Uykusuzluğun zararları nelerdir? Uykusuz kalınca vücutta ne olur?

Pek çok kişi zaman zaman uyku problemi yaşar, ancak uykusuzluk günlerce devam ettiğinde gerçek bir sorun haline gelebilir. Uykusuzluk, en az üç ay boyunca haftada en az üç gece meydana geldiğinde kronik hale gelir ve tıbbi veya psikiyatrik bir sorundan kaynaklanabilir. Uyku, zihin ve beden için hayati öneme sahiptir ve bu nedenle kronik uyku yoksunluğu vücuttaki hemen hemen her sisteme zarar verebilir. Yüksek kan şekeri seviyeleri, karaciğer sorunları, kilo alımı ve şiddetli depresyon gibi bir dizi sağlık sorununa neden olabilir. Kronik uykusuzluk, kalp krizi de dâhil olmak üzere bazı ciddi hastalıkların ve rahatsızlıkların olasılığını artırabilir.

Uykusuzluğun zararları nelerdir?

Uykusuzluk, gece boyunca uykuya dalmayı veya uykuyu sürdürmeyi zorlaştıran bir uyku bozukluğudur. Uykusuzluk, vücudun dinlenme ve yenilenme için yeterli miktarda uyku alamaması durumunda ortaya çıkan uyku yoksunluğuna yol açabilir. Uykusuzluk, diyabet ve yüksek tansiyondan kalp hastalığına, ruhsal hastalıklara, bunamaya ve kilo alımına kadar vücudu sağlıklı tutan kritik hormonal ve metabolik süreçleri bozar. Uykusuzluğun neden olabileceği bazı sağlık sorunları şunlar olabilir:

Diyabet

Yapılan bir araştırmaya göre, günde sadece beş ila altı saat uyumak, günde yedi ila sekiz saat uyumaya kıyasla prediyabet ve tip 2 diyabet teşhisi riskini iki katına çıkarmaktadır. 

Yüksek tansiyon

Gecede yedi saatten az uyumak yüksek tansiyon riskini artırabilir. 

Kalp hastalığı

Kronik uyku yoksunluğu, sağlıksız kolesterol ve trigliserit seviyeleri ile yüksek tansiyon da dâhil olmak üzere kalp hastalığı için birçok risk faktörüyle bağlantılıdır. 

Uyku apnesi

Uyku apnesi, uyku kalitesini olumsuz etkileyen yaygın bir sorun olmasının yanı sıra kalp hastalığı riskini de artırır. Apne nedeniyle gelişen uyku bozukluğunun düşük oksijen ve yüksek karbondioksit seviyeleri, stres hormonlarının seviyesini yükseltir. Bu durum kan basıncını ve kalp atış hızını artırır ve kalp krizi, kalp yetmezliği ve atriyal fibrilasyon gibi kalp ritim bozuklukları riskini artırabilir.

Depresyon

Normal uyuyanlara kıyasla, uykusuzluk çekenlerin daha sonraki zamanlarda majör depresyona yakalanma olasılığının dört kat daha fazla olduğunu bulunmuştur. 

Çok uykusuz kalmak nelere yol açar?

Yetişkinlerin her gece 7 ila 9 saat kaliteli uyku almaları önerilir. Ancak ara sıra uykusuz kalmak da hayatın bir gerçeğidir. Eğer sürekli olarak uyuyamadığınızı fark ederseniz, bu durum fiziksel ve zihinsel sağlığınız üzerinde kalıcı etkilere sahip olabilir.

Bunlar arasında şunlar yer almaktadır:

Kalp sorunları

Uykusuzluk kan basıncınızı yükseltebilir ve kalp hastalığı riskinizi artırabilir. Yorgunluk, egzersiz yapmamak, sağlıksız beslenmek ve stresli olmak gibi sağlıksız alışkanlıklara yol açabilir ve bu da kalp sağlığını olumsuz etkileyebilir. Yetersiz uyku ayrıca vücutta iltihaplanmayı artırabilir ve bu da kalp hastalığına katkıda bulunur.

Diyabet riskinde artış

Yeterince uyumamak insülin direncini artırarak diyabet riskinizi yükseltebilir. Ayrıca ertesi gün aç hissetmenize ve yanlış yiyeceklere yönelmenize neden olabilir; bu da diyabet veya prediyabetiniz varsa yönetmeyi zorlaştırır.

Bağışıklık sisteminde yavaşlama

Bağışıklık sisteminiz, virüsler ve bakteriler gibi istilacılara karşı vücudunuzun savunma mekanizmasıdır. Yeterince uyumadığınızda, bağışıklık tepkiniz zayıflayabilir ve bu da sizi hastalıklara daha yatkın hale getirebilir.

Kilo alma

Yeterince uyumamak, vücudunuzdaki açlık veya tokluk hissini veren hormonları bozabilir. Sonuç olarak, aşırı yemek yiyebilir ve kilo alabilirsiniz.

