tutan bir bariyerdir. Cildiniz yıprandığında, sıvı kaybınız daha hızlı olabilir. Sıvı kaybını telafi etmek için bol su içerek vücudunuzun susuz kalmasını engelleyin.

Yanığı takip edin

Yanıklar ilk 48 saatte çok değişebilir. Enfeksiyon belirtileri (kızarıklık veya şişliğin kötüleşmesi gibi) görürseniz, hemen tıbbi yardım alın.

Kabarcıkları patlatmayın

Kabarcıklar cildi korur. Yanık kabarcıklarını patlatmak, bakterilerin yaranıza girmesine ve enfeksiyona neden olabilir. Bu nedenle, yanığı tedavi ederken kabarcıkları patlatmamaya özen gösterin.

Yanık cildinizi koruyun

Yanık cildi ultraviyole (UV) ışınlarından korumak da önemlidir. Dışarıdayken yanık bölgesini örtülü tutun.

Ciddi bir yanığınız varsa, derhal acil tıbbi yardım alın. Bu sırada yanığı temiz, kuru bir bez veya steril bir bandajla kapatabilirsiniz

Yanığa ne iyi gelir?

Basit ilk yardım yöntemleriyle küçük yanıkları evde tedavi edebilirsiniz.  Hafif yanıklarda bölgeyi 10-20 dakika boyunca serin (soğuk değil) suyun altında tutmak en etkili ilk adımdır. Bu, ağrıyı azaltırken yanığın derinlere işlemesini önler. Enfeksiyonu önlemek için yanık soğuduktan sonra hafif sabun ve suyla nazikçe temizleyin. Sonrasında bölge nazikçe kurulanmalı ve temiz tutulmalıdır. Hafif (birinci derece) yanıklarda Aloe vera jeli veya hidrokortizon içeren kremler uygulamak yanığı yatıştırabilir ve iyileşmeyi hızlandırabilir. İbuprofen veya asetaminofen gibi steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar (NSAID'ler) almak ağrıyı hafifletmeye ve iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir. Yanığı enfeksiyon ve tahriş edici maddelerden korumak için steril, yapışmayan bir bandaj veya pansuman kullanın.

İkinci derece yanıklarda oluşan su kabarcıkları patlatılmamalı, bölge steril bir gazlı bezle kapatılmalı ve gerekirse doktora başvurulmalıdır. Diş macunu, yoğurt, salça, yağ gibi maddeler yanığa sürülmemelidir; bunlar enfeksiyon riskini artırabilir. Yanık büyük bir alanı kaplıyorsa, yüz, el, ayak veya genital bölgede ise, elektrik ya da kimyasal madde nedeniyle oluşmuşsa ya da enfeksiyon belirtileri varsa mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Yanık ne zaman tehlikelidir?

Yanıklar, genellikle aşırı sıcaklıklar nedeniyle oluşan bir tür doku hasarıdır. Termal yanıklar, haşlanma yanıkları, alev yanması, temas yanıkları, kimyasal yanıklar, elektrik yanıkları, donma yanıkları ve radyasyon yanıklarının tehlikeli olup olmadığı, şiddeti, büyüklüğü ve derinliğine göre değişiklik gösterir. Üçüncü derece yanıklar, cildin tüm katmanlarını etkilediği ve ciltteki sinirleri potansiyel olarak hasarlandırdığı için daha ciddidir. Bu da onları özellikle tehlikeli kılar çünkü sinir hasarı nedeniyle ağrı hissedemezsiniz. Bu yanıkların iyileşmesi uzun zaman alabilir ve genellikle iz bırakır. Üçüncü derece yanık durumunda mutlaka tıbbi yardım almalısınız. Bu tür bir yaralanma genellikle enfeksiyon, kan kaybı, sinir sistemi hasarı ve şok gibi komplikasyonlara yol açar.

2. derece yanık nasıl olur?

İkinci derece yanıklar (kısmi kalınlıkta yanıklar olarak da bilinir) derinin epidermis ve dermis tabakasının bir kısmını etkiler. Yanık bölgesi kırmızı, kabarcıklı görünür ve şişmiş ve ağrılı olabilir.

İkinci derece yanıkların çoğu aşağıdaki nedenlerden kaynaklanır:

• Haşlanma yaralanmaları
• Alevler
• Sıcak bir cisimle kısa süreliğine temas eden cilt
• Güneş yanığı
• Kimyasallar
• Elektrik

Yanığa ne sürülür?

