Kardiyoloji, kalp ve damar hastalıklarının tanı, tedavi ve takibiyle ilgilenen tıbbi bir uzmanlık dalıdır. Kardiyologlar; kalp krizi, ritim bozuklukları, kalp yetmezliği, hipertansiyon ve koroner damar hastalıkları gibi birçok kalp-damar hastalığını değerlendirir. Tanı sürecinde EKG, EKO, Holter, efor testi ve gerektiğinde anjiyografi gibi farklı yöntemlerden yararlanılır.
Kardiyoloji bölümünde hastanın şikâyetleri, tıbbi öyküsü ve muayene bulguları değerlendirilerek uygun tanı ve tedavi planı oluşturulur. Göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, tansiyon düzensizlikleri, baş dönmesi veya bayılma gibi şikâyetlerde kardiyoloji uzmanına başvurulabilir. Kalp-damar hastalıklarının erken değerlendirilmesi, uygun takip ve tedavi planının oluşturulmasında önemlidir.
Kardiyoloji Nedir?
Kardiyoloji, insan vücudunun temel sistemlerinden biri olan dolaşım sistemi ve kalp-damar hastalıkları ile ilgilenen tıbbi bilim dalıdır. Kalp yetmezliği, koroner arter hastalıkları, doğuştan gelişen kalp kusurları kardiyoloji bölümünün hastalıklarıdır. Kardiyologlar, kardiyoloji alanın uzmanlaşarak, kardiyovasküler sistem hastalıklarını teşhis ve tedavi eder. Kalp hastalıklarının teşhisinin ardından kişiye kalp kateterizasyonu, anjiyoplasti veya kalp pili takma gibi işlemler yapılabilir.
Günümüzde ülkemizde ve tüm dünyada kalp ve damar sistemi hastalıkları, önde gelen ölüm nedenleri arasında yer alır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2022 yılında kardiyovasküler hastalıklar nedeniyle yaklaşık 19,8 milyon kişi hayatını kaybetmiştir. Bu ölümlerin yaklaşık %85'i kalp krizi ve inme kaynaklıdır.
Kardiyoloji Neye Bakar?
Kardiyoloji bölümü, yüksek tansiyon, kol-bacak gibi büyük uzuv damar hastalıkları, kalp damar (koroner damar) hastalıkları, kalp kapak hastalıkları, kalp yetmezliği, kalp ritim bozuklukları, lipid bozuklukları ve başlıca kalp damar hastalıklarıyla ilgilenir.
Bunun yanında sigara kullanımı, yüksek kolesterol, diyabet, obezite, yüksek tansiyon, sağlıksız beslenme ve fiziksel hareketsizlik gibi kalp ve damar hastalıkları açısından risk oluşturabilecek faktörlerin değerlendirilmesi de kardiyoloji bölümünün çalışma alanları arasındadır.
Kardiyoloji şu hastalıklara bakar:
Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon)
Hipertansiyon, kan basıncının normal değerlerin üzerinde seyretmesiyle ortaya çıkarak, kalp ve damar hastalıkları açısından önemli bir risk faktörüdür. Tanı ve takip sürecinde kan basıncı ölçümleri ve gerektiğinde tansiyon Holter gibi yöntemlerden yararlanılabilir.
Koroner Arter Hastalığı
Kalbi besleyen koroner damarların daralması veya tıkanması sonucu ortaya çıkar. Tanı sürecinde kardiyoloji birimi, EKG, efor testi, koroner BT anjiyografi ve koroner anjiyografi gibi yöntemlerden yararlanır.
Kalp Krizi
Kalp krizi, kalbi besleyen damarlardan birinin tıkanması sonucunda kalp kasının yeterli oksijen alamamasıyla ortaya çıkan acil bir durumdur. Değerlendirmede hastanın şikâyetleri ve muayenesinin yanı sıra EKG ve kan tetkikleri gibi yöntemler kullanılabilir.
Kalp Yetmezliği
Kalbin vücudun ihtiyaç duyduğu kanı yeterli şekilde pompalayamaması durumudur. Tanı ve takipte EKG, ekokardiyografi (EKO), kan tetkikleri ve gerekli görülen diğer görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.
Ritim Bozuklukları (Aritmiler)
Kalp atımının normalden hızlı, yavaş veya düzensiz olmasıyla ortaya çıkan ritim bozuklukları çarpıntı, baş dönmesi veya bayılma gibi şikâyetlere neden olabilir. Tanıda EKG, Ritim Holter ve olay kaydedici gibi yöntemler kullanılabilir.
