Bebeklerde hipoglisemi nedir? Hipoglisemi neyin belirtisi olabilir?
Bebeklerde hipoglisemi, kandaki şeker (glikoz) seviyesinin çok düşük olması durumudur. Glikoz, beyin ve vücut için ana yakıt kaynağıdır. Yenidoğan bir bebekte düşük kan şekeri birçok nedenden dolayı ortaya çıkabilir. Titreme, ciltte morarma, solunum ve beslenme sorunları gibi problemlere yol açabilir. Bir bebeğin ebeveynlerinden birinde diyabet varsa, bebek erken doğmuşsa veya gebelik yaşına göre beklenenden daha küçük veya daha büyükse risk altındadır.
Yenidoğanlarda şiddetli ve tekrarlayan düşük kan şekerinin, uzun süreli sakatlığa, görme bozukluğuna ve epilepsiye yol açabilen beyin bölgelerinde hasara katkıda bulunabileceği bilinmektedir, ancak araştırmalar yenidoğan hipoglisemisi öyküsü olan ve olmayan bebekler arasında nörogelişimde önemli bir fark olmadığını da göstermektedir. Nadir durumlarda, teşhis konulan yenidoğanlarda tekrarlayan nöbetler veya kalp yetmezliği görülebilir, ancak bu sonuçlar genellikle düşük kan şekerinin kendisinden ziyade altta yatan rahatsızlıklarla ilişkilidir.
Yenidoğan bebekte hipoglisemi nedir?
Doğumdan hemen sonra düşük kan glikoz konsantrasyonları (hipoglisemi), anne kaynaklı glikozdan yenidoğanın kendi glikoz kaynaklarına metabolik geçişin gecikmesi nedeniyle yaygındır. Glikoz, beynin temel enerji kaynağıdır. Yenidoğanlarda; özellikle ilk 24-48 saat içinde beyin fonksiyonları ve gelişimi için kan şekerinin dengeli olması gerekir. Yenidoğan bebeklerde hipoglisemi (yenidoğan hipoglisemisi), bebeğin kan şekerinin (glikoz düzeyinin) yaşamın ilk günlerinde normalden düşük olmasıdır. Hipoglisemi, yenidoğan döneminde en sık görülen metabolik bozukluktur.
Bebek doğumdan önce plasenta yoluyla anneden, doğumdan sonra ise anne sütü veya mamadan glikoz alır. Bebekler ayrıca karaciğerinde bir miktar glikoz da üretebilir. Bebeklerde hipoglisemiye neden olan durumlar şunlardır:
- Bebeğin kanında çok fazla insülin bulunması (İnsülin, glikozu kandan dokulara taşıyan bir hormondur)
- Bebeğin yeterli glikoz üretememesi
- Bebeğin vücudunun, ürettiğinden daha fazla glikoz kullanması
- Bebeğin beslenme yoluyla yeterli glikoz alamaması
- Yenidoğan hipoglisemisi, yenidoğanın glikoz seviyesinin semptomlara neden olması veya bebeğin yaşı için güvenli kabul edilen aralığın altında olması durumunda ortaya çıkar. Her 1000 doğumda yaklaşık 1 ila 3 kez görülür.
- Glikoz, beyin için ana enerji kaynağı olduğundan, şiddetli hipoglisemi nörogliopeniye (beyne yetersiz glikoz sağlanması) ve şiddetliyse kalıcı beyin hasarına neden olabilir.
Hipoglisemi neyin belirtisi olabilir?
Bebeklerde hipoglisemiye neden olabilecek durumlar şunlardır:
- Fetal büyüme geriliği (doğum öncesi yavaş büyüme) veya doğumda gebelik yaşına göre küçük boyut.
- Erken doğum.
- Bebek, özellikle diyabeti iyi kontrol altında değilse, ebeveynlerinden birinde diyabet olması nedeniyle ihtiyaç duyduğundan daha fazla insülin üretebilir.
- Bebeğin kanındaki insülin miktarının fazla olmasının başka nedenleri de olabilir; örneğin, gebelik yaşına göre büyük olması, genetik sendromlar veya pankreas tümörü gibi.
- Doğuştan gelen metabolik hastalıklar veya hormon eksiklikleri. Bunların bazıları ailede kalıtsal olarak görülür.
- Doğumda yeterli oksijen olmaması (doğum asfiksisi).
- Karaciğer hastalığı.
- Sepsis/enfeksiyon.
- Anne ve bebeğin kan gruplarının uyumsuzluğu (yenidoğanın şiddetli hemolitik hastalığı).
Bebeklerde hipoglisemi belirtileri nelerdir?
Kan şekeri düşük olan bebeklerde belirti olmayabilir. Yenidoğanda kan şekeri düşüklüğüne yol açan risk faktörlerinden birinin varlığında, hastanede belirti olmasa bile bebeğin kan şekeri seviyeleri kontrol edilir.
Ayrıca, aşağıdaki belirtileri gösteren bebeklerde genellikle kan şekeri seviyesi kontrol edilir:
- Maviye çalan veya soluk ten
- Solunum problemleri, örneğin nefes durmaları (apne), hızlı nefes alma veya hırıltılı ses çıkarma
- Sinirlilik veya halsizlik
- Gevşek veya sarkık kaslar
- Yetersiz beslenme veya kusma
- Vücudu sıcak tutmada sorunlar
- Titreme, sarsıntı, terleme veya nöbetler
Yenidoğanlarda hipoglisemi nasıl teşhis edilir?
Hipoglisemi riski taşıyan yenidoğanlara doğumdan sonra sık sık kan şekeri seviyelerini ölçmek için kan testi yapılabilir. Bu test topuktan kan alınarak yapılır. Doktor, bebeğin glikoz seviyesi yaklaşık 12 ila 24 saat boyunca normal seyredene kadar kan testlerine devam eder. Diğer olası testler arasında, kan ve idrar testleri gibi metabolik bozukluklar için yenidoğan taraması yer almaktadır.
Bebeklerde hiperglisemi nasıl tedavi edilir?
Tedavi, bebeğin gebelik yaşına ve genel sağlık durumuna bağlı olacaktır. Tedavi, bebeğe hızlı etkili bir glikoz kaynağı verilmesini içerir. Bu, glikoz ve su karışımı, anne sütü veya erken beslenme olarak mama kadar basit olabilir. Ya da bebeğe damar yoluyla (intravenöz) glikoz verilmesi gerekebilir. Tedaviden sonra, hipogliseminin tekrar olup olmadığını görmek için bebeğin kan şekeri seviyeleri kontrol edilir.