Hafıza, konsantrasyon ve problem çözme sorunları

Beyniniz uyurken yeni bilgileri hatırlamanıza yardımcı olan bağlantılar kurar; bu nedenle yeterince uyumazsanız kısa ve uzun süreli hafızanız etkilenebilir. Ayrıca konsantre olmakta veya problem çözmekte zorlanabilirsiniz.

Ruh hali değişiklikleri

Yetersiz bir gece uykusundan sonra sadece huysuz ve çabuk sinirlenen biri olmakla kalmazsınız, zamanla uyku eksikliği kaygı veya depresyona bile yol açabilir.

Uzun süreli uykusuzluk fiziksel ve zihinsel sağlığı etkileyen bu değişikliklere ek olarak, yorgunluk kaza ve yaralanma riskini artırabilir. Ayrıca verimliliğinizi, öğrenme şeklinizi ve sosyal becerilerinizi de etkileyebilir.

Uykusuz kalınca vücutta ne olur?

Yeterli uyku almak hem fiziksel hem de zihinsel sağlığın yanı sıra genel refahı korumak için çok önemlidir. Uykusuzluğun vücutta yarattığı olumsuz etkilerden bazıları şunlar olabilir:

Bilişsel bozukluk

Uykusuzluk dikkat, konsantrasyon ve problem çözme güçlüklerine yol açabilir. Hafıza pekiştirme de bozulur ve öğrenmeyi etkiler.

Duygusal istikrarsızlık

Uyku yoksunluğu, artan sinirlilik, ruh hali değişimleri, kaygı ve depresyon riskinin artmasına neden olabilir. Duygusal düzenleme daha zor hale gelir.

Zayıflamış bağışıklık sistemi

Yetersiz uyku bağışıklık sisteminizi zayıflatarak enfeksiyonlara ve hastalıklara karşı daha duyarlı hale gelmenize neden olabilir.

Artan iltihaplanma

Kronik uyku yoksunluğu, vücutta iltihaplanmanın artmasına yol açabilir ve bu da kalp hastalığı ve diyabet de dâhil olmak üzere çeşitli sağlık sorunlarıyla ilişkilidir.

Hormonal dengesizlik

Uykusuzluk, stresle (kortizol) ve iştahla (ghrelin ve leptin) ilgili olanlar da dâhil olmak üzere hormon seviyelerini bozarak artan açlık ve yeme isteğine yol açabilir.

Fiziksel sağlık sorunları

Uzun süreli uyku yoksunluğu, obezite, kardiyovasküler hastalıklar ve diyabet gibi ciddi sağlık sorunları riskinin artmasına yol açabilir.

Azalmış fiziksel performans

Uyku eksikliği koordinasyonu, reaksiyon sürelerini ve genel fiziksel performansı bozarak kaza ve yaralanma riskini artırabilir.

Uykusuzluk ne zaman tehlikeli?

Uykusuzluk belirtileri 4 haftadan uzun sürerse veya gündüz aktivitelerinizi ve işlevselliğinizi etkilerse uykusuzluk olarak kabul edilir. Uzun süren (kronik) uykusuzluk doğrudan ölüme neden olmasa da, kalp hastalığı, inme ve metabolik bozukluklar gibi yaşamı tehdit edebilecek ciddi sağlık sorunları riskini önemli ölçüde artırır. Eğer kronik uykusuzluğun yanı sıra diyabet veya hipertansiyonunuz varsa, uzun vadeli sağlığınızı korumak için uyku düzeninize dikkat etmek daha da kritik hale gelir.

İşte uykusuzluğun endişe verici hale geldiği bazı özel durumlar:

• Uykusuzluk üç ay veya daha uzun süre devam ederse, altta yatan bir rahatsızlığın belirtisi olabilir ve tıbbi değerlendirme gerektirir.
• Uyku eksikliği iş veya okul performansınızı etkiliyorsa veya ilişkilerinize zarar veriyorsa, müdahale edilmesi gerektiğinin bir işaretidir.
• Uykusuzluk, özellikle diğer risk faktörleriyle birleştiğinde, kardiyovasküler hastalık, diyabet ve obezite gibi fiziksel sağlık sorunlarına katkıda bulunabilir veya bunları şiddetlendirebilir.
• Sürekli uykusuzluk, kaygı, depresyon ve diğer ruh sağlığı sorunlarının riskini artırır ve bu da ciddi duygusal sıkıntılara yol açabilir.
• Uyku yoksunluğu bilişsel işlevleri ve tepki sürelerini bozarak, özellikle araç kullanırken veya makine çalıştırırken kaza riskini artırabilir.
• Uykusuzluk halüsinasyonlar, aşırı ruh hali değişimleri veya bilişsel işlev bozukluğu gibi belirtilere yol açıyorsa, derhal profesyonel yardım almak gereklidir.