SAĞLIK REHBERİ


Sınav Kaygısı Nedir?

Sınav Kaygısı Nedir?



Çocukluk ve ergenlik dönemlerinin en önemli olaylarının başında okul performansı ve bununla ilişkili kaygılar gelir. Okul hayatının ve sınavların yarattığı stres ve baskı nedeniyle çeşitli psikolojik sorunlar izlenebilir. Sınav kaygısı ise bu dönemde yaşanan psikolojik sorunların başında gelir.

Sınav Kaygısı Nedir?

Kaygı veya anksiyete, bir bireyin gelecekte olabilecek olaylar söz konusu olduğunda kötü sonuç yaşanma ihtimalini yüzde yüze yakın olarak değerlendirmesi sonucunda endişe duymasına denir. Kaygı, durumların felaketleştirilmesi olarak da tanımlanabilir. Kaygı hisseden bir kişi günlük hayatına devam etmesini engelleyecek seviyede endişe yaşayabilir. Kaygı yaşayan kişi, gerçekleşebilecek ya da gerçekleşme ihtimali bile olmayan bir duruma odaklanıp olumsuz düşüncelerin esiri olur. Hayatın hep iyi veya hep kötü olmadığını kabullenmek, anlamak; hayatın siyah ya da beyazdan ibaret olmadığını, gri seçeneklerin de olduğunu unutmamak gerekir.

Kaygı herhangi bir tetikleyici olmadan genel bir gerginlik hali olarak yaygın anksiyete bozukluğu şeklinde gerçekleşebileceği gibi, belirli olayların öncesinde kötü durumların yaşanmasına yönelik endişe şeklinde de ortaya çıkabilir. Bu ikinci durum performans anksiyetesi olarak bilinir. Sınav kaygısı da bir performans anksiyetesi çeşididir.

Sınav kaygısı, sınavlardan kötü notlar veya sonuçlar alacağına dair yaşanan korku nedeniyle, sınav öncesinde ciddi kaygı halinin gelişmesi durumudur. Bunun sonucunda kişinin okul performansı kötü etkilenebilir ve ciddi anlamda olumsuz sonuçlar elde edilebilir. Sınav kaygısı, kişinin sınava ne kadar iyi hazırlandığı ile ilişkili değildir, okul başarısı yüksek bireylerde sıklıkla görülür. Sınav kaygısı ergenlik ve yetişkinlik döneminde oldukça sık karşılan problemler arasındadır. Araştırmalara göre her 100 yetişkinden 18’inde sınav kaygısı geliştiği görülmüştür. Bunun yanında yaşları 13 ile 18 arasında olan ergenlik dönemindeki bireylerin yüzde 25’inde sınav kaygısı gelişebildiği gözlemlenmiştir.

Sınav Kaygısı Neden Olur?

Sınav kaygısı gelişmesinde çeşitli kişisel ve çevresel faktörlerin rol oynadığı bilinmektedir. Yapılan çalışmalar sınav kaygısının ortaya çıkmasında aşağıdaki etkenlerin bir veya birkaçının sorumlu olduğunu göstermiştir:

  • Başarısızlık Korkusu: Kişinin kendi değerini sınav sonucuyla özdeşleştirdiği hallerde sınavdan kötü sonuç alma ihtimaline karşı duyulan kaygı, kendini değersiz hissetme ile eş değer hale gelerek ciddi boyutlarda anksiyeteye neden olabilir.
  • Düşük Sınav Başarısı: Daha önce sınavlardan kötü sonuçlar alan bir kişi gelecekte gireceği sınavlardan da kötü sonuçlar alacağına dair ciddi kaygılar geliştirebilir.
  • Hazırlıklı Olmamak: Sınavlar öncesinde sınava uygun şekilde önceden hazırlanmayan kişilerde ciddi sınav kaygısı görülebilir.
  • Anksiyete Bozukluğu: Sınavdan bağımsız olarak ciddi kaygı bozukluğu olan kişilerde performans kaygısı da gelişebilir yani anksiyete gelişimine yatkın kişilerde sınav kaygısı ortaya çıkabilir.


Sınav Kaygısı Belirtileri Nelerdir?

