Ergenlerde internet bağımlılığı ile nasıl başa çıkılır? Teknoloji bağımlılığı için çözüm önerileri…

İnternet bağımlılığı, kişisel bilgisayarlar ve mobil teknolojiyle ilgili bir dizi davranış ve dürtü kontrol sorununu kapsar. Oyun bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı, ekran bağımlılığı vb. şeklinde olabilir. İnternet bağımlılığı DSM-5'te resmi bir tanı olmasa da, birçok uzman bunu davranışsal bir bağımlılık olarak değerlendirmektedir. İnternet bağımlılığının fiziksel ve duygusal olarak birçok zararlı etkisi olabilir. Vücut ağrıları, karpal tünel sendromu, uykusuzluk, görme sorunları ve kilo alıp verme, internet bağımlılığının sonucu olarak yaşayabileceğiniz fiziksel zorluklardan sadece bazılarıdır. İnternet bağımlılığının duygusal etkileri arasında ise depresyon, dürüst olmama, kaygı, saldırganlık ve ruh hali değişimleri yer alabilir. Ayrıca, sosyal izolasyon ve zararlı çevrimiçi etkileşimler yaşayabilirsiniz. Bağımlılık, verimlilikte azalma, düşük performans, iş kaybı ve mali zorluklar gibi zincirleme etkilere yol açabilir. Bunlar da ilişkilerin bozulmasına, yalnızlığa ve ruh sağlığı sorunlarına neden olabilir.

Ergenlik çağındaki bir çocuğun internet bağımlılığını tedavi etmenin ilk adımı, sorunun varlığını kabul etmektir. Ardından, onlarla bu konu hakkında konuşmak önemlidir. Çocuğunuzla bir eylem planı üzerinde anlaşın ve interneti hayatlarından tamamen çıkarmadan sınırlar oluşturmaya başlayın. Çocuğunuzun doktoruyla görüşerek atılacak en iyi adımları belirleyin. Doktor, ilaç tedavisi gerektiren altta yatan ruh sağlığı sorunlarını tespit edebilir. Terapi de ergenlerin internet bağımlılığını anlamalarına yardımcı olmak için faydalı bir tedavi yöntemi olabilir.

İnternet bağımlılığı nedir?

İnternet bağımlılığı, sorunlu internet kullanımı veya kompulsif internet kullanımı olarak da adlandırılır ve bilgisayar kullanımı ve internet erişimiyle ilgili aşırı veya yetersiz kontrol edilen meşguliyetler, dürtüler veya davranışlar olarak tanımlanır. İnternet bağımlılığı çeşitli şekillerde bağımlılık davranışı, dürtü kontrol bozukluğu veya davranışsal bağımlılık olarak değerlendirilmektedir. Bu bozukluk dünya çapında, ancak çoğunlukla bilgisayar erişiminin ve teknolojinin yaygın olduğu ülkelerde görülmektedir. Klinik örnekler ve konuyla ilgili yapılan araştırmaların sonuçları, erkeklerde daha fazla görüldüğünü göstermektedir. Ayrıca internet bağımlılığı, depresyon ve sosyal izolasyon göstergeleriyle ilişkilendirilmiştir. Özellikle duygu durum, anksiyete, dürtü kontrolü ve madde kullanım bozuklukları olmak üzere psikiyatrik eşlik eden hastalıklar yaygındır. Etiyolojisi bilinmemektedir, ancak muhtemelen psikolojik, nörobiyolojik ve kültürel faktörleri içermektedir.

