SAĞLIK REHBERİ


Uyanık Beyin Tümör Ameliyatı (Uyanık kraniotomi)



Uyanık Kraniotomi  Hassas Bölgede Yerleşmiş Beyin Tümörlerine Çözüm Sunar

Nöro-onkolojik tümör cerrahisinde esas amaç hastaya ek sakatlık (nörolojik defisit) oluşturmadan mümkün olan en fazla tümörü çıkarabilmektir. Beynin fonksiyonelliğine zarar vermeden çıkarılan tümör miktarı  hastalığın ilerlemesinin tahmininde en önemli belirleyici faktördür. Ortalama yaşam süresi ve tümörün tekrar etme (rekürrens) sıklığı radikal tümör çıkarımı yapılan hastalarda daha uzun olmaktadır. Radikal tümör çıkarımı hassas beyin bölgelerinde yüksek sakatlık riski taşımaktadır. Cerrah, tümörün maksimum çıkarılabilmesi ile hastada sakatlık oluşması arasındaki hassas dengeyi gözetmelidir.

Uyanık beyin tümörü ameliyatlarında, tümörün cinsi, yerleşim yeri ve komşulukları ile ilgili elde edilebilecek maksimum bilgiye sahip olmak cerrahinin planlanmasında önemlidir. Ameliyat öncesinde MR görüntüleme incelenerek beyindeki fonksiyonel alan belirlenir. Bu doğrultuda cerrahinin uyanık kraniotomi tekniği ile yapılıp yapılamayacağı kararı verilir. Fonksiyonel bölgede yer almayan tümörler için uyanık kraniotomi ihtiyacı yoktur.

Radyolojik tetkiklerin Nöro-onkolojideki Önemi Nedir?

Beynin fonksiyonel alanları ve çevresine yönelik tümör cerrahisinde radyolojik tetkikler cerrahi planlama açısından oldukça önemlidir. Fonksiyonel alana yerleşmiş tümörler, bazı hastalarda fonksiyonel alanın içinde olabilir veya fonksiyonel alanı itmiş olabilir. Bu konuda beyin cerrahlarına en çok yardımcı olan radyolojik tetkik fonksiyonel MR ile fonksiyonel korteksin belirlenmesidir. Fonksiyonel MR çekiminde işlemin yapıldığı MR cihazının rezolusyonu, MR teknisyeninin bu konudaki bilgi ve deneyimi önemlidir. Bazı hastalarda özellikle konuşma ile ilgili fonksiyonel MR yeterli veriyi verememektedir. Bu hastalarda ameliyat sırasında haritalama daha da önem kazanır. Ameliyat öncesi MR tetkiklerinde son yıllarda uygulanmaya başlanan traktografi (DTİ) tümörün sadece korteks insizyonu sırasında değil derin yerleşimli kısımlarının çıkarılması sırasında da nerelerde dikkatli olunması gerektiğini göstermek açısından oldukça yararlı olmuştur.

Ameliyat Öncesi Hasta Nasıl Hazırlanır?

Konuşma merkezinin monitorizasyonu amaçlı girişimlerde ameliyat öncesinde hasta ile görüşülerek ameliyat sırasında hastanın adlandırması istenecek olan şekil, resim, yazılar hastaya gösterilir ve bunlarla ilgili bilgi verilir. Ameliyat esnasında zaman zaman elini kolunu, ayağını ve bacağını oynatmasının isteneceği; bir hekimin zaman zaman kendisini muayene edeceği anlatılır. Hastalar ameliyat sırasında, ekstremitesinde uyuşma, ağırlaşma gibi hisleri olduğu zaman bunu belirtmesi konusunda uyarılır.

Uyanık Kraniotomi İşlemi Nasıl Gerçekleştirilir?

Beynin yüzeyel kısmında (kortikal) yerleşmiş küçük boyutlu beyin tümörü olgularında sadece lokal anestezi uygulanır. Eğer geniş saçlı deri kesisi yapılacak ise cilt flebinin tabana yakın bölgesinden çevresel lokal anestetik enjeksiyonu ile geniş alanda blok sağlanır.

Geniş kraniotomi yapılması gereksinimi olan olgularda kraniotomi sırasında uyutulup, haritalama sırasında uyandırılır. Tümör çıkarma işlemi (rezeksiyonu) ve kapanış aşamasında hasta tekrar uyutulur. Beyin zarı açılma işlemi sonlanana dek hastanın sedasyon altında olması (anestezi) işlem konforu açısından tercih edilir. Beyin zarı açıldıktan sonra kortikal haritalama yapılması aşamasına geçilir.

Ameliyat Esnasında Beyinin Fonksiyonel Bölgelerinin Haritalaması Nasıl Gerçekleştirilir?

