Serum albumin düşüklüğünde ne yemeli? Serum albumin düşüklüğü neden olur?

Albumin, karaciğerde üretilen ve kandaki en önemli proteinlerden biri olan bir plazma proteinidir. Vücutta sıvı dengesinin korunmasına yardımcı olurken hormonlar, vitaminler, yağ asitleri ve bazı ilaçların taşınmasında da görev alır. Albumin düşüklüğü (hipoalbüminemi) tek başına bir hastalık değildir; çoğunlukla karaciğer, böbrek veya sindirim sistemi hastalıkları ile kronik iltihabi durumlar gibi altta yatan sağlık sorunlarının bir belirtisi olarak ortaya çıkar. Bu nedenle albumin düzeyinin normale döndürülmesi için altta yatan sağlık sorununun tedavi edilmesi ve gerekli durumlarda beslenme desteğinin sağlanması gerekir.

Serum albumin düşüklüğü neden olur?

Albumin düşüklüğü, vücudun yeterli miktarda albumin üretememesi, üretilen albuminin böbrekler veya bağırsaklar yoluyla normalden fazla kaybedilmesi ya da vücutta sıvı birikimine bağlı olarak kandaki albumin yoğunluğunun seyrelmesi sonucu ortaya çıkabilir. Bu duruma en sık karaciğer sirozu gibi karaciğer hastalıkları, kronik böbrek hastalığı ve nefrotik sendrom gibi böbrek hastalıkları, kalp yetmezliği, ciddi yanıklar, ağır enfeksiyonlar ve protein kaybına neden olan bağırsak hastalıkları yol açar. Bu nedenle albumin düşüklüğü saptandığında altta yatan nedenin belirlenmesi, uygun tedavinin planlanması açısından büyük önem taşır.

Klinik açıdan önemli bir nokta şudur: hipoalbüminemi çoğu zaman beslenme yetersizliğinden değil, vücuttaki akut faz iltihabi yanıttan kaynaklanır; inflamatuar sitokinler, protein alımı yeterli olsa dahi karaciğerin albumin üretimini baskılayabilir. Bu nedenle albumin düşüklüğü saptanan her hastada öncelikle altta yatan hastalığın araştırılması gerekir.

Serum albumin düşüklüğünde ne yemeli: Beslenme önerileri

Beslenme tek başına albumin düzeyini artıran bir tedavi yöntemi değildir; ancak yetersiz beslenmenin düzeltilmesine katkı sağlayarak vücudun ihtiyaç duyduğu protein ve enerjiyi karşılamaya yardımcı olur. Bu sayede karaciğerin albumin üretimini destekleyebilir ve tedavi sürecinin önemli bir parçasını oluşturabilir.

Avrupa Klinik Beslenme ve Metabolizma Derneği'nin (ESPEN) hastane beslenmesi kılavuzu, malnütrisyon riski taşıyan veya akut-kronik hastalığı olan yetişkinlerde günlük protein alımının vücut ağırlığının kilogramı başına en az 1,0 gram olmasını belirtir. Yaşlı bireylerde ve hastalık durumunda ise bu miktarın 1,2-1,5 g/kg'a ciddi hastalık veya yara iyileşmesi gereken durumlarda ise 2 g/kg'a kadar çıkabileceğini belirtmektedir.

• Bu çerçevede önerilen protein kaynakları şunlardır:
• Yumurta, yağı azaltılmış süt ve süt ürünleri (yoğurt, lor, süzme peynir)
• Yağsız kırmızı et, tavuk, hindi ve balık
• Baklagiller (mercimek, nohut, kuru fasulye)
• Soya ve soya ürünleri
• Kuruyemişler ve tohumlar (böbrek hastalığı yoksa)

Protein alımının yanı sıra günlük kalori ihtiyacının da karşılanması gerekir; yetersiz kalori alımı, alınan proteinin enerji üretiminde harcanmasına ve albumin sentezine yönlendirilememesine yol açar. Bu nedenle beslenme planı sadece "protein artırma" değil, dengeli bir kalori-protein kombinasyonu şeklinde kurgulanmalıdır.

Hangi hastalarda protein alımı sınırlandırılmalıdır?

Serum albumin düşüklüğünde beslenme yaklaşımı, altta yatan hastalığa göre kişiselleştirilmelidir. Böbrek fonksiyonu ciddi düzeyde azalmış (glomerüler filtrasyon hızı 30 ml/dk/1,73 m²'nin altında olan) hastalarda yüksek protein alımı böbrekler üzerinde ek yük oluşturabileceğinden, ESPEN'in polimorbid hastalarla ilgili pratik kılavuzu bu grupta protein alımının 0,8 g/kg/gün düzeyine çekilmesini önermektedir.