Kalp Kapak Hastalıkları
Kalp kapaklarının daralması veya yeterince kapanmaması gibi yapısal sorunları kapsar. Ekokardiyografi (EKO), kalp kapaklarının ve kalbin yapısının değerlendirilmesinde kullanılan temel tanı yöntemlerinden biridir.
Lipid Bozuklukları ve Yüksek Kolesterol
Kandaki kolesterol ve diğer lipidlerin normalden yüksek veya düşük olması kalp-damar hastalıkları açısından risk oluşturabilir. Değerlendirmede kan lipid profili başta olmak üzere hastanın genel kardiyovasküler risk durumu dikkate alınır.
Büyük Damar Hastalıkları
Kol ve bacaklar gibi uzuvlara kan taşıyan büyük damarlardaki daralma veya diğer damar sorunları kardiyolojinin değerlendirdiği hastalıklar arasında yer alır. Tanıda hastanın muayenesine ek olarak gerekli durumlarda damar görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır.
Doğumsal Kalp Hastalıkları
Kalbin yapısında veya kalp damarlarında doğuştan bulunan farklılıkları ifade eder. Değerlendirmede hastanın durumuna göre EKO ve diğer kardiyak görüntüleme yöntemleri kullanılır.
Kardiyoloji Hastalıkları Nelerdir?
Kardiyoloji hastalıkları, kalbin ve kan damarlarının yapısını veya işlevini etkileyen farklı sağlık sorunlarını kapsar. Kardiyoloji bölümünün başlıca hastalıkları, hipertansiyon, koroner arter hastalığı, kalp krizi, kalp yetmezliği, ritim bozuklukları, kalp kapak hastalıkları, lipid bozuklukları, büyük damar hastalıkları ve doğumsal kalp hastalıklarıdır.
Kardiyolojinin alanına giren hastalıklar şöyledir:
- Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon)
- Koroner Arter Hastalığı
- Kalp Krizi
- Kalp Yetmezliği
- Ritim Bozuklukları (Aritmiler)
- Kalp Kapak Hastalıkları
- Lipid Bozuklukları ve Yüksek Kolesterol
- Büyük Damar Hastalıkları
- Doğumsal Kalp Hastalıkları
Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon)
Hipertansiyon, kan basıncının sürekli olarak yüksek seyretmesiyle ortaya çıkar. Çoğu zaman belirti vermeyebilmekle birlikte baş ağrısı, baş dönmesi ve nefes darlığı gibi şikâyetler görülebilir.
Koroner Arter Hastalığı
Koroner arter hastalığı, kalbi besleyen damarların daralması veya tıkanması sonucunda kalp kasına ulaşan kan akımının azalmasıyla görülür. Göğüs ağrısı, nefes darlığı ve eforla ortaya çıkan çabuk yorulma gibi belirtiler görülebilir.
Kalp Krizi
Kalp krizi, kalp kasına kan ve oksijen taşıyan damarlardan birindeki kan akımının ciddi şekilde azalması veya kesilmesi sonucunda ortaya çıkan acil bir durumdur.
Kalp Yetmezliği
Kalp yetmezliği, kalbin vücudun ihtiyaç duyduğu kanı yeterli şekilde pompalayamaması veya dolum işlevini gerektiği gibi gerçekleştirememesidir.
Ritim Bozuklukları (Aritmiler)
Ritim bozuklukları, kalbin normalden hızlı, yavaş veya düzensiz atmasıyla ortaya çıkan durumlardır. Çarpıntı, baş dönmesi, nefes darlığı, halsizlik ve bayılma gibi belirtilere neden olabilir.
Kalp Kapak Hastalıkları
Kalp kapak hastalıkları, kalp kapaklarının daralması veya yeterince kapanmaması sonucunda kanın kalp içindeki normal akışının etkilenmesiyle ortaya çıkar.
Kardiyoloji Hastalıkları Belirtileri Nelerdir?
Kardiyoloji hastalıkları belirtileri arasında tansiyon düzensizlikleri, nefes darlığı, göğüs ağrısı, kol bacak ağrısı, ödem, çarpıntı, çabuk yorulma, baş dönmesi ve bayılma yer alır.
