SAĞLIK REHBERİ


Meditasyon nedir? Meditasyon Nasıl Yapılır? & Faydaları



Meditasyon nedir?

Meditasyon Latince meditatio kelimesinden türemiştir. Kelime anlamı olarak derin düşünme anlamına gelir. Meditasyon ne demek sorusuna genel olarak bilinç ve farkındalıkla birlikte iç huzurun sağlanması şeklinde cevap verilebilir.

Meditasyon biçimleri ait oldukları inanç sistemine, sosyo-kültürel farklılıklara, coğrafi bölgelere ya da farklı düşünce yapılarına göre farklılık göstermektedir.

Meditasyon kişinin iç huzura eriştiği zihinsel rahatlama olduğu gibi, açık bilinçli, hareketli veya tedavi amaçlı da yapılmaktadır. Zihinsel olarak da yapılsa fiziksel olarak da yapılsa psikolojik sağlığa katkıları olan meditasyon kişisel olgunlaşmaya ve farklı düşünsel yetiler kazanmaya yardımcı olur.

Meditasyon teknikleri farklılık gösterse de temel olarak dinsel düşüncelerden ve dinî ritüellerden ilham alarak ortaya çıkmıştır. Farklı dinsel ritüellerin kendilerine özgü öğretileri bulunur. Bu öğretiler Doğu ve Batı kültürlerinde farklı yorumlanmış ve kültürlere göre uyarlanmıştır. Tüm meditasyon teknikleri kişinin normal hayattaki bilinç durumunun farkına vararak kişinin ufkunu açmayı ve gerçek farkındalığa ulaşmayı amaçlar. Bu bakımdan kişinin ruhsal olarak rahatlaması için iyi bir yoldur.

Teknik olarak sakin, oturarak yani sadece zihinsel olarak yapılan meditasyon ile konuşma, müzik ve fiziksel hareketlerle yapılan meditasyon olarak iki yapılma biçimi bulunan meditasyon, yöntemsel olarak temelde 3 gruba ayrılır:

-Konsantrasyon ve Kontemplasyon Yöntemi

-Bilinç Ayrışması

-Transandantal Meditasyon Tekniği

1-Konsantrasyon ve Kontemplasyon Yöntemi

Bu meditasyon yöntemi, dikkatin tek bir noktada odaklanması ilkesine dayanır. Bu nokta çok farklı şeyler olabilir. Örneğin soyut bir düşünce, bir bilmece ya da somut bir nesne olabilir. Kişi dış uyarılara ve düşünceler tamamen kendini kapatır ve sadece odaklanmak istediği noktaya zorlanmadan odaklanmaya çalışır. Konuyla ilgili düşüncelerin kafasında şekillenmesine izin verir; konu dışı düşünceleri zihninden uzak tutmaya çalışır. Eğer kişi, düşündüğü konuyu şekillendirirken konunun dışına çıkmaya başlarsa, sakin bir şekilde tekrar konuyla ilgili düşünmeye başlar. Buradaki asıl amaç konunun farklı açılardan değerlendirilip görülemeyen fark edilemeyen noktaları farkına varılması ve henüz bilinmeyen gerçeklerin zihinde oluşturulmasıdır.

Gözlerin kapalı olmasının, tekrarlayan sözcüklerin veya seslerin yer almasının meditasyona yardımcı olduğu ve kişinin odaklandığı konudan uzaklaşmaya başladığında tekrar odaklandığı konuya dönmesinde etkili olduğu düşünülmektedir. Bu tekrar edilen sese “mantra” denir. Mantralar kişinin seçimine göre değişebilir, belirli bir şekli yoktur. Kişi mantrayı tekrar ederek konuya dönebilir; bu yüzden mantranın meditasyon yaparken bir anahtar görevi gördüğü söylenebilir.

