Ertesi gün hapı nedir? Ertesi hapı nasıl ve ne zaman kullanılır?

Ertesi gün hapı, korunmasız cinsel ilişki sonrası istenmeyen gebeliği önlemek için kullanılan acil bir doğum kontrol yöntemidir. Yüksek hormon içeriği sayesinde yumurtlamayı geciktirerek veya döllenmeyi engelleyerek etki gösterir. Etkinliğinin yüksek olması için ilişkiden sonra mümkün olan en kısa sürede, ideal olarak ilk 24 saat içinde alınması önerilir; kullanılan ilacın türüne bağlı olarak 72 ila 120 saat içinde de etkili olabilir.

Ertesi gün hapı nedir?

Ertesi gün hapı, korunmasız cinsel ilişki sonrasında istenmeyen gebeliği önlemek amacıyla kullanılan acil kontrasepsiyon yöntemidir. İlişkiden sonra ne kadar erken alınırsa o kadar etkilidir ve ideal olarak ilk 24 saat içinde kullanılması önerilir. Doğum kontrol yöntemlerinden biri olan kondomların yırtılması durumunda ya da doğrudan korunmasız cinsel ilişkiye girildiği zaman kullanılmaktadır.

Günümüzde yalnızca progesteron hormonu içeren ertesi gün haplarının yanı sıra progesteron ve östrojen hormonlarını birlikte içeren ve yalnızca östrojen hormonu içeren farklı ertesi gün hapları kullanılmaktadır. Yalnızca progesteron hormonu içeren haplar yumurtlamayı durdurmakta ve gebelik oluşumunu engellemektedir. İki hormonu birlikte içeren haplar hem yumurtlamayı durdurmakta hem de ceninin rahim içine yerleşmesini engellemektedir.

Ertesi gün hapı nasıl kullanılır?

Ertesi gün hapı kullanmadan önce mutlaka ilacın prospektüsü dikkatle okunmalıdır, çünkü kullanım şekli markaya göre değişebilir. Bazı haplar tek doz şeklinde kullanılırken, bazıları belirli aralıklarla alınan iki dozdan oluşur. Önerilen dozun üzerinde kullanmak sağlık sorunlarına yol açabilirken, eksik doz almak hapın etkisini azaltır. Ayrıca ertesi gün hapı yalnızca acil durumlar için uygundur; düzenli bir doğum kontrol yöntemi değildir. Sürekli veya sık kullanımı önerilmez ve korunma amacıyla alternatif, düzenli yöntemler tercih edilmelidir.

Ertesi gün hapı ne zaman kullanılmalı?

Ertesi gün hapının adından dolayı yalnızca korunmasız ilişkiden sonraki gün alınması gerektiği düşünülse de, bu doğru değildir. Etkinliği, cinsel ilişkiden sonra ne kadar erken alındığına bağlıdır. İlişkiden hemen sonra alındığında koruyuculuğu en yüksek düzeydedir. Genel olarak ilk 72 saat içinde kullanılması gerekir; bu süreden sonra gebeliği önleme etkisi büyük ölçüde kaybolur. İlk 24 saat içinde alındığında gebeliği önleme oranı %90–%98 arasında iken, ilk 48 saat içinde alındığında bu oran yaklaşık %75’e düşer. Bu nedenle, mümkün olan en kısa sürede kullanılması çok daha etkilidir.

Ertesi gün hapının yan etkileri/zararları nelerdir?

Korunmasız cinsel ilişkide istenmeyen gebeliği önlemede etkin sonuçlar alınmasını sağlayan ertesi gün hapının yüksek dozda ya da belirtilenlerin dışında yanlış kullanımı bazı sağlık sorunlarına neden olabilmektedir. Yüksek oranda progesteron hormonu içeren ilacı doz aşımıyla kullananlarda bu hormon nedeniyle yan etkiler görülmektedir. Bu yan etkiler bazı durumlarda tek dozda bile görülebilmektedir.

Ertesi günü hapının en sık görülen yan etkisi adet düzensizliğidir. Bu düzensizlik tek kullanımda bile birkaç ay boyunca sürebilmektedir. Adet düzensizliğinin yanı sıra çoğu kadında mide bulantısı ve kusma da görülmektedir. Özellikle ilaç alındıktan sonraki ilk birkaç saat içinde kusan kadınların, ilacın etkisini kaybetmesi nedeniyle aynı dozda ilacı yeniden kullanmaları gerekmektedir. Mide bulantısı, kusma ve göğüs hassasiyeti ilacın alınmasının ardından birkaç gün boyunca kendini gösterebilir.