Kardiyoloji hastalıkları belirtileri şöyle sıralanabilir:
- Düzensiz kalp atışı ve kalp çarpıntısı
- Göğüs ağrısı ya da baskı hissi
- Nefes darlığı
- Baş dönmesi ve sersemlik hissi
- Bayılma
- Aşırı yorgunluk
- Ciltte morarma veya solgun cilt
- Kollar, omuz, sırt veya çeneye yayılan ağrı
- Ayak bileklerinde, bacaklarda veya karında şişlik
- Yorgunluk veya halsizlik, özellikle günlük aktiviteler sırasında
- Soğuk terleme
- Öksürük veya nefes alırken hırıltı
- Dinlenme esnasında gelişen nefes darlığı veya gece uyanma
- Geçmeyen öksürük
- Şişlik (ödem)
Kardiyolojik hastalıklarına karşı erken evrede tanı konulduğunda ciddi sağlık sorunlarının önüne geçilmiş olur. Belirtileri ise hastalığın türüne göre değişiklik gösterebilir. Fakat bazı yaygın belirtiler çeşitli kalp rahatsızlıklarının habercisi olarak değerlendirilir.
Kardiyoloji Bölümü Tanı ve Testler Nelerdir?
Kardiyoloji muayenesi sırasında kardiyolog, hastanın şikayetleri ve muayene bulgularına göre çeşitli tetkikler yaparak tanı ve tedavi yöntemini belirler. Bu tetkikler içerisinde en sık kullanılanları kan tetkikleri, EKG, Ekokardiyografi (EKO), Efor testi, Akciğer rontgen filmi, Myokard Perfüzyon Sintigrafisi, Ritm ve Tansiyon holter, olay kaydedici, Kardiyak MR görüntülenmesi, Koroner BT anjiografi (Sanal anjiografi) ve Koroner anjiografi yer alır.
Kardiyolojide en sık uygulanan testler şöyledir:
Elektrokardiyografi (EKG)
Elektrokardiyografi (EKG), kalbin elektrik aktivitesini gösteren bir grafiktir. Vücut üzerine yapıştırılan elektrotlar ile elde edilen ve yaklaşık 5 dk süren bir tetkiktir. Kalp ritm bozuklukları, kalp damar darlıkları, kalp krizi ve kal zarı hastalıkları gibi birçok hastalık hakkında bilgi edinebildiğimiz uygulaması kolay hızlı bir tanı testidir.
Ritim Holter
Vücuda yapıştırılan elektrotlar ile kalp atışlarınızı uzun süreli olarak kaydetmeye yarayan bir cihazdır. Genellikle 24 saatlik kayıtlar alınsa da bazı durumlarda daha uzun süreli kayıtlarda alınabilir. Çarpıntı-bayılma-inme geçirme gibi şikayetlere neden olabilecek ritm bozukluklarının tespitinde kullanılan değerli bir tetkiktir.
Tansiyon Holter
Holter, kolunuza bağlanan bir tansiyon manşonu ile uzun süreli olarak tansiyon değerlerinizi kaydetmeye yarayan bir cihazdır. Genellikle 24 saatlik kayıtlar alınır. Yüksek tansiyon şüphesi olan hastalarda tanı amaçlı olarak kullanılabildiği gibi yüksek tansiyon hastalığı olup tedavi alan hastalarda tedavi etkinliğini değerlendirmek için de kullanılabilir. Yine 'Beyaz önlük hipertansiyonu' olarak adlandırılan normalde yüksek tansiyon hastası olmadığı halde hastane ortamında tansiyon değerleri yüksek olan kişilere bu tetkik ile tanı konulabilir.
Olay Kaydedici
Hastaların uzun süre yanında taşıyıp şikayeti olduğu anda kalbin üzerine koyularak kayıt almaya yarayan bir cihazdır. Her gün şikayeti olmayan ve ritim holter cihazı ile şikayet anı yakalanamayan hastalarda tercih edilen tetkiktir.
Ekokardiografi (EKO)
Kalbin ultrasonografik yöntemle incelenmesidir. Kalp kapak hastalıkları, kasılma problemleri, kalp zarı bozuklukları, kalp kası hastalıkları ve aort gibi büyük damar problemleri gibi kalbe ait doğumsal veya sonradan edinilmiş birçok yapısal bozukluk bu tetkik ile tespit edilebilir. Radyasyon içermeyen ve kardiyologlar tarafından yapılan bu tetkik yaklaşık 10-15 dk sürmektedir.
