Yenidoğanlarda sepsis nedir? Yenidoğanda sepsis belirtileri nelerdir?
Yenidoğan sepsisi, doğumdan sonra yaşamın ilk 28 günü içinde ortaya çıkan ve acil müdahale gerektiren ciddi bir enfeksiyondur. Sepsis, vücudun enfeksiyona karşı aşırı tepki vermesi sonucu gelişir. Bu enfeksiyon bakteriyel, viral veya fungal kaynaklı olabilir.
Yenidoğan sepsisinde belirtiler aniden etkisini gösterebilir ve bebekte ateş, titreme, solunum güçlüğü, beslenme problemleri, huzursuzluk veya letarji gibi durumlara yol açabilir. Yenidoğanlarda sespis zamanında tedavi edilmezse yaşamı ciddi anlamda tehdit edebilir.
Yenidoğanlarda sepsis nedir?
Sepsis, vücudun enfeksiyona karşı aşırı ve kontrolsüz bir yanıtıdır. Acil müdahale gerektiren, yaşamı tehdit eden ciddi bir sağlık durumudur. Yenidoğan sepsisi her bebeği etkileyebilir. Ancak prematüre bebeklerde, bağışıklık sistemi henüz tam gelişmediği için, zamanında doğan bebeklere kıyasla sepsis riski daha yüksektir. Enfeksiyon kapmış ve sepsis gelişen yenidoğanda vücutta yaygın bir iltihaplanma meydana gelebilir. Bu iltihaplanma ile birlikte kanın pıhtılaşma eğilimi artar ve bu durum, bebeğin uzuvlarına ve hayati organlarına giden kan akışını engelleyebilir.
Yenidoğan sepsisi genellikle iki farklı şekilde ortaya çıkar; Erken başlangıçlı sepsis, doğumdan sonraki ilk 72 saat içinde gelişir ve çoğunlukla bebeğe doğum sırasında anneden geçen mikroplar nedeniyle oluşur. Geç başlangıçlı sepsis ise genellikle doğumdan sonra görülür ve çoğunlukla hastane ortamı ya da ev gibi çevresel faktörlerden kaynaklanır.
Yenidoğanda sepsis belirtileri nelerdir?
Sepsis çeşitli belirtiler gösterebilir ve bu belirtiler genellikle hafif bir enfeksiyondaki semptomlara benzer. Bu durum genellikle bebeğinizin sepsis geçirip geçirmediğini anlamayı güçleştirebilir. Ancak erken tanı için dikkat edilmesi gereken bazı hususlar, önemli işaretler verebilir.
Yenidoğanda sepsis belirtileri:
- Vücut sıcaklığında azalma veya yüksek ateş
- Cilt renginde soluklaşma, morarma ya da lekelenme
- Beslenme güçlüğü veya emmeme
- Yoğun uyku hali ya da huzursuzluk
- Kalp atışında hızlanma
- Karında şişlik
- Kusma veya ishal
- Solunum problemleri
- İdrarda azalma
- Epileptik nöbetler
Bu durumlarda bebek hemen yenidoğan yoğun bakım ünitesine (NICU) yönlendirilir ve uygun tedavi başlatılır. Erken tanı ve tedavi yenidoğanlarda sespis tedavisinde hayati öneme sahiptir.
Yenidoğanda sepsis neden olur?
Yenidoğan sepsisi çoğunlukla bakteriyel enfeksiyonlar sonucu gelişir, ancak virüsler ve mantarlar da bu duruma yol açabilir. Enfeksiyon, bebek henüz anne karnındayken ya da doğum sonrasında çeşitli yollarla gelişebilir. Anne karnında plasenta veya doğum kanalından geçerken bulaşabilir. Doğum sonrası ise hastane ortamında ya da çevredeki mikroplara maruz kalma yoluyla bebekte gelişebilir.
Yenidoğanda sepsis nedenleri:
Bakteriler
Yenidoğan sepsisinde en yaygın görülen etkenler arasında Grup B Streptokok (GBS), Escherichia coli (E. coli) ve Listeria monocytogenes bulunur. Bu bakteriler, bebeğe doğum öncesi, doğum sırasında ya da doğumdan sonra bulaşarak ciddi enfeksiyonlara yol açabilir.
Mantar enfeksiyonları
Bazı durumlarda mantar enfeksiyonları da yenidoğan sepsisine yol açabilir. Özellikle Candida türleri, bağışıklık sistemi zayıf olan veya yoğun bakımda uzun süre kalan bebeklerde ciddi enfeksiyonlara neden olabilir.
Genetik nedenler
Bazı bebeklerde, bağışıklık sisteminin yeterince güçlü olmaması ya da genetik yatkınlıklar da bu duruma zemin hazırlayabilir. Özellikle doğuştan gelen bağışıklık sistemi bozuklukları, enfeksiyonlara karşı savunmayı zorlaştırarak sepsis riskini artırabilir.
Yenidoğanlarda sepsis nasıl oluşur?
28 günden küçük bebeklerde görülen yenidoğan sepsisi genellikle bakteri kaynaklıdır. Bebek vücuduna giren bakteriyel enfeksiyonlar hızla yayılır ve sepsise yol açabilir. Sepsis, anne karnında bebeğin enfekte olması, doğum kanalındaki mikroplara maruz kalması ya da doğum sonrası kullanılan kateterler (IV tüpleri) ve idrar sondası gibi tıbbi cihazlar yoluyla mikropların bebeğe bulaşması sonucu gelişebilir. Sepsis, yenidoğanlarda vücudun herhangi bir organını veya sistemi etkileyebilir ve sıklıkla birden fazla sistemi aynı anda etkiler. Bu nedenle erken tanı ve tedavi oldukça önemlidir.
Yenidoğanlarda sepsis nasıl tedavi edilir?
Yenidoğanlarda sespsis tedavisi, bebeğin belirtileri ve genel sağlık durumuna göre şekillenir. Sepsisin önlenmesinde en önemli adım, erken tanı ve hızlı tedavidir.
Yenidoğan sepsis tedavisi:
Antibiyotik kullanımı
Enfeksiyonla mücadele için genellikle geniş spektrumlu antibiyotiklere hızlıca başlanır. Patojen türü belirlendikten sonra, tedavi spesifik mikroorganizmaya uygun şekilde düzenlenir.
İntravenöz sıvılar
İntravenöz sıvılar, yenidoğanlarda sepsis tedavisinde hayati öneme sahiptir. Bu sıvılar, bebeğin yeterli sıvı alımını sağlamak, elektrolit dengesini korumak ve kan basıncını desteklemek amacıyla damar yolundan verilir.
Bakım desteği
Tedavi sürecinde, oksijen desteği verilerek bebeğin solunumunun desteklenmesi, vücut ısısının stabil tutulması için sıcaklık kontrolü yapılması ve yenidoğan yoğun bakım ünitesinde (NICU) sürekli izleme sağlanması da önemlidir.
Yoğun bakım
Yoğun bakım sürecinde, bebeğe solunum desteği sağlanır ve vücut sıcaklığının dengelenmesi için gerekli kontroller yapılır. Bebeğin hayati fonksiyonları desteklenir ve iyileşme süreci gözlemlenir.
