Obezite nasıl teşhis edilir? Obezite nelere sebep olur?

Obezite, vücutta aşırı yağ birikmesiyle karakterize edilen, ömür boyu süren, ilerleyici ve yaşamı tehdit eden bir durumdur ve yaşam beklentisini önemli ölçüde azaltabilir. Kilo aşırı seviyeye ulaştığında morbid obezite olarak adlandırılır ve çok sayıda tıbbi, psikolojik, sosyal ve ekonomik sonucu olan kronik bir durumdur.

Obezite kişisel bir tercih değildir. Obezite, genetik, çevre ve diğer birçok faktör arasındaki karmaşık etkileşimden kaynaklanan bir hastalıktır. Son yıllarda yapılan çalışmalar obezite kaynaklı 236 başka hastalık olduğunu, bunların 13'ünün kanser olduğunu göstermiştir. Yetişkinlerde genellikle vücut kitle indeksi (VKİ) 30 veya üzeri olması obezite olarak kabul edilir. Obezite ilk olarak 1948 yılında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından bir hastalık olarak kabul edilmiştir.

Obezite nedir?

Obezite, sağlık için risk oluşturan anormal veya aşırı yağ birikimi olarak tanımlanır. Vücut kitle indeksi (VKİ) 25'in üzerinde olanlar fazla kilolu, 30'un üzerinde olanlar ise obez olarak kabul edilir. Özellikle yüksek yağ ve şeker içeren yiyeceklerde bulunan yüksek miktarda kaloriyi alırsanız ve bu kalorinin tamamını fiziksel aktivite yoluyla kullanmazsanız, bunun sonucunda fazla olan kalorinin büyük bir kısmı vücutta yağ olarak depolanır.

Beslenme ve yaşam tarzı faktörleri obezite ve aşırı kilonun gelişmesine katkıda bulunur.

Bunlardan en yaygın olanları:

• Yağ ve şeker oranı yüksek olan işlenmiş veya hazır gıdaları aşırı şekilde tüketmek.
• Çok fazla alkol tüketmek (alkolün kalorisi çok yüksektir)
• Sık sık dışarıda yemek yemek
• İhtiyacınızdan daha büyük porsiyonlar yemek
• Şekerli içeceklerin (gazlı içecekler ve meyve suları dâhil) çok fazla tüketilmesi
• Duygusal yeme (bazı insanlar düşük öz saygı veya düşük ruh hali gibi birçok başka faktör nedeniyle duygusal olarak yeme davranışı gösterebilirler)

Obezite belirtileri nelerdir?

Obezitenin en belirgin işareti vücuttaki aşırı yağlanmadır.

Obezite nasıl teşhis edilir?

Vücut kitle indeksi (VKİ), bir kişinin boyuna göre sağlıklı bir kiloda olup olmadığını belirlemenin basit ve güvenilir bir yolu olarak yaygın olarak kullanılmaktadır. Çoğu yetişkin için, 18,5 ile 24,9 arasındaki vücut kitle indeksi (VKİ) sağlıklı kilo olarak kabul edilir. 25 ile 29,9 arasındaki VKİ fazla kilolu, 30'un üzerindeki VKİ ise obez olarak değerlendirilir.

Obezite tedavisi

Tıp uzmanları, obeziteyi yönetmek ve tedavi etmek için kapsamlı, kanıta dayalı bir yaklaşım kullanabilirler. Bu yaklaşım dört temel unsurdan oluşur: beslenme, fiziksel aktivite, davranış ve ilaç. Tedavi, hastaya ve ihtiyaçlarına göre uyarlanır. Hastalar, dört temel unsurun herhangi biri veya tümünün kombinasyonlarıyla tedavi edilebilir.

Beslenme tedavisi, işlenmiş veya hazır gıdaların kısıtlanmasını, porsiyon boyutlarının küçültülmesini ve belirli yiyeceklerin veya yiyecek türlerinin alımının azaltılmasını içerir.

Fiziksel aktivite tedavisi, hastanın mevcut aktivite seviyelerine bağlı olarak bir yürüyüş programına başlamayı veya düzenli bir egzersiz düzenine geçmeyi içerebilir.