Eforlu EKG (Efor Testi)
Belirli protokollere göre yapılan efor testi, egzersiz ile kalbin zorlandığı ve bu sırada kalp ritminin izlenerek kaydedildiği bir tetkiktir. Bu test ile kişinin yaşına göre belirlenen kalp hızlarına çıkılarak istirahat halinde belirti vermeyen kalp damar hastalıklarının tanısı konulmaya çalışılır. Kişiler arasında farklılıklar göstermekle beraber test yaklaşık 15 dk sürmektedir.
Myokard Perfüzyon Sintigrafisi:
Ortopedik problemler, uyum sağlayamama, bazı EKG bozuklukları, bazı kalp kapak hastalıkları vb nedenlerle Eforlu EKG yapılamayan veya Eforlu EKG testi yetersiz olan hastalarda başvurulan bir testtir. Yine damar darlığı bulunan bazı hastalarda damar alanında iskemi/canlılık değerlendirmek amacıyla veya kalp kasılma oranı belirlemek amacıyla da yapılabilmektedir. Nükleer tıp merkezlerinde radyoaktif madde kullanılarak yapılır. İstirahatte ve Eforla veya ilaçlarla (Farmakolojik) kalp yorulduktan sonra alınan görüntülerin karşılaştırıldığı bir testtir. Kalp damarlarındaki darlıklar hakkında güvenilir bilgiler verebilmektedir. Test süresi yaklaşık 3-4 saattir.
Koroner BT Anjiografi (Sanal Anjio)
Bilgisayarlı tomografi tetkiki ile kalp damarlarının görüntülendiği yaklaşık 5 dk süren bir tetkiktir. Kontrast madde kullanılarak yapılan test ile kalp damar darlıkları yüksek doğruluk oranı ile çok kısa bir süre içerisinde tespit edilmektedir. Bu yöntem ile darlıların tedavisi yapılamamaktadır sadece tanısal bir yöntemdir.
Koroner Anjiografi
Kalp damar darlıklarının belirlenmesindeki altın standart yöntemdir. El bileğinden veya kasık bölgesinden girilerek kalp damarlarının görüntülendiği yaklaşık 30 dk süren bir tetkiktir. Anjiografi cihazının bulunduğu ameliyathane ortamına benzer bir ortamda herhangi bir anestezi almadan lokal anestezi ile yapılır. Tanısal bir test olan anjiografi ile damarlardaki darlıkların yeri ve derecesi belirlenir.
Kardiyoloji Muayenesi Ne Zaman Yapılmalıdır?
Kardiyoloji muayenesinin yapılması, kişinin yaşına, genel sağlık durumuna ve kalp-damar hastalıkları açısından taşıdığı risklere göre değişebilir. Özellikle aşağıdaki durumlarda kardiyoloji değerlendirmesi gerekebilir:
- Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet, obezite veya sigara kullanımı gibi kalp ve damar hastalığı risk faktörleri varsa
- Ailede kalp ve damar hastalığı bulunması
- Daha önce kalp hastalığı geçirildiyse
- Göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi veya bayılma gibi şikâyetleri varsa
Kardiyoloji muayenesinin sıklığı kişiye göre değiştiğinden, Medicana kardiyoloji doktorları tarafından yapılacak değerlendirme sonrasında kişiye uygun kontrol ve takip planı oluşturulabilir.
Kardiyoloji Hastalıkları Tedavi Yöntemleri
Kardiyovasküler hastalıkların tedavisi, hastalığın türüne, kişinin sağlık durumuna ve hastalığın seyrine göre değişir. Tedavi planı; yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavisi, girişimsel işlemler veya gerektiğinde cerrahi yöntemleri içerebilir.
Yaşam tarzı değişiklikleri
Sağlıklı ve dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, sigara ve tütün ürünlerinden uzak durma gibi yaşam tarzı değişiklikleri tedavi sürecinin önemli bir parçasıdır.
İlaç tedavisi
Hastalığın türüne ve kişinin ihtiyaçlarına göre kan basıncını, kolesterolü veya kalp-damar sistemini etkileyen farklı ilaç tedavileri uygulanabilir.
Girişimsel işlemler ve cerrahi
İlaç tedavisinin yeterli olmadığı veya hastalığın özelliklerine göre gerekli görülen durumlarda anjiyoplasti, stent uygulaması ve farklı girişimsel ya da cerrahi yöntemlere başvurulabilir.
Kardiyak rehabilitasyon
Özellikle bazı kalp-damar hastalıkları veya kalp ile ilgili işlemler sonrasında, kişinin fiziksel kapasitesini geliştirmeye ve günlük yaşamına güvenli şekilde dönmesine yardımcı olmak amacıyla rehabilitasyon programları uygulanabilir.
