Blefarit nedir? Türleri, nedenleri ve tedavisi…

Blefarit, göz kapaklarının kenarında kirpik diplerini ve yağ bezlerini etkileyen kronik veya tekrarlayan iltihaplanmadır. Gözde kızarıklık ve kurulukla birlikte görülebilir; özellikle göz kapaklarında kabuklanma, kirpik diplerinde kepeklenme, kaşıntı ve yanma tipiktir. Blefarit genellikle bulaşıcı değildir ve göz hijyeniyle kontrol altına alınabilir; ancak tamamen ortadan kalkmak yerine dönem dönem tekrarlayabilir.

Blefarit türleri

Ön blefarit

Göz kapağının kirpiklere yakın ön kenarı etkilenir. Seboreik dermatit, kepeklenme, cilt yağlanması ve kirpik diplerinde bakteri birikimiyle ilişkili olabilir.

Belirtiler genellikle şunlardır:

• Kirpik diplerinde kabuklanma
• Kepek benzeri pullanma
• Kaşıntı ve yanma
• Kirpiklerin birbirine yapışması
• Sabahları göz kapaklarında çapaklanma

Arka blefarit

Göz kapağının iç kısmındaki meibomian yağ bezleri etkilenir. Bu bezler gözyaşının buharlaşmasını azaltan yağlı tabakayı oluşturur. Bezlerin tıkanması veya salgının koyulaşması göz kuruluğunu ve göz yüzeyi tahrişini artırabilir.

Arka blefaritte belirtiler şunlar olabilir:

• Gözlerde kumlanma ve yanma
• Dalgalanan bulanık görme
• Gözlerde sulanma
• Göz kapaklarında ağırlık
• Tekrarlayan arpacık veya şalazyon
• Kontakt lens kullanırken rahatsızlık görülebilir
• Ön ve arka blefarit aynı kişide birlikte bulunabilir.

Blefarit belirtileri

Blefarit belirtileri bir veya iki gözde görülebilir:

• Göz kapaklarında kızarıklık ve şişlik
• Kirpik diplerinde yağlı kabuk veya pullanma
• Gözlerde kaşıntı, batma ve yanma
• Gözde yabancı cisim hissi
• Işığa hassasiyet
• Gözlerde sulanma veya kuruluk
• Kirpiklerin dökülmesi
• Kirpiklerin yanlış yöne doğru uzaması
• Sabahları göz kapaklarının yapışması
• Tekrarlayan arpacık veya şalazyon
• Geçici ve dalgalanan görme bulanıklığı

Görme bulanıklığı genellikle gözyaşı tabakasının bozulmasına bağlı geçicidir. Ancak sürekli görme azalması veya belirgin ağrı blefaritle açıklanamayabilir ve göz muayenesi gerektirir.

Blefarit neden olur?

Blefaritin tek bir nedeni yoktur. Şu durumlarla ilişkili olabilir:

• Meibomian bezlerinin tıkanması
• Seboreik dermatit ve saçlı deride kepeklenme
• Rozasea
• Göz kapağı kenarında bakteri birikimi
• Demodex akarlarının aşırı çoğalması
• Alerjik göz hastalıkları
• Kontakt lens kullanımı
• Göz makyajının yeterince temizlenmemesi
• Duman, toz ve kuru hava
• Göz kuruluğu

Amerikan Oftalmoloji Akademisi, blefaritin ciltteki bakteriler, yağ bezlerinin işlev bozukluğu ve bazı kişilerde kirpik köklerinde yaşayan Demodex akarlarıyla ilişkili olabileceğini belirtmektedir.

Blefarit ve göz kuruluğu ilişkisi

Blefarit, gözyaşının yağlı dış tabakasını oluşturan meibomian bezlerini etkileyebilir. Bu bezler yeterli yağ salgılamadığında gözyaşı daha hızlı buharlaşır ve göz kuruluğu gelişebilir.

Bu nedenle blefarit ile birlikte şu şikâyetler görülebilir:

• Ekran kullanırken artan yanma
• Gün içinde dalgalanan görme
• Göz kırpma ihtiyacında artış
• Gözlerde sulanma
• Kontakt lenslere tahammülsüzlük

Göz kuruluğu damlaları yakınmaları azaltabilir; ancak kapak kenarındaki iltihap veya yağ bezi tıkanıklığı devam ediyorsa yalnızca damla kullanmak yeterli olmayabilir.

Blefarit tanısı nasıl konur?

Blefarit çoğunlukla göz hastalıkları uzmanının muayenesiyle tanınır. Doktor;

• Kirpik diplerini,
• Göz kapağı kenarlarını,
• Meibomian bezlerini,
• Göz yüzeyini ve korneayı,
• Gözyaşı tabakasını,
• Gerekirse Demodex bulgularını değerlendirir.

Göz kuruluğu eşlik ediyorsa gözyaşı miktarı ve kalitesi de incelenebilir. Tekrarlayan arpacık, belirgin kirpik kaybı, tek taraflı ve uzun süren kapak değişiklikleri varsa farklı kapak hastalıklarının dışlanması gerekir.

Blefarit tedavisi

Tedavinin temelini düzenli göz kapağı bakımı oluşturur. Belirtiler azaldıktan sonra bile bakımın sürdürülmesi, alevlenmelerin önlenmesine yardımcı olabilir.