Sınav kaygısı gelişen kişilerde klinik belirtiler fiziksel, duygusal veya bilişsel düzeylerde meydana gelebilir. Sınavlara yönelik kaygı bozukluğu olan kişilerde aşağıda listelenmiş olan semptomlar izlenebilir.


Fiziksel belirtiler:

  • Aşırı terleme
  • Karın ağrısı
  • Halsizlik – yorgunluk
  • Bulantı – kusma
  • Kalp atışlarında hızlanma, çarpıntı
  • Nefes darlığı
  • Göğüs ağrısı
  • Baş ağrısı
  • Sersemlik hissi, baş dönmesi, bayılma, gözlerde kararma


Duygusal belirtiler:

  • Yoğun stres
  • Korku
  • Kendinden şüphe duyma
  • Umutsuzluk
  • Yetersiz hissetme
  • Öfke
  • Ciddi heyecan


Bilişsel belirtiler:

  • Odaklanmakta zorluk
  • Düşünce uçuşması, unutkanlık
  • Kararsızlık veya karar vermede zorlanma


Sınav Kaygısı Terapi Yöntemleri ve Çeşitleri Nelerdir?

Ciddi düzeyde sınav kaygısı gelişen kişilerde diğer anksiyete bozuklukları veya panik atak gibi problemlerin gelişme riski artar. Bu nedenle yaşam kalitesi önemli ölçüde olumsuz etkilenen veya okul performansında azalma gerçekleşen bireylerde tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi gerekir. Sınav kaygısı gibi performans anksiyetesi durumlarında bilişsel davranışçı terapi başta olmak üzere çeşitli terapi yöntemlerinden yararlanılır. Terapi uygulamaları sayesinde okul performansı ve sınava dair stres kaynaklarının nasıl yönetilmesi gerektiği, kaygıyla mücadele yöntemleri ve değer kavramının ele alınış şekili gibi konularda kişilere yardımcı olunur, anksiyete sorunu çözülür.

Bireyler sınav kaygısıyla mücadelede aşağıda sıralanan yöntemlerden yararlanabilir:

  • Yalnızca sınav kaygısı için değil genel olarak kaygı hissini azaltmak için uyku düzenine ve kalitesine dikkat etmek gerekir. Uykusunu almayan kişilerde kaygı seviyesi yükselir.
  • Nefes egzersizlerini öğrenmek, sınav esnasında veya kaygılı hissedilen diğer zamanlarda bu egzersizlere başvurmak yararlı olabilir.
  • Yürüyüşe çıkmak ya da dans etmek gibi aktiviteler amigdalanın aktivitesini engellediği için kaygı düzeyini düşürür.
  • Sınava hazırlıkta öğretmenlerin yönlendirmesinden yararlanılabilir. Gereğinden fazla çalışıp zihni ve bedeni yormak iyi olmayacağı gibi hiçbir konuya çalışmadan sınava girmek de kaygıyı tetikleyebilir.
  • Eğer sınav hazırlığına geç kalındıysa telaş yapmak yerine kişinin, sakin kalıp elinden gelenin en iyisini yapmaya odaklanması yararlı olur.
  • Sınav hakkında bilgi edinmek kaygıyı azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak sınavın her aşamasını tekrar tekrar düşünmenin kaygıyı tetikleyebileceğini de unutmamak gerekir.

Sınav Kaygısı Nedir? Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sınav kaygısı, sınavlardan kötü notlar veya sonuçlar alacağına dair yaşanan korku nedeniyle, sınav öncesinde ciddi kaygı halinin gelişmesi durumudur.

Terapi uygulamaları sayesinde okul performansı ve sınava dair stres kaynaklarının nasıl yönetilmesi gerektiği, kaygıyla mücadele yöntemleri ve değer kavramının ele alınış şekili gibi konularda kişilere yardımcı olunur, anksiyete sorunu çözülür.

Uzm. Dr.
Emre Ürer
Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi
MEDICANA INTERNATIONAL SAMSUN
Profili Gör
Oluşturma: 15.06.2022 05:05
Son Güncelleme: 24.06.2022 02:56
Oluşturan: Emre Ürer
+A A-

İlgili Bölüm Hekimleri