Düzenli takip
Bazı kardiyovasküler hastalıklarda tedavi hemen bir işlem veya ameliyat gerektirmeyebilir. Bu durumlarda hastanın durumu düzenli kontroller ve gerekli tetkiklerle takip edilebilir.
Kalp Sağlığını Korumak İçin Neler Yapmalıyız?
Kalp sağlığını korumak için dengeli beslenmek, düzenli fiziksel aktivite yapmak, tütün ürünlerinden uzak durmak ve kalp-damar hastalıkları açısından risk oluşturan durumları kontrol altında tutmak önemlidir. Dünya Sağlık Örgütü, sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite, tütün kullanımından uzak durma ve kan basıncı gibi risk faktörlerinin kontrolünü kardiyovasküler hastalıkların önlenmesinde önemli yaklaşımlar arasında göstermektedir.
- Dengeli beslenin.
- Düzenli fiziksel aktivite yapın.
- Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun.
- Tansiyonunuzu düzenli olarak kontrol ettirin.
- Kolesterol ve kan şekerinizi takip ettirin.
- Sağlıklı kilonuzu koruyun.
- Düzenli sağlık kontrollerinizi yaptırın.
Kardiyoloji Bölümü Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kardiyoloji ne demek?
Kardiyoloji, kalp ve damar hastalıklarının tanı, tedavi ve takibiyle ilgilenen tıbbi uzmanlık dalıdır. Kardiyologlar; hipertansiyon, koroner arter hastalığı, kalp yetmezliği ve ritim bozuklukları gibi birçok kalp-damar hastalığını değerlendirir.
Kalp damar ve kardiyoloji aynı mı?
Kalp damar hastalıkları, kalbi ve damarları etkileyen hastalıkların genel adıdır; kardiyoloji ise bu hastalıkların tanı ve tedavisiyle ilgilenen tıbbi uzmanlık alanıdır. Kalp-damar cerrahisi ise gerektiğinde bypass veya bazı damar ve kalp ameliyatları gibi cerrahi tedavileri gerçekleştirir.
Kalp ve damar hastalıkları diğer rahatsızlık riskimi artırır mı?
Bazı kalp ve damar hastalıkları diğer sağlık sorunlarının riskini artırabilir; örneğin kontrolsüz hipertansiyon kalp krizi, kalp yetmezliği, inme ve böbrek hastalığı riskini artırabilir. Bu nedenle kan basıncı, kan şekeri ve kolesterol gibi kardiyovasküler risk faktörlerinin düzenli takip edilmesi önemlidir.
Kardiyolojiye hangi şikayetlerle gidilir?
Göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi, bayılma, açıklanamayan çabuk yorulma veya bacaklarda şişlik gibi şikâyetlerde kardiyoloji değerlendirmesi gerekebilir. Özellikle yeni başlayan veya şiddetli göğüs ağrısı nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı ya da baş dönmesiyle birlikteyse acil değerlendirme gerekir.
Kalp krizinin 7 sessiz belirtisi nedir?
Kalp krizi her zaman tipik göğüs ağrısıyla ortaya çıkmayabilir; daha hafif veya fark edilmesi zor belirtiler arasında olağandışı yorgunluk, hazımsızlık, sırt veya çene rahatsızlığı, nefes darlığı, bulantı, baş dönmesi ve terleme görülebilir. Belirtiler kişiden kişiye değişebildiği için kalp krizinden şüphelenilen durumlarda belirtilerin geçmesini beklemeden acil tıbbi değerlendirme gerekir.
Kalp rahatsızlığı baş dönmesi yapar mı?
Evet, bazı kalp ritim bozuklukları, kalbin yeterli kan pompalayamaması veya bazı kalp-damar sorunları baş dönmesi ve sersemlik hissine neden olabilir. Ancak baş dönmesinin kalp dışında da birçok nedeni bulunabileceğinden, tekrarlayan veya bayılmayla birlikte görülen durumlarda hekim değerlendirmesi gerekir.
Kardiyoloji hangi tahlil ister?
Kardiyoloji değerlendirmesinde kişinin şikâyetlerine ve sağlık durumuna göre kan testleri, kolesterol ve kan şekeri ölçümleri gibi laboratuvar tetkikleri istenebilir. Tanı için ayrıca EKG, ekokardiyografi (EKO), Holter, efor testi ve gerektiğinde koroner BT anjiyografi veya koroner anjiyografi gibi tetkiklerden yararlanılabilir.