Ertesi gün hapının yan etkileri:

• Adet düzensizliği,
• Baş ağrısı ve baş dönmesi,
• Mide bulantısı ve kusma,
• Ara kanamalar,
• Meme hassasiyeti,
• Yorgunluk ve halsizlik hissi,
• Karın bölgesinde şişkinlik,
• Karın ağrısı.

Bazı kadınlarda bu belirtilerin hepsi görülebilirken bazılarında hiçbiri ortaya çıkmamaktadır. Ayda 1 dozu aşmamak ve nadiren kullanmak ertesi gün hapının yan etkilerini azaltmakta ve hormon dengesinin bozulmasına engel olmaktadır.

Ertesi gün hapı alındıktan sonra nelere dikkat edilmeli?

Ertesi gün hapı alındıktan sonra vücutta bazı geçici değişiklikler görülebilir ve bu süreçte dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. Hap alımını takip eden saatlerde mide bulantısı, baş dönmesi veya hafif karın ağrısı yaşanabilir; kusma durumunda ilacın tekrar alınması gerekebilir. Adet kanaması beklenenden birkaç gün erken ya da geç gerçekleşebilir, bu durum genellikle normal kabul edilir. Ancak adet gecikmesi bir haftayı aşarsa veya şiddetli ağrı ve yoğun kanama gibi belirtiler ortaya çıkarsa mutlaka bir sağlık uzmanına başvurulmalıdır. Ayrıca ertesi gün hapı, alındığı ilişkiden sonraki cinsel birliktelikler için koruma sağlamaz; bu nedenle ek korunma yöntemlerinin kullanılması önerilir.

Ertesi gün hapı ile doğum kontrol hapı arasındaki farklar

Ertesi gün hapı ve doğum kontrol hapı, gebeliği önlemeye yönelik olsa da kullanım amacı, etki mekanizması ve kullanım sıklığı açısından birbirinden farklıdır. Ertesi gün hapı, korunmasız cinsel ilişki sonrasında ya da kullanılan korunma yönteminin başarısız olduğu acil durumlarda tercih edilir ve yüksek doz hormon içerir. Bu hap, yumurtlamayı geciktirerek ya da döllenmeyi engelleyerek gebelik riskini azaltır. Doğum kontrol hapları ise düzenli olarak her gün alınır ve düşük doz hormonlarla yumurtlamayı sürekli baskılayarak uzun vadeli bir korunma sağlar. Bu nedenle ertesi gün hapı düzenli korunma yöntemi olarak kullanılmamalı, sadece acil durumlarda tercih edilmelidir.

Ertesi gün hapı koruma sağlar mı?

Ertesi gün hapı yalnızca gebelik oluşumunu önlemek amacıyla kullanılmakta ve kullanma zamanına göre etkili sonuçlar elde edilmesini sağlamaktadır. Cinsel ilişkiye girdikten sonraki 72 saat içinde kullanılması gereken ilaç ne kadar erken alınırsa o kadar etkili olmaktadır. Ertesi gün hapı cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruyucu değildir.

Ertesi gün hapı kimler kullanabilir?

Korunmasız ilişki yaşayan veya doğum kontrol yönteminin başarısız olduğu durumlarda, gebelik riski bulunan kişiler tarafından kullanılabilir.

Ertesi gün hapı kaç saat içinde etkilidir?

İlişkiden sonra mümkün olan en kısa sürede alındığında etkilidir ve genellikle 72–120 saat içinde kullanılması önerilir.

Ertesi gün hapı adet düzenini etkiler mi?

Kısa süreli hormonal etki nedeniyle adet gecikmesi ya da erken kanama gibi geçici değişikliklere yol açabilir.

Ertesi gün hapı hamileliği kesin olarak önler mi?

Doğru zamanda alındığında gebelik riskini büyük ölçüde azaltır ancak %100 koruma sağlamaz.

Ertesi gün hapı kaç kez kullanılabilir?

Acil durumlar için tasarlanmıştır ve sık kullanımı önerilmez.

Ertesi gün hapı emzirenler için uygun mu?

Bazı türleri emzirme döneminde kullanılabilir ancak mutlaka doktor ya da eczacıya danışılmalıdır.