Büyüme geriliği belirtileri nelerdir? Gelişim geriliği olan bir çocuk nasıl anlaşılır?

Büyüme geriliği, bir çocuğun yetersiz beslenme nedeniyle yaşına göre beklenenden daha yavaş büyümesi anlamına gelir. Bu gecikme, altta yatan bir sağlık sorunundan kaynaklanabilir. Bazı büyüme sorunları, bebeğin yaşına göre anormal derecede küçük olması nedeniyle doğumda hemen teşhis edilebilir. Bununla birlikte, birçok büyüme sorunu çok daha sonra, çocuk akranlarından daha küçük göründüğünde veya bir yıl boyunca büyüme hızının beklenenden daha düşük olduğu fark edildiğinde anlaşılır. Büyüme sorununa işaret edebilecek en önemli belirti, çocuğun 3 yaştan sonra yılda 5 santimden daha az uzamasıdır. Büyüme geriliğinin belirtileri, diğer sorunlara veya tıbbi durumlara da benzeyebilir.

Büyüme geriliği belirtileri nelerdir?

Çocuklarda büyüme geriliği çeşitli şekillerde kendini gösterebilir. Bir çocuk, yaşıtlarının %95'inden daha küçükse, büyüme problemi yaşadığı kabul edilebilir. Büyüme geriliğinin belirtileri, altta yatan nedene bağlı olarak değişebilir. Bazı yaygın belirtiler:

Fiziksel görünüm

Cüceliğin bazı türlerine sahip çocuklarda, kollar veya bacaklar gövdelerine (göğüs, karın, pelvis ve sırtı içeren vücudun ana kısmı) oranla normalden daha küçük olabilir.

Hormonal dengesizlikler

Düşük tiroksin seviyeleri enerji kaybına, kabızlığa, kuru cilde, kuru saçlara ve ısınma güçlüğüne yol açabilir. Büyüme hormonu (GH) seviyesi düşük olan çocuklarda, onları anormal derecede genç gösteren yüz özellikleri olabilir.

Gelişimsel gecikmeler

Çocuklar, yuvarlanma, oturma, emekleme ve yürüme gibi kritik gelişim aşamalarına ulaşmada gecikmeler gösterebilirler. Ayrıca ince motor becerilerinde de zorluk yaşayabilirler.

Ergenliğin gecikmesi

Ergenlik normalden daha geç başlar; kızlarda meme gelişiminin olmaması veya erkeklerde testis gelişiminin gerçekleşmemesi gibi belirtiler görülür.

Bilişsel ve sosyal zorluklar

Bazı çocuklar başkalarının söylediklerini anlamakta güçlük çekebilir, okuma ve yazmada sorun yaşayabilir veya sosyal becerilerde sıkıntılarla karşılaşabilir.

Konuşma ve dil güçlükleri

Geç konuşma veya konuşma gelişiminde sorunlar gözlemlenebilir.

Yavaş kilo alımı

Çocuk, yeterli beslenmeye rağmen kilo alamayabilir veya veremeyebilir.

Hafıza ve öğrenme

Bazı çocuklar bir şeyleri hatırlamakta veya eylemleri sonuçlarıyla ilişkilendirmekte zorlanabilirler.

Sindirim sistemi sorunları

Gelişim geriliğinin nedeni mide veya bağırsak hastalığı ise, çocuklarda dışkıda kan, ishal, kabızlık, kusma veya mide bulantısı görülebilir.

Bu belirtilerin çocuktan çocuğa değişebileceğini ve her zaman büyüme geriliğini göstermeyebileceğini hatırlamak önemlidir. Ebeveynler veya bakıcılar bu belirtileri fark ederlerse, doğru değerlendirme ve teşhis için bir doktora danışmalıdırlar.

Çocuklarda büyüme bozuklukları nelerdir?

Çocuklarda büyüme bozuklukları, normal büyüme ve gelişmeyi etkileyen çeşitli durumları ifade eder. Bu bozukluklar, aşağıdakiler de dâhil olmak üzere çeşitli türlere ayrılabilir:

Büyüme hormonu eksikliği

Büyüme hormonu eksikliği, hipofiz bezinin yeterli büyüme hormonu üretmemesi sonucu ortaya çıkar ve boy kısalığına ve büyüme geriliğine yol açar.