İnternet bağımlılığı tek tip değildir; kullanım amacına göre farklı türlere ayrılır. Bunlar:

• Sosyal medya bağımlılığı
• Oyun bağımlılığı 
• Dijital içerik tüketim bağımlılığı
• Online alışveriş bağımlılığı
• Online kumar / bahis bağımlılığı
• Bilgi / içerik aşırı tüketimi
• Siber ilişki bağımlılığı

İnternet bağımlılığı beynin kritik noktalarını etkiler. Salınan dopamin (haz hormonu) eylemleri tekrarlamaya neden olur. Bununla birlikte, bağımlılığının zihinsel ve diğer dışsal nedenleri de vardır:

Diğer bağımlılıkların yansıması

İnternet bağımlılığının en önemli nedenlerinden birinin, mevcut veya geçmiş bir bağımlılık tarafından tetiklenmesi olduğu düşünülmektedir. Örneğin, kişinin geçmişte alışveriş bağımlılığı geçmişi varsa, internetle birlikte bunun yeni bir bağımlılığa dönüşmesi oldukça olasıdır.

Utangaçlık ve sosyal kaygı

Çok çekingen olan veya diğer insanlarla iletişim kurmakta zorlanan kişiler, interneti bir kaçış yolu olarak kullanma eğiliminde olabilirler. Bu insanlar için internet, yüz yüze iletişim kurmadan zaman geçirebilecekleri güvenli bir limana dönüşür. Utangaç insanlar çevrimiçi dünyada kendilerini daha iyi ifade edebilir, kişiliklerini ortaya koyabilir ve gerçeklikten bağımsız bir kimlikle kendilerini ifade edebilirler.

Depresyon

Bazı durumlarda depresyon, insanları internet ve teknoloji bağımlılığına sürükleyebilir. İnternette geçirilen eğlenceli zaman, insanların üzüntülerini geçici olarak unutmalarını sağlayabilir. Sorunlardan kaçınmak için interneti çok fazla kullanan kişiler, bağımlı hale gelebilir.

Arkadaş etkisi

İster çocuklukta ister yetişkinlikte olsun, arkadaş edinmek insan hayatında her zaman faydalıdır. Arkadaşları arasında sosyal olarak kendini kanıtlamaya çalışan bir çocuk, oyunda en güçlü karaktere sahip olmak için saatlerce ekran başında vakit geçirmeye hazırdır.

Ergenlerde internet bağımlılığı tedavisi

Ergenlerde internet bağımlılığının tedavisi, bağımlılığın şiddetini değerlendirmek ve kaygı veya depresyon gibi altta yatan sorunları belirlemek için bir ruh sağlığı uzmanı tarafından yapılan kapsamlı bir değerlendirme ile başlayan kapsamlı bir yaklaşımı içerir. Bireysel veya aile terapisi de dâhil olmak üzere danışmanlık, internet kullanımının duygusal ve davranışsal yönlerini ele almaya yardımcı olabilir; Bilişsel-Davranışçı Terapi (BDT) özellikle olumsuz düşünce kalıplarını ve davranışları değiştirmede etkilidir. İnternet kullanımıyla ilgili net kurallar belirlemek, örneğin çevrimiçi etkinlikler için zaman sınırları ve belirli saatler belirlemek, çevrimdışı etkinlikleri de içeren dengeli bir programı teşvik etmekle birlikte çok önemlidir.

Ebeveyn katılımı da bağımlılığın tedavisine çok önemlidir; ebeveynler sağlıklı internet alışkanlıklarını örneklemeli ve çocuklarıyla çevrimiçi deneyimleri hakkında açık iletişim kurmalıdır. Ek olarak, destek gruplarına katılım, ergenlere bir topluluk duygusu ve ortak deneyimler sağlayabilir. Ergenleri sağlıklı internet kullanımı ve aşırı çevrimiçi aktivitenin potansiyel riskleri konusunda eğitmek, farkındalıklarını ve öz düzenleme becerilerini artırabilir. Bağımlılık günlük işlevselliği ciddi şekilde etkiliyorsa, profesyonel yardım almak hayati önem taşır, çünkü ergenin bireysel ihtiyaçlarına odaklanan özel bir tedavi planı daha iyi sonuçlara yol açabilir.

