Nabız kaç olmalı? Normal nabız değerleri nedir?
Kalp, günde 24 saat, yılda 365 gün, hiç durmadan vücuda kan pompalayan, yumruk büyüklüğünde bir kastır. Normal bir kalp dört bölümden oluşur: kalbin üst kısmında iki kulakçık (sağ kulakçık ve sol kulakçık) ve kalbin alt kısmında bulunan ve kan pompalamak için gereken ana gücü sağlayan kaslı odacıklar olan iki karıncık (sağ karıncık ve sol karıncık).
Bu dört odacık, kanın ileriye doğru hareket etmesini sağlayan ve geriye doğru akmasını önleyen kapakçıklarla birbirine bağlanmıştır. Koroner arterler veya kan damarları, kalbin kasına sürekli ve besleyici bir kan akışı sağlar. Kalbin pompalama hareketi veya "kalp atışı", karmaşık bir elektrik sistemi tarafından yönlendirilir. Anormal derecede hızlı veya yavaş ritimler gibi düzenli kalp atışıyla ilgili sorunlar, kalp krizi (miyokard enfarktüsü) veya yaşlanmadan kaynaklanabileceği gibi, başka nedenlerle de ortaya çıkabilir. Kalp ritmi sorunları, kalbin "hızlı attığı" veya "atladığı" hissine (çarpıntı), halsizliğe, nefes darlığına, bayılmaya (senkop) ve bazen de ölüme neden olabilir.
Normal dinlenme kalp atış hızı yaşa göre değişir, genellikle yenidoğanlarda daha yüksekten başlayarak (100–160+ bpm) ve yetişkinlerde 60–100 bpm'ye kadar düşen kalp atış hızıdır. Çocukların (6-12 yaş) kalp atış hızı genellikle dakikada 70-100 vuruş arasındayken, sporcuların kalp atış hızı dakikada 40-60 vuruş arasında daha düşük olabilir.
Yetişkinlerde nabız kaç olmalı?
Nabız hızınız, diğer adıyla kalp atış hızınız, kalbinizin dakikada kaç kez attığını gösterir. Normal bir dinlenme kalp atış hızı dakikada 60–100 atım/dakika olmalıdır, ancak bu değer dakikadan dakikaya değişiklik gösterebilir. Dinlenme halindeyken kalp atış hızınız dakikada 100'ün üzerindeyse, bu hızlı kalp atışı olarak kabul edilir.
Hızlı kalp atışı, diğer adıyla taşikardi, birçok farklı sağlık sorunuyla ilişkili olabilir. Egzersiz yaparken veya vücudunuz bir enfeksiyonla savaşırken kalp atış hızınızın artması normaldir. Dinlenme halindeyken kalp atış hızının dakikada 60 atımın altında olması da yavaş kalp atış hızı (bradikardi) olarak kabul edilir. Daha yavaş kalp atış hızı, sporcular, sağlıklı genç yetişkinler veya beta bloker gibi ilaçlar kullananlar da dâhil olmak üzere bazı kişiler için normal olabilir.
Çocuklarda nabız kaç olmalı?
Bir çocuğun normal dinlenme kalp atış hızı (nabız) yaşa göre değişir. Çocukların dinlenme halindeki kalp atış hızları genellikle yetişkinlerden daha yüksektir çünkü kalp boyutları daha küçüktür, atım hacimleri ve kan hacimleri daha azdır.
Çocuklarda yaşa göre dinlenme kalp atış hızı aralığı (BPM) şöyledir:
- Yenidoğan (0-4 hafta): 100–205 bpm
- Bebek (4 hafta-1 yıl): 100–180 bpm
- Yürümeye başlayan çocuklar (1-3 yaş): 98–140 bpm
- Okul öncesi çocuk (3-5 yaş): 80–120 bpm
- Okul çağındaki çocuklar (5-12 yaş): 75–118 bpm
- Ergen (13-17 yaş): 60–100 bpm
Yüksek nabız neden olur?
Kalp atış hızının yüksek olması (taşikardi), kalbin dinlenme halindeyken dakikada 100'den fazla atması durumudur ve genellikle stres, egzersiz, ateş, kafein, alkol veya susuzluktan kaynaklanır. Anemi, aşırı aktif tiroid (hipertiroidizm), kalp hastalığı veya ilaçlar yüksek nabız için altta yatan nedenler arasında yer alabilir.
Yüksek kalp atış hızına yol açabilecek altta yatan sağlık sorunları şunlardır:
Hipertansiyon
Kronik yüksek tansiyon, kalp kasına zarar verebilir ve elektriksel sinyallerini bozabilir.
Koroner arter hastalığı
Daralmış veya tıkanmış bir koroner arter, kalbe giden kan akışını kısıtlayabilir ve elektriksel sinyallerini bozabilir.
