Çocuklarda zatürre nedir? Çocuklarda zatürre belirtileri nelerdir?
Zatürre (pnömoni), bakteri, virüs veya kimyasal tahriş ediciler nedeniyle, akciğerlerin hava keseciklerinin irin ve diğer sıvılarla dolduğu ciddi bir enfeksiyon veya iltihaplanmadır. Zatürrenin belirti ve semptomları çocuğun yaşına ve zatürrenin nedenine bağlı olarak değişir. Ateş, öksürük, titreme, hızlı nefes alma, hırıltılı solunum, nefes almak için çabalama, kusma, göğüs ağrısı, karın ağrısı, tükenmişlik ve iştahsızlık çocuklarda zatürre belirtileri arasında yer alabilir.
Çocuklarda zatürre nedir?
Zatürre, akciğerlerin hava keseciklerinin etkilendiği ciddi bir enfeksiyon veya iltihaplanmadır. Zatürre genellikle yaşlılarla ilişkilendirse de, aslında dünya genelinde çocuklarda en büyük bulaşıcı ölüm nedenidir.
Zatürrenin başlıca türleri şunlardır:
Bakteriyel zatürre
Bu, çeşitli bakterilerden kaynaklanır. Streptococcus pneumoniae, bakteriyel zatürreye neden olan en yaygın bakteridir. Grup B streptokok, Staphylococcus aureus ve Grup A streptokok dâhil olmak üzere birçok başka bakteri de bakteriyel zatürreye neden olabilir.
Viral zatürre
Viral zatürre, solunum sinsityal virüsü (RSV) (en sık 5 yaş altı çocuklarda görülür), parainfluenza virüsü, influenza virüsü ve adenovirüs dahil olmak üzere çeşitli virüslerden kaynaklanır ve çocuğu bakteriyel zatürreye karşı daha duyarlı hale getirebilir.
Mikoplazma zatürresi
Mycoplasma pneumoniae bakterisinin neden olduğu, genellikle hafif seyreden ve "yürüyen zatürre" (atipik zatürre) olarak bilinen bir solunum yolu enfeksiyonudur. Genellikle gençlerde ve okul çağındaki çocuklarda daha sık görülür.
Çocuklarda zatürre belirtileri nelerdir?
Çocuklarda zatürre belirtileri her çocukta farklılıklar gösterebilir. Ayrıca zatürreye neyin neden olduğuna da bağlı olabilir. Bakteriyel zatürre vakaları genellikle şu belirtilerle aniden ortaya çıkar:
- Balgam çıkaran öksürük
- Öksürükle birlikte görülen göğüs ağrısı
- Karın ağrısı
- Kusma veya ishal
- İştah kaybı
- Yorgunluk
- Ateş
Viral zatürrenin erken belirtileri, bakteriyel zatürrenin belirtileriyle aynıdır. Ancak viral zatürrede solunum problemleri yavaş yavaş gelişir. Çocuk hırıltılı nefes alabilir ve öksürüğü kötüleşebilir. Viral zatürre, çocuğu bakteriyel zatürreye yakalanma riskine daha fazla maruz bırakabilir.
Yukarıda belirtilen belirtilere ek olarak şunlar da görülebilir:
- Titreme
- Hızlı veya zor nefes alma
- Genişlemiş burun delikleri
- Baş ağrısı
- Titizlik
Zatürre belirtileri diğer sağlık sorunlarının belirtilerine benzerlik gösterebilir. Teşhis için çocuğunuzu mutlaka bir doktora gösterin.
Çocuklarda zatürre neden olur?
Zatürreye en sık bakteri veya virüs neden olur. Bu bakteri ve virüslerin bazıları, zaten enfekte olmuş bir kişiyle doğrudan temas yoluyla bulaşabilir.
Zatürreye neden olabilecek yaygın bakteri ve virüsler şunlardır:
- Streptokok pnömonisi
- Mikoplazma pnömonisi
- B grubu streptokok
- Stafilokok aureus
- Solunum sinsityal virüsü. Bu virüs en sık 5 yaşından küçük çocuklarda görülür.
- Parainfluenza virüsü
- İnfluenza virüsü
- Adenovirüs
- COVID-19
- Zatürre bazen mantarlar tarafından da tetiklenebilir, ancak bu durum sağlıklı çocuklarda nadirdir.