Hastalara beyne özel cihazlarla uyarı (stimülasyon) verilerek hassas merkezlerin saptanması işlemi gerçekleştirilir. Ameliyatta müdahale edilmesi planlanan beyin loju uyarılır. Haritalama işlemi sonlandıktan sonra ulaşılacak kitleye en yakın ve fonksiyonel korteks olmadığı saptanmış olan alandan kesi yapılarak tümöre ulaşılır. Uyarı sırasında fonksiyonel yanıt alınmıyor ise komşu giruslar uyarılır. Motor alan uyarımında hastada ilgili kaslarda kasılma, titreme, duyusal sahada uyuşukluk, karıncalanma gibi bulgular izlenir. Konuşma merkezi (Broka) uyarımında konuşmanın duraklaması, cisim adlandırmada, sayı saymada, söylenen kelimeyi tekrarlamada duraklama veya takılma gibi bulguların olup olmadığı izlenir.

Tüm girişimler ameliyat mikroskobu kullanılarak gerçekleştirilir. Gerekli ve uygun durumlarda kitleye yaklaşım için beyindeki girintiler (sulkuslar) kullanılarak minimal beyin dokusu hasarına özen gösterilir. Tümor çıkarılması sırasında hastanın işlevleri sürekli izlenir. Özellikle glial tümör çkkarılması sırasında normal doku tümör sınırları ile iç içe yer aldığı için tümör loju uyarılarak güvenli saha içinde kalmaya çalışılır.  MR tetkiklerinde fonksiyonel alanların tümörle tutulumu saptanmış ise gerekli ise bu sahalarda tümör rezeksiyonu sonlandırılır. Ameliyat sırasında cerrahi alanın ultrasonografisi tümörün direk görüntülemesi de geride tümör dokusunun kalmadığından emin olmak için önemlidir.

Uyanık Kraniotomide Ameliyat Sonrası İzlem Nasıl Yapılır?

Ameliyat sonrası 24-72 saat içinde hastalara MR kontrolü yapılarak ameliyat öncesi ve sonrası MR’lar karşılaştırılarak artık tümör (rezidüel) olup olmadığı açısından değerlendirilir.  Ameliyat sırasında özellikle beyin haritalama aşamasında uyarı (stimülasyon) yapılırken en sık rastlanan komplikasyon hastanın nöbet geçirmesidir. İlaç enjeksiyonları ile nöbet kontrol altına alınabilir.

Uyanık Kraniotomi Hangi Tümörlere Uygulanabilir?

  • Glial beyin tümörleri
  • Beyin metastazları,
  • Meningiomalar,
  • Kavernomalar
  • Arteriovenöz malformasyonlar
  • Diğer tümörler
  • Kortikal displazi vb
  • Stereotaktik beyin biyopsisi
  • Derin Beyin stimülasyonu (Tümör dışı uygulamalara örnek)

Bu yöntemin Avantajları Nelerdir?

  • Genel anestezi risklerini önlemek
  • Hastanede kalış sürelerini azaltmak
  • Tümörü maksimum çıkarmayı sağlar iken nörolojik hasar riskini minimumda tutmak
  • Beyin ödemi uyanık kraniotomide  izlenmez.
  • Tümör kalıntı ihtimalini en aza indirir.


Birçok hasta uyanık cerrahi uygulanma fikrinden korkar ancak yeterli açıklama yapıldığı zaman hastaların doktora güven duyduğu ve bu yöntemi benimsediği görülmektedir. Hastaların bir kısmı uyanık cerrahi teknikler ile ameliyat riskinin azaldığı düşüncesi ile kolay adapte olmakta bir kısmı ise o sırada ağrı duyacağı endişesi taşımaktadır. Hastalara lokal anestezi ile birlikte sedasyon yapılacağı ve ameliyatta ağrı duymayacağı anlatılarak rahatlatılmalıdır. Birçok hasta uyanık cerrahiyi iyi tolere edebilmektedir. İşlem süresince anestezi hekimi veya bir başka beyin cerrahı hastayı izleyerek sürekli muayene eder.

Sonuç olarak, yeterli radyolojik ön inceleme ile gerçekleştirilen uyanık kraniotomi girişimlerinin sonuçları irdelendiğinde ameliyat sonrası nörolojik defisitlerde artış oranının minimal düzeyde olduğu ve kalıcı defisit görülme oranının çok düşük olduğu görülmüştür.

Prof. Dr.
Mehmet Şenoğlu
Beyin ve Sinir Cerrahisi
MEDICANA INTERNATIONAL İZMİR, HİZMETİNİZDE!
Profili Gör
Oluşturma: 21.10.2020 04:54
Son Güncelleme: 30.10.2020 02:18
Oluşturan: Mehmet Şenoğlu
+A A-

İlgili Bölüm Hekimleri