Genetik bozukluklar

Turner sendromu veya Down sendromu gibi durumlar büyüme kalıplarını ve genel gelişimi etkileyebilir.

Beslenme yetersizlikleri

D vitamini veya kalsiyum gibi vitamin ve minerallerdeki yetersiz beslenme veya belirli eksiklikler normal büyümeyi engelleyebilir.

Kronik hastalıklar

Kistik fibroz, kalp hastalığı veya gastrointestinal bozukluklar gibi durumlar besin emilimini engelleyerek büyüme geriliğine yol açabilir.

Endokrin bozukluklar

Hipotiroidizm gibi tiroidi etkileyen durumlar büyüme ve gelişmeyi bozabilir.

İskelet displazileri

Kemik büyümesini ve gelişimini etkileyen genetik rahatsızlıklar, orantısız kısa boyluluğa yol açar.

Erken ve gecikmiş ergenlik

Ergenliğin anormal zamanlaması büyümeyi etkileyebilir; erken başlangıç yetişkinlikte kısa boya yol açabilirken, gecikmiş başlangıç büyüme ataklarını geciktirebilir.

Psikososyal faktörler

Duygusal veya sosyal sorunlar, stres veya yetersiz beslenme nedeniyle büyüme geriliğine yol açabilir.

Çocuklarda büyüme geriliği nasıl tedavi edilir?

Belirgin bir sorun teşkil etmeyen hafif gelişimsel gecikmelerde, doktorlar uygun uyarıcı aktiviteler önerebilir ve üç ay sonra ilerlemeyi değerlendirebilir. Önemli gecikmeler veya gerileme durumlarında ise derhal bir gelişimsel çocuk doktoruna yönlendirme gereklidir.

Doktorlar, büyüme geriliğinin altında yatan nedene bağlı olarak en uygun tedavi yöntemini belirlerler; bu nedenler şunlardır:

Hormon replesman tedavisi

Hormon Replesman Tedavisi (HRT), bu durumların yönetiminde çok önemli bir rol oynar. Bu tedavi genellikle günlük veya haftalık enjeksiyonları içerir ve önemli büyüme iyileşmelerine yol açabilir. Örneğin, büyüme hormonu eksikliği olan çocuklarda tedavinin ilk yılında yaklaşık 10 cm'lik bir boy artışı görülür.

Büyüme hormonu enjeksiyonları

Büyüme hormonu enjeksiyonları, büyüme eksikliğinin ilk basamak tedavisidir. Ebeveynler genellikle bu enjeksiyonları günde bir kez evde uygulayabilirler. Tedavi, çocuk büyüdükçe birkaç yıl devam edebilir. Doktorlar büyüme hormonu tedavisinin etkinliğini izler ve gerektiğinde dozu ayarlarlar.

Tiroid ilaçları

Hipotiroidi olan çocuklar için doktorlar tiroid hormonu yerine koyma ilaçları reçete edebilir. Tedavi sırasında tiroid hormonu seviyelerinin düzenli olarak izlenmesi çok önemlidir. Bazı çocuklar birkaç yıl içinde bu rahatsızlığı kendiliğinden atlatırken, diğerleri ömür boyu tedaviye ihtiyaç duyabilir.

Turner sendromu (TS) vakalarında, büyüme hormonu (GH) enjeksiyonları çocukların hormonu daha etkili kullanmalarına yardımcı olabilir. Doktorlar genellikle normal yetişkin boyuna ulaşma olasılığını artırmak için bu günlük enjeksiyonlara dört ila altı yaşları arasında başlanmasını önerir.

Bir çocuğun gelişim potansiyeli sadece genleriyle değil, yaşam tarzıyla da belirlenir. Çocuğunuzun maksimum potansiyeline ulaşmasının en iyi yolu, çok dengeli bir beslenme düzenine sahip olması ve yeterli uyku ve egzersiz almasını sağlamaktır.

Gelişim geriliği olan bir çocuk nasıl anlaşılır?

