Çocuk felci neden olur? Çocuk felci belirtileri neler?

Çocuk felci, en sık 5 yaşın altındaki çocukları etkileyen, poliovirüs adlı bir virüsün neden olduğu çok bulaşıcı bir hastalıktır. Bu virüs ağız yoluyla vücuda girer, bağırsakta çoğalır ve sinir sistemine yayılarak özellikle omurilik ve beyin sapındaki sinir hücrelerine zarar verebilir.

Çocuk felci nedir?

Çocuk felci (poliomyelit), omurilik veya beyin sapındaki sinirleri etkileyen bir virüsün neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Belirtiler hafif grip benzeri semptomlardan yaşamı tehdit eden felce kadar değişir. Vakaların %1'inden azında, çocuk felci kolların, bacakların veya solunum kaslarının kalıcı felcine neden olur. Çocuk felcinin kesin bir tedavisi yoktur, ancak aşı ile önlenebilir.

Çocuk felci, enfekte bir kişinin dışkısıyla (çoğu zaman çok küçük, görünmez miktarlarda) temas yoluyla insandan insana bulaşır. Ayrıca enfekte bir kişinin hapşırma veya öksürme damlacıkları yoluyla da yayılabilir. Bu durum, enfekte bir kişiyle yakın temas halinde olunduğunda, örneğin ona bakım verildiğinde veya onunla yiyecek veya mutfak eşyaları paylaşıldığında ortaya çıkabilir.

Çocuk felci çok bulaşıcıdır ve çocuk felcine yakalanan herkes belirti göstermez. Bazılarında hafif veya grip benzeri belirtiler görülür ve bunlar kolayca başka bir virüs türüyle karıştırılabilir.

Yine de, enfekte olan herkes, hiçbir belirti göstermese bile virüsü yayabilir ve başkalarına bulaştırabilir.

Felce hatta ölüme yol açabilen bu son derece bulaşıcı virüsten korunmanın en iyi yolu, çocuk felci aşısıdır. Aşı yaptırmayanlar arasında bebekler ve küçük çocuklar en büyük risk altındadır.

Çocuk felci neden olur?

Poliomiyelit veya kısaca çocuk felci, poliovirüs adlı bir virüsten kaynaklanır. Poliovirüs çok bulaşıcıdır ve enfekte tükürük veya dışkı (kaka) ile temas yoluyla yayılır. Ayrıca temas yoluyla; kirlenmiş yiyecek veya su, enfekte bir kişinin öksürdüğünde veya hapşırdığında ortaya çıkan damlacıklar virüsün bulaşmasına neden olabilir. Poliovirüs ilk olarak sindirim sistemini enfekte eder. Bazı kişilerde kan dolaşımına geçer ve merkezi sinir sistemini de enfekte eder.

Çocuk felci belirtileri neler?

Çocuk felci, enfekte bir kişinin dışkısıyla (çoğu zaman çok küçük, görünmez miktarlarda) temas yoluyla insandan insana bulaşır. Ayrıca enfekte bir kişinin hapşırma veya öksürme damlacıkları yoluyla da yayılabilir. Bu durum, enfekte bir kişiyle yakın temas halinde olunduğunda, örneğin ona bakım verildiğinde veya onunla yiyecek veya mutfak eşyaları paylaşıldığında ortaya çıkabilir.

Çocuk felci çok bulaşıcıdır ve çocuk felcine yakalanan herkes belirti göstermez. Bazılarında hafif veya grip benzeri belirtiler görülür ve bunlar kolayca başka bir virüs türüyle karıştırılabilir. Yine de, enfekte olan herkes, hiçbir belirti göstermese bile virüsü yayabilir ve başkalarına bulaştırabilir.