2-Bilinç ayrışması

Bu yöntem kişinin etrafında gelişen olayları tarafsız bir şekilde gözlemlemesi ve izlemesi olarak tanımlanabilir. Bu yöntemin en bilineni zen’deki “shikantaza” denilen uygulamadır. Kelime olarak sadece oturma anlamına gelen shikantaza, nesnesiz bir meditasyon biçimidir. Yani meditasyon sırasında bir nesneye odaklanılmaz. Bu şekilde elde edilen konsantrasyon kişinin etrafındaki olayları tam olarak farkına varması için kullanılır.

Bu yöntemin başka bir biçimi de zihni tamamen boş bırakarak hiçbir şey düşünmemek şeklindedir. Meditasyon süresi uzadıkça zihni boş tutma ve hiçbir şey düşünmeme süresi de uzar. Buradaki amaç sezgilerdeki etkiler için yer açmaktır ve bu meditasyon şeklinin bu konuda kişye yardımcı olduğu düşünülmektedir.

3-Transandantal Meditasyon

Transandantal meditasyon tekniği diğer tekniklerden farklı olarak direkt olarak kişinin içine dalan bir tekniktir. Zihinde gezinmeden düşüncenin kaynağına ulaşmak amaçlanır. Kişi iç mutluluğa ulaşmak için doğal yönelimlerin kullanarak ulaşır. Meditasyon sırasında hayal kurmak, konsantrasyon haline geçmek, düşüncelerde gezinmek gibi şeyler yapılmamalıdır.

Transandantal Meditasyon Nedir?

Meditasyon tekniklerinden biri olan transandantal meditasyon, özellikle stresten kaçınmak için sıklıkla başvurulan bir meditasyon biçimidir. Diğer meditasyon biçimlerinde olduğu gibi temelde bilinci açarak dinginlik sağlamayı hedefleyen bu meditasyon biçiminde, sıradan ve karmaşık düşünme süreçlerinin aşılması ve böylelikle duru bir bilinç düzeyine gelinmesi beklenir.

Düşünceyi aşma meditasyonu olarak da tanımlanabilecek transandantal meditasyon, doğal ve çabasız bir meditasyon şeklidir. Rahatlıkla herkes tarafından yapılabilir. Zihnin durulması ve bu sayede huzura ve uyanıklığa sahip olmayı amaçlar. Günde birkaç kere gözler kapalı şekilde yapılabilir. Herhangi bir yaşam tarzı, inanç vs. değişikliği gerektirmediği için herkesin kolaylıkla yaşamı içine adapte edebileceği bir meditasyondur.

Meditasyon nasıl yapılır?

Meditasyon kişinin iç huzurunu bulmasında, olgunlaşmasında ve kendinin farkına varmasında etkili bir yöntemdir. Bu amaçlara ulaşmak kolay değildir ve meditasyon yaparken dikkat edilmesi gereken durumlar vardır. Bunlara dikkat edilerek daha etkili bir meditasyon deneyimi yaşanabilir.

Meditasyona ön hazırlık olarak öncelikle kişinin fiziki olarak rahat etmesi önemlidir. Örneğin kişinin çok tok veya aç olmaması, gerek zihni arındırmak için önemlidir. Meditasyon öncesi ılık bir duş almak, sonrasında rahat kıyafetler giymek, ortamın kişinin konsantre olacağı şekilde hazırlamak (mum ya da tütsü yakmak, ışık miktarını ayarlamak gibi) önerilir. Dış uyarılardan mümkün olduğunca az etkilenmek için telefon bilgisayar gibi eşyalardan uzak durmak, başkaları tarafından rahatsız edilmeyecek sessiz bir ortam tercih edilebilir.

