Yenidoğan göbek bağı bakımı nasıl yapılır?

Yenidoğan göbek bağı bakımı, doğumdan sonra bebeğin karnında kalan kordon parçasını temiz ve kuru tutarak kendiliğinden düşmesini beklemektir. Göbek bağı çoğu bebekte doğumdan sonraki 1 ile 3 hafta arasında kuruyup ayrılır. Bu sürede bölgeye ürün sürmek genellikle gerekmez, bezin kordonun altında kalması ve bölgenin hava alması yeterlidir. Kızarıklığın yayılması, kötü kokulu akıntı, kanama veya ateş ise aynı gün değerlendirilmesi gereken bulgulardır.

Öne çıkanlar

• Sağlıklı yenidoğanlarda önerilen yöntem kuru kordon bakımıdır, alkol veya batikon rutin olarak sürülmez.
• Göbek bağı çoğunlukla 1 ile 3 hafta içinde düşer, 3 haftayı geçerse çocuk hekimine danışılır.
• Ayrılma sırasında bezde birkaç damla kan görülebilir, süren veya tekrarlayan kanama değerlendirilmelidir.
• Göbek çevresinde yayılan kızarıklık, şişlik, irinli akıntı ve ateş omfalit (göbek enfeksiyonu) belirtisi olabilir.

Yenidoğan göbek bağı nedir?

Göbek bağı, gebelik boyunca bebeği plasentaya bağlayan kordonun doğumdan sonra karın duvarında kalan 2 ile 3 santimlik kısmıdır. Kordon doğumda klemplenip kesilir, kalan parça sinir içermediği için bebekte ağrı oluşturmaz.

Kordonun içinde iki atardamar ve bir toplardamar bulunur. Doğumdan sonra bu damarlar kapanır, kordon su kaybederek sertleşir ve rengi değişir. Kordonla deri arasındaki birleşim noktası zamanla iyileşir ve kordon kendiliğinden ayrılır. Doğumla birlikte göbek bağının gebelik boyunca sürdürdüğü besin ve oksijen taşıma görevi sona erer.

Göbek bağı bakımı adım adım nasıl yapılır?

Kuru kordon bakımı, kordona hiçbir ürün sürmeden temiz ve kuru tutmak anlamına gelir. Dünya Sağlık Örgütü, hastanede ya da hijyenik koşullarda doğan sağlıklı bebekler için bu yöntemi önerir. Günlük bakımda şu adımlar izlenir:

Elleri yıkamak

Göbek bölgesine dokunmadan önce eller su ve sabunla yıkanır. Bez değişimi sırasında kirlenen ellerle kordona temas edilmemesi enfeksiyon riskini azaltır.

Kordonu açık bırakmak

Kordonun üzeri gazlı bez, bant veya sargıyla kapatılmaz. Hava alan kordon daha hızlı kurur. Göbek bağı ya da kemer gibi geleneksel uygulamalar da önerilmez.

Bezi kordonun altında katlamak

Bebek bezinin üst kenarı göbeğin altına katlanır. Bu sayede idrar kordonu ıslatmaz ve bez kenarı kuruyan dokuya sürtünmez. Bazı yenidoğan bezlerinde bu amaçla oyuk bölüm bulunur.

Kirlendiğinde temizlemek

Kordon idrar veya dışkıyla kirlenirse ılık suyla ıslatılmış temiz bir bezle nazikçe silinir ve yumuşak bir havluyla hafifçe bastırarak kurulanır. Bölge ovalanmaz.

Kendiliğinden düşmesini beklemek

Neredeyse ayrılmış görünse bile kordon çekilmez veya koparılmaz. Erken koparmak kanamaya ve iyileşmemiş bir yaraya yol açabilir.

Göbek bağına alkol veya batikon sürülür mü?

Sağlıklı ve hastanede doğan bebeklerde göbek bağına rutin olarak alkol, povidon iyot (batikon) veya krem sürülmesi önerilmez. Araştırmalar kuru bakımla antiseptik uygulaması arasında enfeksiyon açısından belirgin fark göstermemiştir, alkolün ise kordonun düşmesini geciktirebildiği bildirilmiştir.

Ev doğumu, hijyenin sağlanamadığı ortamlar veya yenidoğan ölümlerinin yüksek olduğu bölgeler için Dünya Sağlık Örgütü klorheksidin uygulamasını ayrı bir öneri olarak tanımlar. Bu öneri her bebek için geçerli değildir. Pudra, zeytinyağı, kahve telvesi, tuz veya bitkisel karışımlar ise tahrişe ve enfeksiyona yol açabileceği için kullanılmaz. Taburculukta hekim farklı bir talimat verdiyse o talimat esas alınır.

Yenidoğan göbek bağı ne zaman düşer?

Göbek bağı çoğunlukla doğumdan sonraki 5 ile 15 gün arasında düşer, bazı bebeklerde bu süre 3 haftaya uzayabilir. Kuruma sürecinde kordonun rengi sarımsı yeşilden kahverengi ve siyaha döner, kordon incelir ve sertleşir.

