SAĞLIK REHBERİ


Akrep Sokması



Image title

Akrepler, sekiz bacaklı, örümceğimsiler (Arachnida) ailesine mensup eklem bacaklı hayvanlardır. Akrepler çeşitli renk, şekil ve boyutlarda olabilir. Gündüzleri genellikle fark edilmezler; ancak geceleri beslenme amaçlı olarak bulundukları yerlerden dışarı çıktıklarından daha fazla rastlamak mümkündür. Bir akrep sokmasının neden olduğu toksisite, akrebin bağlı bulunduğu familyanın türüne göre değişir. Akrep sokması sonrası hissedilen acı, anlık olarak çok fazladır. Herhangi bir kızarıklık veya şişme gibi durumlar, genellikle ilk beş dakika içerisinde meydana gelir. Fakat daha şiddetli semptomların oluştuğu durumlar, genellikle bir saat gibi uzun bir süre içerisinde ortaya çıkar.

Akrep Sokması Belirtileri

Akrep sokması belirtileri, o bölgede meydana gelen bazı semptomlarla anlaşılabilir. Akrebin soktuğu bölgede, şiddetli ağrı, uyuşma ve karıncalanma, hafif şişlik ve sıcaklık gözlemlenebilir. Bunun yanı sıra genellikle çocuklarda görülen semptomlara bakıldığında, nefes almada zorluk, istemsiz baş, boyun ve göz hareketleri, terleme, mide bulantısı ve kusma, kalp atışının hızlanması (taşikardi), tansiyonun yükselmesi ve huzursuzluk hali gibi durumlar görülebilir. Ayrıca akrepler tarafından bir kere sokulan insanların, daha sonraki sokmalarda alerjik reaksiyon yaşamaları mümkün hale gelebilir. Bu sokmalar, ağır alerjik reaksiyonların neden olduğu anafilaksi adı verilen ve hayatı tehdit eden bir duruma neden olacak kadar şiddetli olabilir. Bu vakalardaki belirti ve semptomlar; kurdeşen, nefes darlığı, bulantı ve kusmayı içerebilir.

Akrep Sokması Anında İlk Yardım

Akrep sokması ilk müdahale olarak, yaranın yumuşak bir sabun ve su ile temizlenmesi gerekir. Akrebin soktuğu bölgeye buz yardımıyla kompres uygulanarak o bölgenin serin tutulması sağlanmalıdır. Bu işlem, şişliğin hafifletilmesinin yanı sıra ağrıların azaltılmasına da yardımcı olabilir. Yutmada güçlük yaşanıyorsa, sıvı veya katı yiyeceklerin tüketilmemesi önerilir. Gerekli durumlarda ağrı kesiciye başvurulabilir. Bunların yanı sıra etkin bir akrep sokması ilk yardım müdahalesi için, akrebin uzaklaştırıldığından emin olduktan sonra akrebin ne renk olduğunu hatırlamaya çalışmak ya da mümkünse bir telefon yardımıyla fotoğrafının çekilmesi gerekir. Bu akrebin zehirli olup olmadığı konusunda doktora bilgi vermeye yardımcı olur. Akrebi yakalayıp kapalı bir poşete koymaya çalışmak yanlış bir fikirdir. Çünkü bu ikinci kez akrep ısırması ile karşılaşmaya neden olabilir.

Akrep Sokması Tedavisi

Çoğunlukla akrep ısırması tıbbi tedaviyi gerektirmez. Ancak semptomlar şiddetli ise, bir hastaneye gitmek gerekebilir. Ağrıyı tedavi etmek için damardan (intravenöz olarak) ilaç verilebilir. Semptomların ilerlemesini önlemek ve kontrol etmek amacıyla, semptomatik destek tedavi ve antivenom tedavisini verilebilir. Antivenom, semptomlar gelişmeden önce verilirse daha fazla etkisini gösterir. Bu nedenle hastanelere uzak, kırsal kesimlerdeki acil servislerde önleyici olması tedavi için ilk olarak antivenom(panzehir) verilir. Bunların yanı sıra doktorun uygulayacağı akrep sokması tedavisi konusunda belirleyici olan kriter, zehrin kendisinden ziyade alerjik bir reaksiyondan kaynaklı belirli semptomlara neden olması ve semptomların şiddetinin ne kadar olduğudur.