Kalp yetmezliği
Kalp kanı etkili bir şekilde pompalayamadığında, vücut doğal olarak kalp atış hızını artırarak kalbin azalan pompalama kapasitesini telafi etmeye çalışabilir.
Kalp krizi
Kalbe giden kan ve oksijen akışı kesilirse, etkilenen kalp kası hücreleri hasar görebilir ve ölmeye başlayabilir; bu da kalbin elektriksel sinyallerini bozabilir.
Yüksek nabız hızına katkıda bulunan faktörler arasında şunlar yer alabilir:
İleri yaş
Taşikardi riski yaşla birlikte artar.
Aile öyküsü
Yakın aile üyesinde aritmi veya kalp yetmezliği bulunan kişilerde risk daha yüksektir.
Ateş
Vücut bir enfeksiyonla savaşmak için yoğun çaba sarf ettiğinde, metabolizma hızı ve vücut sıcaklığı yükselir ve oksijen ihtiyacı artar. Oksijen açısından zengin kana olan artan talebi karşılamak için vücut doğal olarak kalp atış hızını artırabilir.
Anemi
Kırmızı kan hücre sayısının düşük olması, vücudun organ ve dokulara oksijen tedarikini artırmaya çalışması nedeniyle kalp atış hızını yükseltebilir.
Hipertiroidizm
Aşırı aktif bir tiroid bezi, çok fazla tiroid hormonu üretebilir; bu da kalbin doğal kalp pili işlevini uyararak kalbin doğal atış hızını artırır.
Elektrolit dengesizlikleri
Potasyum, magnezyum veya kalsiyum seviyesinin düşük olması kalbin ritmini etkileyebilir.
Uyarıcı madde kullanımı
Kafein, alkol, nikotin ve psödoefedrin içeren ilaçlar kalp atış hızını artırabilir.
Kaygı
Kronik stres veya duygusal panik, geçici taşikardiye yol açabilir.
Dehidratasyon
Vücut aldığı sıvıdan daha fazla sıvı tüketiyorsa, kalp daha çok çalışmak ve daha hızlı atmak zorunda kalır.
Tıkayıcı uyku apnesi
Uyku sırasında, solunumun kesintiye uğraması oksijen seviyelerinin düşmesine ve kalbin hızlı atmasına neden olan bir stres hormonu olan adrenalinin artmasına yol açabilir.
Obezite
Aşırı vücut ağırlığı kalbi zorlayabilir ve hipertansiyona ve taşikardi riskini artıran diğer durumlara yol açabilir.
Düşük nabız tehlikeli midir?
Düşük kalp atış hızı (bradikardi) sağlıklı kişilerde genellikle tehlikeli değildir. Yetişkinlerin kalpleri dinlenme halindeyken genellikle dakikada 60 ila 100 kez atar. Bradikardiniz varsa, kalbiniz dakikada 60'tan daha az atar. Kalp atış hızının çok yavaş olması ve kalbin vücuda yeterli oksijen açısından zengin kan pompalayamaması durumunda bradikardi ciddi bir sorun olabilir. Bu durumda baş dönmesi, aşırı yorgunluk veya halsizlik ve nefes darlığı hissedebilirsiniz. Bazen bradikardi hiçbir belirtiye veya komplikasyona neden olmaz. Dakikada 40 ila 60 atım arasında bir dinlenme kalp atış hızı, özellikle sağlıklı genç yetişkinlerde ve eğitimli sporcularda yaygındır. Ayrıca uyku sırasında da oldukça sık görülür. Kalp atış hızının yavaşlaması (bradikardi) şiddetliyse, kalbin uygun bir hızda atmasına yardımcı olmak için kalp pili gerekebilir.
Nabız nasıl ölçülür?
Nabız, kalp atış sayısını dakikadaki sayım (bpm) olarak sayarak veya genellikle bilekte (radyal arter) veya boyunda (karotis arter) derideki atardamar basıncını hissederek ölçülür. Nabzınızı manuel (elle) ölçmek için en sık kullanılan yerler bilek (başparmağın altı) veya boyun (soluk borusunun yanı) bölgeleridir. Nabzınızı ölçmeden önce 5 dakika oturup rahatlayın ve dinlenme kalp atış hızınızı belirleyin. İşaret ve orta parmak uçlarınızı atardamarın üzerine yerleştirin. Nabzınızı hissedene kadar hafifçe bastırın. Bunun için aşparmağınızı kullanmayın, çünkü başparmağın kendi nabzı vardır. 60 saniye boyunca kalp atışlarını sayın (veya 15 saniye boyunca sayın ve ardından dakikadaki atım sayısını hesaplamak için dört ile çarpın). Yetişkinler için normal dinlenme kalp atış hızı dakikada 60-100 atımdır (bpm). Kalp atış hızı monitörleri, akıllı saatler ve tansiyon monitörleri de nabzı algılayabilir.
