Zehirlenme belirtileri nelerdir? Zehirlenme sonrası yapılması gerekenler
Zehirlenme, kişiyi hasta eden bir şeyi soluduğunda, yuttuğunda veya dokunduğunda meydana gelebilir. Bazı zehirler ölüme neden olabilir. Zehirlenmeler çoğunlukla; bazı ilaçların kullanımında doz aşımı veya uygun olmayan ilaç kullanımı, evsel veya diğer kimyasalların solunması veya yutulması, cilt yoluyla kimyasalların emilmesi ve karbon monoksit gibi gazların solunması gibi nedenlerle meydana gelebilir.
Belirli türdeki zehirlenmeler belirli yaş grupları arasında yaygındır. Örneğin, özellikle yaşlı yetişkinler reçeteli ilaçları kullanırken zehirlenme riski altındadır. Çocuklar genellikle ağrı kesiciler, kozmetikler, kişisel bakım veya temizlik ürünleri, haşere öldürücüler ve bitkiler yoluyla zehirlenir. Ergenlik öncesi çocuklardan yaşlı yetişkinlere kadar olanlar genellikle bitkisel ürünler, reçeteli ilaçlar, alkol, reçetesiz satılan ilaçlar ve bozulmuş yiyecekler yoluyla zehirlenir.
Zehirlenme belirtileri
- Baş dönmesi ve sersemlik.
- Mide bulantısı ve kusma.
- Ani, belirgin kalp atışları (çarpıntı)
- Deri renginde değişiklik (solgunluk veya morarma).
- Nefes alma zorluğu.
- Aşırı terleme.
- Yutma güçlüğü (disfalji).
- Uyku hali veya hiperaktivite.
- Kontrol edilemeyen huzursuzluk veya ajitasyon.
- Nöbetler.
- Göğüs ağrısı.
- Uyuşukluk veya bilinç kaybı.
- Görmede bozulmalar.
- Kaslarda zayıflık ve titreme.
- İdrar yapmada zorluk.
- Nabızda düzensizlikler (hızlanma veya yavaşlama).
- Koma (çok şiddetli vakalarda)
Gıda zehirlenmesinde belirtiler
- Kanlı ishal.
- 3 günden uzun süren ishal.
- Yüksek ateş (39°C'nin üzerinde).
- Sıvıları içemeyecek kadar sık kusma.
- Çok fazla idrara çıkmama, ağız ve boğaz kuruluğu ve/veya ayağa kalkıldığında baş dönmesi hissi gibi dehidratasyon belirtileri.
- Hamileyseniz ve ateşiniz ve grip benzeri semptomlarınız varsa mutlaka doktorunuza görünün. Bazı hafif enfeksiyonlar hamilelikte sorunlara neden olabilir.
Solunum zehirlenmesi belirtileri
- Nefes almama, nefes darlığı veya hızlı nefes alma gibi solunum sorunları.
- Göğüs ağrısı (anjinası olan kişilerde aniden ortaya çıkabilir).
- Koma.
- Bilinç bulanıklığı, konfüzyon.
- Kasılmalar.
- Baş dönmesi.
- Uyuşukluk.
- Bayılma.
- Tükenmişlik.
- Genel halsizlik ve ağrı.
- Baş ağrısı.
- Hiperaktivite.
- Bozulmuş yargılama.
- Sinirlilik.
- Düşük kan basıncı.
- Kas güçsüzlüğü.
- Hızlı veya anormal kalp atışı.
- Şok.
- Mide bulantısı ve kusma.
- Bilinçsizlik.
Zehirlenme sonrası yapılması gerekenler
Zehirlenmeye maruz kaldıktan saniyeler veya dakikalar sonra ilk yardım yapmak ciddi zararları önleyebilir. İlk yardımı yalnızca kişi uyanık, bilinci yerinde, normal nefes alıyor ve yutkunabiliyorsa deneyin. İlk yardım, zehirlenmenin türü ve maruz kalma türüne bağlıdır. Buna göre;
- Kişi nefes almıyorsa 112'yi arayın.
- Kişi zehir solumuşsa, hemen temiz hava almasını sağlayın.
- Kişinin cildinde zehir varsa, zehirin temas ettiği tüm giysileri çıkarın. Cildi 15 ila 20 dakika boyunca akan suyla yıkayın.
- Gözde zehir varsa, gözler 15-20 dakika boyunca akan su ile yıkanmalıdır.
- Birinin zehirlendiğini düşünüyorsanız aktif kömür kullanmayın.
Zehirlenme nedenleri
Kimyasal maddeler
- Temizlik ürünleri
- Böcek ve tarım ilaçları
- Boya tiner çözücüler
- Zehirli gazlar
İlaçlar
- Yanlış dozda ilaç kullanımı
- Bilinçsiz ilaç tüketimi
- İlaçların alkolle birlikte alınması
Besinler
- Bozulmuş veya bayat yiyecekler
- Zehirli mantarlar
- İyi yıkanmamış sebze ve meyveler
- Uygun koşullarda saklanmamış gıdalar
Bitkiler
- Zehirli bitkilerin yenmesi
- Bilinmeyen otların tüketilmesi
Hayvanlar
- Yılan akrep örümcek sokmaları
- Zehirli deniz canlıları
Gazlar
- Karbonmonoksit
- Endüstriyel gazlar
Su ve çevre
- Kirli su
- Ağır metaller
Alkol ve uyuşturucu
- Aşırı alkol tüketimi
- Uyuşturucu maddeler
Gıda zehirlenmesi nasıl anlaşılır?
- Mide bulantısı ve kusma.
- ishal.
- Mide krampları.
- 38C ve üzeri yüksek ateş.
- Genel olarak iyi hissetmemek
- Şiddetli gıda zehirlenmelerinde ise şu belirtiler görülebilir:
- Kanlı ishal veya 3 günden uzun süren ishal.
- 39°C'nin üzerinde ateş.
- Sıvı içemeyecek kadar sık kusma.
- Dehidrasyon.