Akrep Sokması Hangi Doktora / Bölüme Gidilmeli?

Akrepler genellikle yakacak odun, elbise, çarşaf, ayakkabı ve çöp kovalarında saklanır, bu nedenle bu şeyleri tutarken dikkatli olunmalıdır. Daha sıcak mevsimlerde, yürüyüş yaparken veya kamp yaparken görülme olasılığı daha yüksektir. Akrep sokmaları sıklıkla el, kol, ayak ve bacaklar gibi duvar, toprak ve ağaç türündeki yüzeylerle en çok temas eden vücut bölgelerinde görülür. Kırsal kesim ya da şehir merkezi gibi yaşanılan yere bağlı olarak akrep sokmasının tehlikeli olup olamayacağı değişiklik gösterebilir. Çoğunlukla akrep ısırması buz, ağrı kesiciler ve antihistaminikler yardımıyla yönetilebilir. Fakat küçük çocuklarda veya yaşlılarda ya da alerjik reaksiyonları olanlarda, akrep ısırması olduğu durumda mutlaka en yakın hastanenin acil servisine başvurulması gerekir.

Akrep Sokması Ölümcül mü?

Akrep zehri hem lokal hem de sistemik reaksiyonlar üretir. Lokal reaksiyonlar kaşıntı, ödem ve yanma ağrısı olan ekimozlardan oluşur. Zehir, kardiyovasküler bulgular, ardarda sersemlik hali, vücut ısısının düşmesi, huzursuzluk ve taşikardi gibi semptomlara neden olur. Sıklıkla olmasa da bir akrep sokması ölüme neden olabilir. Sağlıklı yetişkinler genellikle akrep sokmaları için tıbbi tedaviye ihtiyaç duymazken küçük çocuklar ve yaşlılar ciddi komplikasyon riski altındadır. Dünya üzerinde tahmini olarak 1500 akrep türünden yalnızda 30’unun ölümcül olabilecek kadar zehir ürettiği bilinmektedir. Akrep sokmaları ağrılıdır ancak nadiren hayatı tehdit eder.

Akrep Sokması Sonrası

Akrep ısırması anlık olarak ısırılan bölgede şiddetli ağrıya neden olabilir. Bazı sokmalar ise saatler içinde düzelen lokal ağrıya neden olur. Akrep sokması sonrası lokalize ödem ve kaşıntı yaygın olarak gözlemlenir Bölgesel lenf düğümleri büyüyebilir ve göz kapaklarının şişmesi, mide bulantısı ve kusma ile karakterize alerjik bir reaksiyon olabilir. Akrep türüne bağlı olarak, zehir ağrıya veya sinir sistemini etkileyebilir ve diğer ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Bu sorunlar kalp, solunum ve kas problemlerini içerebilir. Bir akrep sokmasından sonra şiddetli semptomlar görülürse, acilen en yakın sağlık kuruluşundan tıbbi yardım almak gerekir.

Akrep Sokması Ağrısı Ne kadar Sürer?

  • Akrep sokması sonrası lokal reaksiyonlar 7-10 gün arasında sürer. Genellikle çok büyük değillerdir ve birkaç gün içinde azalarak silinirler.
  • Daha şiddetli ısırıklar birkaç gün daha fazla ağrı, ateş ve kas ağrılarına ve cildinizde daha ciddi yaralanmalara neden olabilir.
  • Bazı ısırıklar, ilk 15 ila 36 saat içinde kabarcıkların oluşmasına neden olabilir. Kabarcıklar oluştuktan sonraki bir gün içinde sızlamalar meydana gelir, bu da ağrıların artmasına neden olur.
  • Zehir, ısırık çevresindeki deri ve altta yatan dokunun ölmesine neden olabilir. Cilt genellikle kararır ve ciltte ülser oluşabilir. Bir bölgede cildin ölmesine neden olan ısırıkların sürekli ve detaylı olarak takip edilmesi gerekir.
Prof. Dr.
Reşit Mıstık
Enfeksiyon Hastalıkları
MEDICANA BURSA
Profili Gör
Oluşturma: 04.08.2020 02:39
Son Güncelleme: 11.09.2020 02:19
Oluşturan: Reşit Mıstık
+A A-