Yanık tedavisinde uygun uygulama, yanığın şiddetine bağlıdır. Birinci derece ve küçük ikinci derece yanıklar gibi hafif yanıklar için, yanığı 10-20 dakika boyunca soğuk (buz gibi olmayan) suyla soğutmak, ısıyı, ağrıyı ve şişmeyi azaltmaya yardımcı olur. Soğutmadan sonra, aloe vera jeli uygulamak rahatlatıcı bir etki sağlayabilir ve iyileşmeyi destekleyebilir. Hafif bir hidrokortizon krem de yüzeysel yanıklar için iltihabı ve kaşıntıyı azaltabilir. Ayrıca, yanık temizlendikten sonra, basitrasin gibi ince bir antibiyotik merhem tabakası enfeksiyonu önlemeye yardımcı olabilir. Yanığı steril, yapışmayan bir bandaj veya pansumanla kapatmak, tahriş ve enfeksiyondan korur. Nazik, kokusuz bir nemlendirici kullanmak, iyileşme sürecinde bölgenin nemli kalmasına yardımcı olabilir. Doğrudan buz uygulamaktan kaçınmak önemlidir, çünkü bu yaralanmayı kötüleştirebilir ve ciltte ısıyı hapsedebilecek tereyağı veya yağlardan uzak durulmalıdır. Üçüncü derece yanıklar veya geniş alanları ya da hassas bölgeleri kapsayan yanıklar gibi daha ciddi yanıklar için, doğru tedavi için derhal tıbbi yardım almak çok önemlidir.

Yanık acısı ne zaman geçer?

Hafif bir yanığınız varsa, birkaç gün içinde kendinizi daha iyi hissetmeye başlayabilirsiniz. İkinci derece bir yanık 1-3 hafta boyunca ağrıya neden olabilir. Sinirlerinize zarar veren ciddi bir yanığınız varsa, hiç ağrı hissetmeyebilirsiniz.

Yanık izi nasıl geçer?

Yanıklar kalıcı izler bırakabilir. Genel olarak yanık izlerinin rengi ve belirginliği 6–12 ay içinde azalır; ancak derin yanıklarda tamamen kaybolmayabilir. Yanığın iyileşme sürecinde iyi bakım yapılması, kötü izlerin oluşmasını önlemeye yardımcı olabilir:

• Yara izli bölgeyi krem veya losyonlarla nemlendirmek, elastikiyeti artırmaya ve yara izlerinin görünümünü azaltmaya yardımcı olabilir.
• Silikon jel veya silikon tabaka, iz görünümünü azaltmada en etkili yöntemlerden biridir; günde düzenli ve birkaç ay kullanılmalıdır. Bu ürünler, yara izini nemlendirmeye ve iyileşmeyi desteklemeye yardımcı olan bir bariyer oluşturur.
• Daha büyük veya daha ciddi yara izleri için, basınçlı giysiler giymek zamanla yara dokusunu düzleştirmeye ve yumuşatmaya yardımcı olabilir.
• E vitamini, aloe vera veya hidrokinon gibi içerikler barındıran reçetesiz ürünler cilt dokusunu ve rengini iyileştirmeye yardımcı olabilir. Öneriler için bir dermatoloğa danışın.
• Kimyasal peeling uygulamaları, cildi pul pul dökerek yanık izlerindeki doku ve renk bozukluklarını iyileştirebilir
• Lazer tedavileri kızarıklığı azaltabilir, dokuyu pürüzsüzleştirebilir ve yara izlerinin genel görünümünü iyileştirebilir. Bu seçenek genellikle birden fazla seans gerektirir.
• Mikroiğneleme işlemi, ciltte kontrollü mikro yaralanmalar oluşturmak için minik iğnelerin kullanılmasını içerir; bu da kolajen üretimini teşvik eder ve yara izlerinin görünümünü iyileştirir.
• Dermabrazyon işlemi, cildin üst tabakasını soyarak yara izlerinin düzeltilmesine yardımcı olur.
• Bazı durumlarda, belirgin yara izlerini gidermek veya düzeltmek için cerrahi müdahale önerilebilir.

Zeytinyağı yanığa iyi gelir mi?

Zeytinyağı çeşitli sağlık yararları nedeniyle övülse de, yanık tedavisinde önerilmez. Bunun nedenlerinden biri, zeytinyağının ciltte ısıyı hapsedebilmesi ve bu durumun yanığın soğumasını ve düzgün bir şekilde iyileşmesini engelleyerek durumu daha da kötüleştirebilmesidir. Ayrıca, zeytinyağı da dahil olmak üzere yağların uygulanması, bakteri hapsedebilecek bir bariyer oluşturarak enfeksiyon riskini artırabilir. Dahası, zeytinyağı steril bir tedavi yöntemi değildir; yanıklar için özel olarak formüle edilmiş tıbbi sınıf merhemlerin aksine, kirleticileri içeri sokabilir. Etkili bir tedavi için, yanığı soğuk suyla soğutmak, aloe vera jeli uygulamak ve steril pansuman kullanmak gibi uygun ilk yardım önlemleri en iyisidir.