Bir çocuğun zatürreye yakalanma olasılığı aşağıdaki durumlarda daha yüksektir:
- Zayıf bağışıklık sistemi (örneğin kanser nedeniyle)
- Süregelen (kronik) sağlık sorunları, örneğin astım veya kistik fibroz
- Akciğerler veya solunum yollarıyla ilgili sorunlar
- Ayrıca, 1 yaşından küçük çocuklar pasif sigara dumanına maruz kalmaları durumunda risk altındadır. Bu durum özellikle anneleri sigara içiyorsa geçerlidir.
Çocuklarda zatürre bulaşıcı mıdır?
Zatürrenin kendisi bulaşıcı değildir, ancak hastalığa neden olan virüsler, bakteriler ve mantarlar oldukça bulaşıcıdır. Enfeksiyonlar öksürme veya hapşırma yoluyla oluşan solunum damlacıklarıyla yayılır. Yürüyen zatürre okul çağındaki çocuklarda yaygındır ve kolayca yayılır. Çocuklarda zatürrenin bulaşıcılığı ateşleri geçene ve öksürükleri azalana kadar devam eder.
Çocuklarda zatürre nasıl geçer?
Bakteriyel zatürre için tedavi antibiyotikleri içerebilir. Çoğu viral zatürre için etkili bir tedavi mevcut değildir. Genellikle kendiliğinden iyileşirler. Grip kaynaklı zatürre, antiviral bir ilaçla tedavi edilebilir. Diğer tedaviler semptomları hafifletebilir. Bunlar şunları içerebilir:
- Bol bol dinlenmek
- Daha fazla sıvı tüketmek
- Çocuğun odasında serin buharlı nemlendirici bulundurmak
- Ateş ve rahatsızlık için asetaminofen veya ibuprofen. 6 aydan küçük çocuklara ibuprofen vermeyin.
- Öksürük veya hırıltı için ilaç
- Çocuğunuza reçetesiz satılan herhangi bir ilaç vermeden önce çocuğunuzun doktoruyla konuşun. Bazı reçetesiz ilaçlar 6 yaşından küçük çocuklar için güvenli değildir.
- Bazı çocuklarda ciddi solunum problemleri varsa, hastaneye yatış gerekebilir. Hastanede kaldıkları süre boyunca tedavi şunları içerebilir:
- Bakteriyel enfeksiyonlar için intravenöz (damar içi) veya ağız yoluyla (ağızdan) antibiyotik tedavisi.
- Çocuğunuz iyi içemiyorsa, damar yoluyla sıvı takviyesi yapılabilir.
- Oksijen tedavisi
- Çocuğunuzun burnunu ve ağzını sık sık aspire etmek, kalın mukusun atılmasına yardımcı olur.
- Çocuğunuzun doktoru tarafından önerilen solunum tedavileri.
Çocuklarda zatürre kaç gün sürer?
Çocuklarda zatürre (pnömoni) hastalığının süresi, hastalığın nedenine ve çocuğun yaşına göre değişir. Genel olarak iyileşme süresi; hafif zatürrede 7-10 gün, orta şiddetli zatürrede 10-14 gün daha ağır vakalarda ise 2-3 hafta sürebilir.
Çocuklarda zatürre ne zaman tehlikelidir?
- Çocuklarda zatürre tehlikelidir ve aşağıdaki durumlar acil yardım almasını gerektirir:
- Nefes almada zorluk veya hızlı nefes alma
- Göğüs ağrısı
- Sürekli yüksek ateş (genellikle 39°C'nin üzerinde)
- Aşırı yorgunluk veya halsizlik
- Siyanoz (Dudaklarda, yüzde veya parmak uçlarında görülen mavimsi renk, oksijen eksikliğini gösterir ve acil tıbbi müdahale gerektiren bir durumdur.)
- Dehidratasyon (Ağız kuruluğu, ağlarken gözyaşı olmaması ve idrar miktarının azalması gibi dehidratasyon belirtileri).
- Altta yatan sağlık sorunları (Kronik rahatsızlıkları (astım, kalp hastalığı veya zayıflamış bağışıklık sistemi gibi) olan çocuklarda komplikasyon riski daha yüksektir.)
- Yaş (2 yaşın altındaki bebekler, özellikle 2 aylıktan küçük olanlar, zatürreden kaynaklanan ciddi hastalık riski altındadır.)
- Kalıcı belirtiler (Tedaviden kısa bir süre sonra iyileşmeyen veya kötüleşen belirtiler.)