Budistler meditasyona başlamadan önce yeşil çay içerler. Bunun konsantrasyona yardımcı olduğunu düşünürler. Dolayısıyla meditasyona başlamadan önce yeşil çay gibi rahatlatıcı bir içecek içilebilir. Sakin ve rahatsız etmeyecek hafif ve çok sesli olmayan bir müzik açılarak daha iyi bir meditasyon ortamı oluşturulabilir. Diyaframdan doğru bir nefes almak da meditasyon öncesi önemlidir. Eğer nefesinizi doğru alıp veremiyorsanız meditasyon yapmadan önce nefes egzersizleri yaparak kendinizi meditasyona hazırlanabilirsiniz. Bunun haricindeki fiziki koşulları kendi isteğinize göre ayarlayabilir, rahat edeceğiniz bir ortam oluşturabilirsiniz.

Buraya kadar bahsedilen konular rahat bir meditasyon için yapılan ön hazırlıklardır. Bu hazırlıklar sonrası meditasyon yapmaya başlanabilir.

Meditasyonda pozisyon önemlidir. Sandalyede veya yerde oturarak, uyumayacaksanız yatarak meditasyon yapılabilir. Yerde otururken altınıza minder alabilirsiniz. Oturarak yapılan meditasyon dik ve 90 derece açıyla oturarak yapılmalıdır ve kambur ve eğik kesinlikle oturulmamalıdır. Lotus veya seiza oturuş pozisyonu tercih edilebilir. Sandalyede otururken yere sağlam basmaya özen gösterilmeli, eller ve ayaklar birbirine paralel olmalıdır.

Eller salınık ve rahat bırakılabileceği gibi buda heykellerinde sık görülen dhyana mudra pozisyonu da yapılabilir. Mudra el yogası anlamındadır. Dhyana mudra ise medirasyonun temel mudrasıdır ve bunun eller ve kollarla bir enerji çemberi oluşturarak iç huzura ulaşmaya yardımcı olacağı düşünülmektedir.

Meditasyon sırasında gözlerin açık veya kapalı olması konusunda farklı görüşler vardır. Gözler açık olduğunda belirli bir nesneye bakılarak odaklanılabilir ve meditasyon yapılabilir. Gözler kapalı olduğunda ise farklı düşüncelerle zihni meşgul etmemeye özen gösterilmelidir.

Meditasyon yaparken nefesi doğru kullanmaya dikkat edilmelidir. Nefesi diyaframı kullanarak, düzenli sıklıkta ve temiz nefes alıp vermek meditasyon sırasında daha iyi odaklanmaya yardımcı olur.

Duygu ve düşüncelerimizi zihnimizden mümkün olduğunca uzaklaştırılmalı ve sadece odaklanmak istediğimiz konuya veya zihnimizi boşaltmaya odaklanmalıyız. Duygularımız daha önce yaşadığımız olayların zihinde ortaya çıkmasını tetikler ve odaklanmayı güçleştirir. O yüzden duygulardan arınmak bize çok yardımcı olacaktır. İstenmeyen, konu dışı düşünceler aklımıza gelirse de nefesle veya mantra ile odaklanılan düşünceye tekrar dönülmelidir.

Sessiz bir ortam veya sakinleştirici bir müzik eşliğinde yapılabilir. Bu konuda kişinin tercihi önemlidir. Bazı insanlar sessiz ortamda daha iyi odaklanırken bazı insanlar ise müzikle daha iyi odaklanmaktadır.

Meditasyon süresi ise kişiye bağlıdır. Yeni başlayanlar için meditasyon süresi 10 dakika olarak ayarlanabilir. Sonraları odaklanma süresi uzadıkça, kişinin ihtiyacı doğrultusunda bu süre artabilir veya azalabilir. O yüzden belirli bir süresi yoktur.

Özetle; meditasyon kişinin rahat kıyafetlerle, rahat bir ortamda, odaklanmasını etkileyecek dış etkenlerden uzak, odaklanmasını sağlayacak bir ambiyansta, dik oturarak, doğru nefes alıp vererek başlar. Zihin boşaltılarak, farklı düşünceler zihinden atılarak devam eder. Eğer farklı düşünceler odağı kaybetmeye sebep olmaya başlarsa mantra tekrarlanarak odak noktasına dönülebilir. Düzgün bir odaklanmadan sonra kişinin tercihine göre meditasyona devam edilir ve kişinin isteği üzerine meditasyon sonlandırılır.