Benzer şekilde ilerlemiş karaciğer sirozunda ve hepatik ensefalopati riski olan hastalarda protein miktarı ve kaynağı hepatoloji uzmanı gözetiminde belirlenmelidir. Bu nedenle "daha fazla protein her zaman daha iyidir" yaklaşımı, böbrek ve karaciğer hastalığı olan bireyler için güvenli değildir.

Serum albumin düşüklüğünün belirtileri nelerdir?

Hafif albumin düşüklüğü genellikle belirti vermez ve çoğu zaman rutin kan tahlilinde saptanır.

Albumin düşüklüğü belirtileri şunlardır:

• Ayak bilekleri, bacaklar ve göz kapaklarında şişlik (ödem)
• Karında sıvı birikimi (asit)
• Halsizlik ve yorgunluk
• Yara iyileşmesinde gecikme
• Enfeksiyonlara daha yatkın olma
• İdrar renginde değişiklik
• İstemsiz kilo kaybı.

Bu belirtilerden bir veya birkaçının görülmesi durumunda, özellikle bacaklarda veya ayaklarda şişlik gelişmesi ya da yakınmaların devam etmesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulması önerilir.

Hasta perspektifi: Serum albumin düşüklüğü hakkında sık yapılan yanılgılar

Albumin düşüklüğü tanısı alan hastalar arasında beslenmeyle ilgili sıkça yanlış bilgiye rastlanır. En yaygın yanılgılar şöyle sıralanabilir:

"Albumin düşüklüğünde bol yumurta ve et yemenin tek başına değeri düzelteceği düşünülür." (Yaygın yanılgı)

Gerçekte hipoalbüminemi çoğu zaman iltihabi bir sürecin göstergesidir ve altta yatan hastalık tedavi edilmeden sadece protein artırmak albumin düzeyini normale döndürmeyebilir. (Gerçek)

"Albumin takviyesi ya da serumunun her düşük albumin vakasında verilmesi gerektiği düşünülür." (Yaygın yanılgı)

İntravenöz albumin uygulaması yalnızca ciddi, semptomatik ve belirli klinik durumlarda (örneğin ağır yanık, şiddetli asit) hastane ortamında değerlendirilen bir tedavi yöntemidir, rutin bir beslenme desteği değildir. (Gerçek)

"Böbrek hastalığı olan herkesin daha fazla protein tüketmesi gerektiği sanılır. " (Yaygın yanılgı)

İleri evre kronik böbrek hastalığında aşırı protein alımı böbrek üzerindeki yükü artırabileceğinden, protein miktarı nefroloji uzmanı ve diyetisyen tarafından hastalığın evresine göre belirlenmelidir. (Gerçek)

"Bacaklardaki şişliğin sadece tuz fazlalığından kaynaklandığı düşünülür. " (Yaygın yanılgı)

Ödem, düşük albumine bağlı onkotik basınç azalmasından da kaynaklanabilir; bu nedenle şişlik şikayeti olan kişilerin kan albumin düzeyinin de değerlendirilmesi gerekir. (Gerçek)

"Albumin düşüklüğünün yalnızca yetersiz beslenen kişilerde görüldüğü sanılır. " (Yaygın yanılgı)

 İyi beslenen ancak ciddi enfeksiyon, ameliyat sonrası dönem veya kronik hastalığı olan kişilerde de inflamasyona bağlı olarak albumin düşebilir. (Gerçek)

Ne zaman doktora ne zaman acile başvurulmalı?

Rutin kan tahlilinde saptanan hafif albumin düşüklüğü çoğu zaman acil bir durum değildir. Ancak altta yatan nedenin belirlenmesi ve gerekli görüldüğünde uygun tedavinin planlanabilmesi için hekim tarafından değerlendirilmesi önerilir. Bununla birlikte; bacaklarda, ayak bileklerinde veya göz kapaklarında hızla artan şişlik, idrarda köpüklenme, idrar renginde değişiklik ya da idrar miktarında azalma, istemsiz kilo kaybı, sürekli halsizlik ve iştahsızlık gibi belirtiler geliştiğinde doktora başvurulması önerilir. Karında belirgin şişlik ile birlikte hızlı kilo alımı ve nefes darlığı, bilinç bulanıklığı, aşırı uyku hali, cilt veya gözlerde sararma, ateş, titreme ya da genel durumun hızla kötüleşmesi gibi bulgular ise acil tıbbi değerlendirme gerektirebilir.