Ergenlerde teknoloji bağımlılığı için çözüm önerileri

Teknoloji ve internetin gelişimi, insanları bağımlılık yapıcı özelliklerine karşı çok daha savunmasız hale getirdi. İnternet kullanımını kontrol altında tutmak ve kişinin kendisini ve çocukları internet bağımlılığından ve teknoloji bağımlılığından korumak için alınabilecek önlemleri anlamak çok önemlidir. Hem kendinizin hem de çocuklarınızın günlük hayatında teknoloji bağımlılığını yenmeye yönelik bazı yöntemler veya ipuçları sorunun çözümünde fayda sağlarken uygulaması da kolaydır. İşte çözüm önerilerinden bazıları:

Bildirimleri kapat

Bildirimler sürekli hatırlatıcıdır ve insanların internete bağımlı hale gelmelerinin nedenlerinden biridir. Bildirimleri kapatmak ilk adımdır. Telefonunuzda veya bilgisayarınızda daha az hatırlatıcı olduğunda, internete girme isteğiniz de azalır. Bildirimleri kapatmak, internet bağımlılığını yönetmenin en etkili yollarından biridir.

Alışkanlıklarınızı gözden geçirin

Çocuklar, ebeveynlerinin söylediklerinden ziyade yaptıklarını taklit etme eğilimindedir. Kendi teknolojik kullanım alışkanlıklarınızı gözden geçirin ve davranışlarınızın olumsuz bir örnek olup olmadığını düşünün. Bu, hem sizin hem de çocuklarınızın internet bağımlılığından kurtulmasına yardımcı olacaktır.

Başkalarıyla bağlantı kurun

Bireyler teknolojiye bağımlı hale geldiğinde, teknolojiye ve internete harcadığı zaman ve enerji ilişkileri de olumsuz etkiler. Bu yüzden gerçek hayatta bağlantılar kurmak, teknoloji ve interneti daha gereksiz hale getirebilir.

Kendini dizginle

Hem internet hem de teknoloji, alışveriş yapma, oyun oynama veya bilgisayarınıza giriş yapma konusunda kompulsif dürtülere neden olur. Kendinize sınırlar koyun ve bunlara sadık kalın ve bunu çocuklarınız için de uygulayın. Cihazlarını kullanmalarına izin vereceğiniz belirli zaman dilimleri belirleyin ve kuralları çiğnememelerine dikkat edin. Bu tür sınırlamalar getirmek çok zorlayıcı olsa da vazgeçmeyin.

Tahsis edilmiş alanlar

Cihazların taşınabilir yapısı, çocukların teknoloji bağımlılığı geliştirmesini kolaylaştırır. Cihazlarınız için yerler belirleyin ve diğer yerlerde kullanılmasını yasaklayın. Yatak odaları, çalışma odaları ve yemek alanları kesinlikle yasak bölgeler olmalıdır.

Takipte kalın

Ekran bağımlılığını önlemenin en etkili yollarından biri, ekran süresini takip etmektir. Çocuklarınızın cihazlarında zaman sınırlamaları belirlemenize yardımcı olacak çeşitli uygulamalar mevcuttur.

Cihaz sayısını azaltın

Ne kadar az teknolojik cihazınız varsa, çocuğunuzun teknoloji bağımlılığı geliştirme olasılığı da o kadar düşük olur.

Ekran ayarlarını değiştirin

Renkli ekranlar sizi ve çocuklarınızı cezbeder. Ekran ayarlarınızı değiştirmek, ekran bağımlılığının en iyi tedavilerinden biridir.

Yemek sırasında telefonunuzu bir kenara bırakın

Yemek yerken ya da sohbetler sırasında veya tuvalete giderken telefonunuzu kullanmamaya gayret edin. Cihazlarınızı fiziksel olarak ne kadar çok yanınızda taşırsanız, internet bağımlılığının etkilerine o kadar açık hale gelirsiniz.