Davranışsal hedefler, yavaş yemek yemek; daha küçük porsiyonlar yemek, ne zaman, nasıl ve ne yediğinize dikkat etmek ve aç olmadığınız halde yemek yeme nedenlerini veya tetikleyicilerini belirlemek gibi değişiklikleri içerebilir.

İlaç son temel unsurdur; obezite için onaylanmış ve bir obezite uzmanının gözetimi altında uygulanması gereken oldukça fazla ilaç mevcuttur.

Obezite nelere sebep olur?

Obezite kalbin daha fazla çalışmasına, eklemlere ekstra baskı yapmasına ve aşağıdakiler de dâhil olmak üzere birçok sağlık sorununa yakalanma riskinin artmasına neden olabilir:

• Kanserler (endometrium, meme ve kolon)
• Tip 2 diyabet
• Kalp hastalığı
• Yüksek tansiyon
• Felç
• Dislipidemi (örneğin, yüksek toplam kolesterol veya yüksek trigliserit seviyeleri)
• Metabolik sendrom
• Osteoartrit (eklem içindeki kıkırdağın ve altındaki kemiğin dejenerasyonu)
• Uyku apnesi
• Gebelik sorunları
• Jinekolojik sorunlar (adet düzensizliği, kısırlık)
• Üreme bozuklukları (obez kadınların çocuk sahibi olmakta zorluk çekmesi ve obez erkeklerde sperm sayısının azalması)
• Bacaklarda kan pıhtıları ve akciğerlerde pıhtılar
• Varis ve şişmiş bacaklar
• Hafif efor sarf ederken ve yürürken nefes almakta zorluk da dahil olmak üzere solunum problemleri.
• Karaciğerde yağ birikimi ve siroz
• Bazı kanser türleri, özellikle rahim, meme, prostat, kolon ve safra kesesi kanseri.
• Obezite sorununuz varsa, kilonuzun %5 ila %10'unu bile kaybetmek bu hastalıkların bazılarının ortaya çıkmasını geciktirebilir veya önleyebilir.

Obez olan insanlar ne yapmalı?

Obezite sorunu yaşayan bireyler için daha sağlıklı bir yaşam tarzına doğru adımlar atmak, genel sağlık ve refahı önemli ölçüde iyileştirebilir.

Bu stratejilerden bazıları:

• İlk olarak bir sağlık uzmanı veya diyetisyenle görüşün. Bireysel sağlık durumunuzu değerlendirebilir ve kişiye özel planlar önerebilirler.
• Ani değişiklikler yerine kademeli kilo kaybını (haftada 0,5-1 kilo) hedefleyin. Gerçekçi hedefler belirlemek motivasyonu artırabilir ve hayal kırıklığını azaltabilir.
• Meyve, sebze, tam tahıllar, yağsız proteinler ve sağlıklı yağlar gibi işlenmemiş gıdaları tüketmeye gayret edin. İşlenmiş gıdaları, şekeri ve yüksek kalorili atıştırmalıkları en aza indirin veya hiç tüketmeyin. Kalori alımını yönetmek için porsiyon boyutlarını ayarlayın.
• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapmayı hedefleyin ve buna ek olarak haftada en az iki kez kuvvet antrenmanı yapın. Düzenli şekilde yapabilmek için yürüyüş, yüzme veya dans gibi keyif aldığınız egzersiz türlerini seçin.
• Vücudun susuz kalmaması çok önemlidir. Şekerli içecekler veya alkol yerine su tercih edin, çünkü bunlar gereksiz kalori alımına neden olabilir.
• Bir yemek günlüğü tutmak veya uygulamalar kullanmak, alışkanlıkları belirlemeye ve gerekli ayarlamaları yapmaya yardımcı olabilir.
• Duygusal yeme veya olumsuz beden algısı gibi sorunlarla başa çıkmak için danışmanlık veya terapi almayı düşünün. Farkındalık, meditasyon veya yoga gibi stresi azaltıcı teknikleri uygulayın.
• Kilo verme grubuna katılmak veya arkadaş ve aileden destek almak, cesaretlendirme ve sorumluluk duygusu sağlayabilir.
• Bazı durumlarda, sağlık uzmanları özellikle diğer yöntemler etkili olmadığında, önemli kilo kaybı için ilaç tedavisi veya bariatrik ameliyat önerebilirler.