Her çocuk kendi hızında büyür ve bazı çocuklar diğerlerinden daha hızlı ilerler. Öte yandan, gelişimsel gecikme, çocuğunuzun aynı yaştaki akranlarına göre belirli gelişimsel aşamalara ulaşmada geride kalması durumudur. Çocuğunuzun gelişiminde olası gecikmeler konusunda endişeleriniz varsa, çocuk doktorunuza danışın. Gelişim geriliğinin tıbbi bir nedeni olabilir ve bunu ancak bir tıp uzmanı belirleyebilir. Farklı gelişimsel gecikme türleri, çeşitli belirti ve semptomlar gösterir. Çocuklarda gelişimsel gecikmenin özellikleri şunlardır:

• Çocuğunuzun dönme, oturma, emekleme ve yürüme becerilerinde gecikme belirtilerinin varlığı.
• İnce motor becerileri gerektiren yeteneklerde zorluk.
• Diğer insanların ne söylediğini anlamakta zorluk çekmek.
• Sorunlara çözüm bulmada yaşanan zorluklar.
• Sosyal beceriler açısından zorluklar.
• Konuşmada zorluk veya gecikme.
• Geçmiş olayları ve deneyimleri hatırlamada sorunlar.
• Kişinin kendi eylemleriyle sonuçları arasında bağlantı kuramaması.

Büyüme geriliği düzelir mi?

Büyüme geriliğinin düzeltilip düzeltilemeyeceği genellikle altta yatan nedenine ve ne kadar erken teşhis edildiğine bağlıdır. Büyüme hormonu eksikliği durumlarında büyüme hormonu replasman tedavisi gibi hormonal tedaviler büyümeyi uyararak çocuğun daha uygun bir boya ulaşmasına yardımcı olabilir. Beslenme müdahaleleri, diyet değişiklikleri veya takviyeler de dâhil olmak üzere, yetersiz beslenen veya özel beslenme ihtiyaçları olan çocuklarda büyümeyi önemli ölçüde iyileştirebilir. Ek olarak, gastrointestinal veya endokrin bozukluklar gibi kronik hastalıkların yönetimi büyüme sonuçlarını optimize edebilir.

Psikososyal sorunların ele alınması da çocuğun iştahını ve genel refahını artırarak büyümeye olumlu katkıda bulunabilir. Büyüme geriliği ne kadar erken teşhis edilip tedavi edilirse, düzeltme şansı o kadar yüksek olur; bu nedenle doktorlar tarafından düzenli izleme şarttır. Büyüme geriliğinin bazı formları etkili bir şekilde tedavi edilebilirken, diğerlerinin genetik faktörlere veya mümkün olan müdahale derecesine bağlı olarak sınırlamaları olabilir. Bu nedenle, çocuğun ihtiyaçlarına göre uyarlanmış uygun bir yönetim planı geliştirmek için doktorla görüşmek çok önemlidir.

Büyüme geriliği olan bebek nasıl olur?

Büyüme geriliği olan bir bebek, büyüme gecikmesini gösterebilecek çeşitli fiziksel özellikler sergileyebilir. Bunlar arasında şunlar yer alabilir:

• Bebek, yaşıtlarına göre daha küçük görünebilir ve genellikle standart büyüme yüzdeliklerinin altında ölçülebilir.
• Bebeğin kilosu beklenenden önemli ölçüde düşük olabilir ve bu da daha zayıf görünmesine neden olabilir.
• Bazı durumlarda, vücut oranları alışılmadık görünebilir; örneğin, vücuda kıyasla nispeten daha büyük bir kafa veya kısa uzuvlar gibi.
• Bebek, yuvarlanma, oturma veya emekleme gibi gelişimsel kilometre taşlarına ulaşmada gecikmeler gösterebilir.
• Bebek, yaşıtlarına kıyasla daha az kas kütlesine sahip olabilir ve uyuşuk görünebilir veya enerji seviyesi daha düşük olabilir.

Büyüme geriliği için hangi doktora gidilir?

Büyüme geriliği şüphesinde ilk başvurulması gereken çocuk sağlığı ve hastalıkları doktorudur. Çocuk doktoru; boy, kilo ve büyüme hızını değerlendirir, büyüme eğrilerini inceler ve gerekli ilk tetkikleri yapar. Eğer hormonal bir sorun, ergenlik gecikmesi ya da büyüme hormonu eksikliği düşünülürse çocuk çocuk endokrinoloji uzmanına yönlendirilir. Bazı durumlarda beslenme sorunları için diyetisyen, kronik hastalık şüphesinde ise ilgili branşlarla birlikte takip yapılabilir.