Teknoloji kullanımından uzak saatler belirleyin

İnsanların internete bağımlı hale gelmesinin en önemli nedenlerinden birisi, zaman veya mekân sınırlamasının olmamasındandır. İnternet bağımlılığını yenmek için kullanımını, ne zaman ve nerede kullandığınızı kontrol etmek çok önemlidir.

Kağıdı yeniden keşfedin

Teknolojik cihazlar genellikle ajanda, kamera, GPS, rehber ve daha birçok şey olarak kullanılıyor. Bu durum kolaylık sağlasa da; teknolojik bağımlılıktan kurtulmak için, haberleri gazeteden okumak veya randevuları duvar takvimine işaretlemek en iyi yollardan biri olabilir.

Tek bir ekran

Telefonda oyun oynarken aynı anda bilgisayarda sohbet ediyor olabilirsiniz. İnsanlar ekranlarına bağımlı olduklarında, aynı anda tek bir cihaza bağlı kalmaları zorlaşıyor. Bunun için sınırlar belirleyin ve mümkün olabildiğince tek bir ekrana bağlı kalın.

Sosyal medya hesaplarınızı azaltın

Sosyal medya platformları, gençler arasında internet bağımlılığının başlıca nedenlerinden biridir. Kendi ve çocuklarınızın sosyal medya hesaplarını temizleyin. Bunu yaparken arkadaşlarınız ve ailenizle eğlenin.

Doğru uygulamaları indirin

Birçok insan can sıkıntısından internete yönelir. Can sıkıntısını gidermeye yönelik faydalı uygulamaları kullanmaya dikkat edin. Bu tarz uygulamalar sadece eğlence sağlamakla kalmaz, aynı zamanda konsantrasyon ve diğer birçok bilişsel beceri gibi zihinsel yetenekleri de geliştirir.

Egzersiz yapın

Sağlıklı bir beden, sağlıklı bir zihin demektir. Fiziksel egzersizler can sıkıntınızı gidererek enerjinizi artırmanıza, ayrıca zihninizi cihazlarınızdan uzak tutarak internet bağımlılığınızı yönetmenize de yardımcı olur.

Telefon bağımlısı ergenlere nasıl davranmalı?

Telefon bağımlısı ergenlere yaklaşım öncelikle düşünceli ve destekleyici olmalıdır. İşte bazı etkili stratejiler:

• Telefon kullanımı hakkında dürüst ve samimi konuşmalar yaparak açık iletişimle başlayın; onların bakış açılarını dinledikten sonra kendi endişelerinizi yargılamadan ifade edin.
• Telefon kullanımına ilişkin makul kurallar da dâhil olmak üzere net sınırlar belirlemek çok önemlidir; örneğin, belirli kullanım saatleri ve yemeklerde veya aile zamanında telefonsuz bölgeler belirlemek gibi.
• Ekranlardan düzenli olarak uzaklaşmayı teşvik edin ve spor, hobiler veya açık hava etkinlikleri gibi teknoloji içermeyen ilgi çekici aktiviteleri destekleyin. Kendi telefon kullanımınızı etkili bir şekilde yöneterek sağlıklı davranışlara örnek olmak da önemlidir, çünkü bu gençleri olumlu yönde etkileyebilir.
• Aşırı telefon kullanımının zihinsel sağlık, uyku kalitesi ve sosyal beceriler üzerindeki etkileri gibi potansiyel riskleri tartışın.
• Ekran süresinin yerini alabilecek okuma veya sanat gibi alternatif aktiviteler bulmalarına yardımcı olun.
• Gerekirse, alışkanlıkları hakkında öz farkındalık geliştirmek için ekran süresini izleyen ve kullanımı sınırlayan uygulamaları kullanmayı düşünün.
• Telefon bağımlılığı günlük yaşamlarını önemli ölçüde etkiliyorsa, bir ruh sağlığı uzmanına danışmak faydalı olabilir.