Meditasyon Teknikleri

Farklı sınıflandırmalara göre çeşitli meditasyon türleri bulunur. Yukarıda bahsedilenler dışında, meditasyon tekniklerinden bazıları şu şekilde sıralanabilir:

Sessiz yapılan meditasyon

Bu yöntemin amacı düşünsel farlılığı ve bilinçlilik durumunu ortaya çıkarmaktır. Bunun için sakin düşünme, sözlerin veya düşüncelerin tekrarı kullanılır.

Uyanık kalma ve anlama ile yapılan meditasyon

Pasif bir meditasyon şeklidir. Gevşeme ve gerilme hareketlerinin bir ahenk içerisinde uygulanmasıyla faydalı davranışlar ortaya amaçlar. Bedensel, ruhsal ve duygusal olarak uyanıklık oluşturmayı amaçlar.

Konsantrasyon sağlanarak yapılan meditasyon

Ruhu sakinleştirmek için kullanılır. Genellikle bir objeye konsantre olunur. Örneğin nefes alıp vermek, bir düşünce, bir mantra bu işlevde olabilir. Amaç normal hayattaki düşünme tarzını değiştirerek insanın içindeki sükuneti bulmaktır

Aktif meditasyon

Birtakım eylemlerin zihin açmaya yardımcı olduğu düşünülmektedir. Bunlara çay seramonileri, yazma sanatı, çiçek toplama gibi örnekler verilebilir.

Yoga

Yoga fiziki hareketlerin nefes tekniklerinin mantralarla ve diyetle desteklenmiş şeklidir.

Dövüş sanatları

Meditasyon yöntemlerinden biri de dövüş sanatlarıdır. Aikido, karate, judo, kinomichi gibi dövüş sanatlarında meditasyona özgü hareketler vardır.

Meditasyonun Faydaları

Düzenli yapılan meditasyonun insanı rahatlatmada önemli bir etkisi vardır. Nefes düzene girer kalp atışları yavaşlar, vücut ve kaslar gevşemeye geçer. Meditasyon yapan kişilerde beyinde duyusal ve bilişsel alanlar diğer insanlara göre daha gelişmiştir.

Kişi meditasyon yaparak iç huzura ve neşeye daha rahat ulaşır. Böylece meditasyon hareketleri kişiyi her alanda pozitif olarak etkileyerek yaşamını dengeler ve mutluluğa yöneltir.

Meditasyon bir tedavi biçimi değildir ancak kişinin sağlıklı yaşamasına yardımcı olur. Strese bağlı hastalıkları azaltmaya yardımcı olabilir. Organları rahatlattığı ve fiziksel rahatsızlıkların geçmesinde yardımcı olduğu düşünülmektedir. Sağladığı dinginlik, sosyal ilişkilerin de düzenlenmesine de fayda sağlayabilir. Bağımlılık tedavisine katkısı da olabileceği de araştırılmaktadır.

Meditasyon iç huzuru bulmaya yardımcı olduğu için kişinin daha sakin ve mutlu bir yaşam sürmesinde etkili olur. Psikolojik olarak rahatlama sağladığından kişinin yaptığı işlerden zevk almasına ve olaylara daha geniş bir açıdan bakabilir. Daha iyi odaklanmayı sağlayabilir. Herhangi bir olay karşısında sakin ve olgun kalmaya yardımcı olur. Meditasyon genel olarak insanın hayatına pozitif olarak etki yapar ve psikolojisini olumlu etkiler.

Uzman Klinik Psikolog
Selin Küçük
Psikoloji
MEDICANA KADIKÖY
Profili Gör
Oluşturma: 28.10.2020 08:32
Son Güncelleme: 28.10.2020 08:33
Oluşturan: Selin Küçük
+A A-