Sezaryenle doğum, antiseptik kullanımı veya kordonun kalın olması süreyi uzatabilir. Üç haftayı geçtiği hâlde düşmeyen göbek bağı tek başına enfeksiyon anlamına gelmez. Yine de nadir bağışıklık sorunları veya doğumsal yapısal farklılıklar açısından çocuk hekiminin değerlendirmesi uygun olur.

Göbek bağı düştükten sonra bakım nasıl yapılır?

Göbek bağı ayrıldıktan sonra göbek çukurunda birkaç gün süren hafif nemlilik, küçük bir kabuk veya bezde lekelenme şeklinde az miktarda kan görülebilir. Bölge temiz ve kuru tutulmaya devam edilir, kabuk koparılmaz.

Göbek tamamen iyileşene kadar bebek bezinin üst kenarını aşağıda tutmak faydalıdır. Göbek deliğinde süren ıslaklık, kötü koku veya akıntı varsa bölge hekime gösterilir. Kordon düştükten sonra süren göbek deliği kokusu çoğunlukla nem ve temizlikle ilişkilidir, ancak enfeksiyonun da habercisi olabilir.

Göbek granülomu nedir?

Göbek granülomu, kordon düştükten sonra göbek çukurunda kalan küçük, pembe kırmızı ve nemli doku fazlalığıdır. Az miktarda berrak ya da sarımsı akıntı yapabilir ve genellikle ağrısızdır. Benzer görünüm nadiren idrar kesesi veya bağırsakla bağlantılı doğumsal açıklıklarda da görülebildiği için tanıyı çocuk hekimi koyar. Tedavide gümüş nitrat uygulaması gibi yöntemler hekim tarafından yapılır, evde yakıcı madde veya tuz sürülmez.

Yenidoğan göbek bağı kanaması normal midir?

Kordonun ayrıldığı gün bezde birkaç damla kan görülmesi normaldir ve temiz bir bezle hafifçe bastırıldığında kısa sürede durur. Kanamanın sürmesi, bezin tekrar tekrar kanlanması veya bebeğin soluk görünmesi normal değildir.

Doğumdan sonra yapılan K vitamini uygulaması yenidoğanda kanama bozukluğunu önlemeye yöneliktir. Bu uygulamanın yapılıp yapılmadığı hekimle paylaşılmalıdır. Yenidoğanda K vitamini eksikliği pıhtılaşmayı bozarak göbekten ve başka bölgelerden kanamaya yol açabilir. Hafif baskıya rağmen 10 dakikada durmayan kanamada gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulur.

Göbek bağı enfeksiyonu nasıl anlaşılır?

Göbek bağı enfeksiyonu (omfalit), göbek çevresindeki deride kızarıklık, şişlik, hassasiyet ve kötü kokulu irinli akıntıyla anlaşılır. Kuruyan kordonun koyu renk alması ve hafif kokması ise normal kuruma sürecinin parçasıdır. Aşağıdaki bulgular enfeksiyonu düşündürür:

• Göbek çevresinde giderek genişleyen kızarıklık
• Göbek çevresinde şişlik ve sertlik
• Dokunulduğunda bebeğin ağlaması
• Sarı yeşil, irinli ve kötü kokulu akıntı
• 38 °C ve üzeri ateş ya da vücut ısısında belirgin düşüklük
• Emmeyi reddetme, aşırı uyku hâli veya huzursuzluk

Omfalit yenidoğanda hızla yayılabildiği için bu belirtilerden biri görüldüğünde aynı gün tıbbi değerlendirme gerekir. Ateşle birlikte genel durumu bozulan bebek acil servis birimine götürülür.

Göbek bağı düşmeden bebek yıkanır mı?

Göbek bağı düşene kadar bebek ılık suya batırılmadan, ıslak bezle sünger banyosuyla temizlenebilir. Kordonun kısa süre ıslanması sorun oluşturmaz, önemli olan banyodan sonra bölgenin hafifçe kurulanması ve nemli bırakılmamasıdır.

Bazı merkezler doğumdan sonraki ilk günlerde tam banyoya da izin verir. Yenidoğan bebek banyosu sırasında suyun ılık olması ve banyonun kısa tutulması bebeğin üşümesini önler.

Göbek bağı bakımında hangi hatalar yapılır?

İyi niyetle yapılan bazı uygulamalar kordonun düşmesini geciktirebilir ya da enfeksiyona zemin hazırlayabilir. Sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

• Kordonu erken koparmaya çalışmak
• Göbek üzerine bant, sargı veya göbek bağı takmak
• Hekim önerisi olmadan alkol, batikon, krem veya pudra sürmek
• Kordona yağ, tuz, kahve gibi geleneksel karışımlar uygulamak
• Bezi göbeğin üzerine gelecek şekilde bağlamak
• Kızarıklık ve akıntıyı evde temizlikle geçirmeye çalışmak

Taburculuk sonrası ilk hafta yapılan bebek kontrolünde göbek bağı da muayene edilir. Bu kontrol, emzirme teknikleri, kilo alımı ve yenidoğan sarılığı gibi konuların da değerlendirildiği bir görüşmedir.

Göbek bağı çevresinde kızarıklık, akıntı, kanama ya da 3 haftayı aşan gecikme varsa Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları bölümüne başvurulması önerilir.