Çocuk felcine yakalanan kişilerin %70'inde hiçbir belirti görülmez. Yaklaşık %25'inde ise hafif veya grip benzeri belirtiler görülür ve bu belirtiler birçok başka hastalıkla karıştırılabilir, örneğin:

• Tükenmişlik
• Ateş
• Baş ağrısı
• Sertlik
• Kas veya mide ağrısı
• Mide bulantısı/kusma
• Boğaz ağrısı

Daha az sayıda kişide ise beyin ve omuriliği etkileyen daha ciddi semptomlar gelişecektir; bunlar arasında şunlar yer alır:

• Parestezi (bacaklarda karıncalanma hissi)
• Meningit (omurilik ve/veya beyin zarlarının enfeksiyonu)
• Felç (vücudun bazı bölümlerini hareket ettirememe) veya kollarda, bacaklarda veya her ikisinde de güçsüzlük.

Çocuk felci nasıl bulaşır?

Çocuk felci, merkezi sinir sistemindeki hücreleri enfekte edebilen ve potansiyel olarak felce neden olabilen poliovirüsün neden olduğu bulaşıcı bir viral hastalıktır. Çocuk felci virüsü genellikle dışkı-ağız yoluyla yayılır, ancak tükürük ve solunum yolu damlacıkları yoluyla da bulaşması mümkündür. Bu, enfekte bir kişinin dışkısında bulunan virüsün, genellikle yıkanmamış ellerin yiyeceklere veya yüzeylere dokunmasıyla başka bir kişinin ağzına girdiği anlamına gelir. Hapşırma veya öksürmeden kaynaklanan solunum yolu damlacıkları yoluyla yayılma daha az yaygındır.

Çocuk felci aşısı kaç yaşında yapılır?

Türkiye’de rutin çocukluk aşı takvimine göre çocuk felci aşısı bebeklerde 2, 4 ve 6 aylıkken beşli veya altılı karma aşı içinde uygulanır. Pekiştirme dozu 18. ayda yapılır. Bazı durumlarda 4–6 yaş civarında veya okul döneminde ek bir doz da önerilebilir (takvimde yer alabilir). İki tür çocuk felci aşısı vardır: inaktif çocuk felci aşısı (IPV) ve oral çocuk felci aşısı (OPV).

Çocuk felcinin kuluçka süresi ne kadardır?

Poliovirüs oldukça bulaşıcıdır ve ciddi ve sakatlayıcı bir hastalık olan çocuk felcine (poliomiyelit) neden olur. Kuluçka süresi genellikle 7-10 gündür, ancak 4-35 gün arasında da değişebilir.

Çocuk felci geçici midir?

Çocuk felci farklı şekillerde ortaya çıkabilir ve geçici olup olmaması hastalığın türüne bağlıdır.

Felçsiz Polio

Poliovirüs ile enfekte olan çoğu kişi ciddi semptomlar yaşamaz. Birkaç gün süren ve daha sonra tamamen iyileşen grip benzeri semptomlar gösterebilirler; bu da bu vakalarda geçici bir hastalık olmasını sağlar.

Felçli Polio

Vakaların yaklaşık %1'inde polio felce yol açabilir. Bu hastalık türü, kas güçsüzlüğü veya felç gibi kalıcı etkilere neden olabilir. Bazı kişiler, ilk enfeksiyon geçtikten sonra bile devam eden sağlık sorunları yaşayabilir.

Post-Polio Sendromu (PPS)

Bu sendrom, ilk çocuk felci enfeksiyonundan yıllar sonra gelişebilir ve yeni kas güçsüzlüğü, yorgunluk ve ağrıya yol açabilir. Orijinal çocuk felci enfeksiyonu iyileşmiş olsa bile, PPS geçici değildir ve uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açabilir.

Çocuk felci nasıl önlenebilir?

Çocuk felci sadece aşı ile önlenebilir. Aşılanmamış herkes çocuk felci virüsüne yakalanabilir ve virüsü başkalarına bulaştırabilir.

Çocuk felci nasıl tedavi edilir?

Çocuk felci için spesifik bir tedavi yoktur. Bazı tedaviler iyileşmeye ve komplikasyonları önlemeye yardımcı olabilir. Bunlar şunlardır:

• Felçten iyileşmeye yardımcı olmak için fizyoterapi
• Solunum desteği de dâhil olmak üzere hastanede yoğun bakım.