Ilık kompres

Temiz bir bezi ılık suyla ıslatıp kapalı gözlerin üzerine yaklaşık 5-10 dakika uygulayın. Bez soğursa yeniden ılık suyla nemlendirin. Su cildi yakacak kadar sıcak olmamalıdır. Ilık uygulama koyulaşmış yağ salgılarını yumuşatmaya yardımcı olur.

Göz kapağı masajı

Ilık kompres sonrasında gözler kapalıyken göz kapağına nazikçe masaj yapılabilir. Üst kapakta yukarıdan kirpiklere doğru, alt kapakta aşağıdan kirpiklere doğru hafif hareketler kullanılır. Aşırı bastırmak korneayı tahriş edebilir veya ağrıyı artırabilir.

Kapak kenarı temizliği

Temiz bir pamuklu ped veya göz kapağı temizleme mendiliyle kirpik dipleri nazikçe temizlenir. Her göz için ayrı temiz ped kullanmak enfeksiyon ve kirin yayılmasını azaltır. Bebek şampuanı kullanımı bazı eski önerilerde yer alsa da göz çevresinde tahriş yapabilir. Göz hekimi veya eczacının önerdiği göz kapağı temizleme ürünleri tercih edilebilir.

Suni gözyaşı

Kuruluk, batma veya kumlanma varsa koruyucu içermeyen suni gözyaşı damlaları kullanılabilir. Damla ihtiyacı günde birkaç kereden fazla oluyorsa veya şikâyetler devam ediyorsa göz hekimine başvurulmalıdır.

Antibiyotik ve iltihap tedavisi

Göz kapağı hijyenine rağmen düzelmeyen veya belirgin bakteri kaynaklı blefaritte doktor antibiyotikli merhem ya da damla önerebilir. Bazı hastalarda ağızdan antibiyotik tedavisi gerekebilir. Kortizonlu damla veya antibiyotik-kortizon kombinasyonları yalnızca göz hekimi kontrolünde kullanılmalıdır. Kortizonlu damlaların uzun veya yanlış kullanımı göz tansiyonunu yükseltebilir, enfeksiyon riskini artırabilir ve kornea sorunlarını maskeleyebilir.

Demodex ve rosacea tedavisi

Demodex saptanırsa özel kapak temizleme ürünleri veya hekim tarafından önerilen tedaviler kullanılabilir. Rozasea ve seboreik dermatit varsa yalnızca göz kapağını değil, cilt hastalığını da tedavi etmek gerekir.

Günlük yaşamda dikkat edilmesi gerekenler

• Gözleri ovuşturmayın.
• Göz makyajını her gece tamamen temizleyin.
• Alevlenme sırasında göz kalemi ve maskara kullanmayın.
• Makyaj malzemelerini başkalarıyla paylaşmayın.
• Eski maskara ve eyelinerları düzenli olarak değiştirin.
• Havlu, yastık kılıfı ve yüz bezlerini sık yıkayın.
• Kontakt lenslerle uyumayın.
• Lensleri önerilen süreden uzun takmayın.
• Klima ve fanı doğrudan göze yöneltmeyin.
• Duman ve tozdan uzak durun.
• Saçlı deride kepek varsa uygun tedavi alın.
• Göz kapağı bakımını belirtiler azalsa bile düzenli sürdürün.

Blefarit kronik olabileceği için birkaç günlük bakım sonrası tamamen geçmemesi olağandır. Düzenli bakımın etkisi haftalar içinde belirginleşebilir.

Ne zaman doktora, ne zaman acile başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda göz hastalıkları uzmanına başvurun:

• Belirtiler düzenli bakıma rağmen iki hafta içinde azalmıyorsa
• Sık tekrarlayan arpacık veya şalazyon varsa
• Kirpiklerde belirgin dökülme veya yanlış yöne uzama gelişiyorsa
• Görme bulanıklığı kalıcı hâle geliyorsa
• Kontakt lens kullanırken ağrı veya kızarıklık oluşuyorsa
• Göz kuruluğu günlük yaşamı etkiliyorsa.
• Tek gözde uzun süren kapak şişliği veya kitle varsa

Şiddetli göz ağrısı, ışığa bakamama, ani görme kaybı, belirgin kornea lekesi, göz travması veya kimyasal madde teması acil değerlendirme gerektirir. Blefarit belirtileriyle birlikte bu bulgular varsa 112 veya acil göz hizmetine başvurulmalıdır.

Yaygın yanılgılar ve gerçekler

“Blefarit yalnızca kirli olmakla ilgilidir.” (Yaygın yanılgı)

Blefarit; yağ bezlerinin işlev bozukluğu, cilt hastalıkları, bakteri ve Demodex gibi birçok nedenle gelişebilir.

“Blefarit bulaşıcıdır.” (Yaygın yanılgı)

Çoğu blefarit bulaşıcı değildir; ancak kişisel havlu ve makyaj ürünlerini paylaşmamak yine de önemlidir.

“Antibiyotikli damla her blefariti iyileştirir.” (Yaygın yanılgı)

Antibiyotik yalnızca uygun görülen bakteriyel durumlarda kullanılır; kapak hijyeni ve altta yatan nedenin tedavisi önemlidir.

“Belirtiler geçince kapak bakımı bırakılabilir.” (Yaygın yanılgı)

Blefarit tekrarlayabildiği için belirtiler azaldıktan sonra daha seyrek de olsa bakımın sürdürülmesi gerekebilir.

“Gözde çapak varsa göz enfeksiyonudur.” (Yaygın yanılgı)

Blefaritte de kirpik diplerinde kabuklanma ve çapak olabilir; kesin ayrım muayeneyle yapılır.